I SA/Wr 1802/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji określającej stratę w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2007 postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą strona skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu wskazała spółka, że znajduje się w likwidacji i nie posiada majątku wystarczającego do pokrycia kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach podała wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych – 50.000 zł, wartość jej środków trwałych – 0,00 zł, wysokość straty za rok 2012 – 459,391,02 zł i na dzień 31 lipca 2013 r. – 6.569,85 zł oraz stan kasy na dzień 31 lipca 2013 r. – 15.096,98 zł. Z dokumentów przesłanych na wezwanie wynika, że skarżąca spółka w latach 2011 i 2012 poniosła stratę w kwocie odpowiednio 43.102,45 zł i 188.877,21 zł (przy przychodzie w kwocie odpowiednio 800 zł i 46.260,88 zł), w pierwszych trzech kwartałach 2013 r. nie dokonywała dostawy towarów i nie świadczyła usług, w III kwartale 2013 r. wykazała kwotę 5.659 zł nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy, na dzień 31 października 2013 r. jej aktywa miały wartość 90.224,85 zł, należności krótkoterminowe – 76.308,70 zł, środki na jej rachunkach bankowy i w kasie – 13.916,15 zł, natomiast pasywa – 5.009.100,13 zł. Prowadzenie ksiąg handlowych spółki zostało powierzone firmie zewnętrznej, jej rachunek bankowy - zamknięty. Likwidacja spółki została uchwalona przez nadzwyczajne zgromadzenie wspólników w dniu 21 października 2010 r. Zarządzeniem z dnia 9 października 2013 r. Zastępca Przewodniczącego Wydziału I Sądu wyznaczyła wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2) ustawy procesowej). Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej, a zwolnienie strony z ponoszenia kosztów postępowania sądowego winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. W tym miejscu należy stwierdzić, iż koszty sądowe zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców, do których zalicza się ciążące na nich zobowiązania cywilnoprawne, związane z prowadzoną działalnością. Zwolnienie z kosztów sądowych – będących dochodem budżetu państwa - stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów gospodarczych i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania ich zobowiązań finansowych. W stosunku do postępowań będących następstwem działalności gospodarczej, z natury rzeczy mającej przynosić dochody, udzielanie przez państwo kredytu w tej formie, pomimo że prawnie przewidziane, znajduje uzasadnienie tylko w sytuacjach nadzwyczajnych. Za niedopuszczalne zaś winno się uznać przerzucanie na budżet państwa, i w konsekwencji na innych podatników, skutków decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwol-nienia od kosztów sądowych, referendarz sądowy doszedł do przekonania, iż skarżąca spółka nie wykazała, że nie jest obecnie zdolna wygospodarować środków na opłacenie kosztów sądowych należnych w jej sprawie zawisłej przed Sądem. Przeciwnie, treść akt sprawy pozwoliła na stwierdzenie, że spółka taką zdolność posiada i to wbrew wykazywanym stracie za lata 2011 i 2012, kwocie jej zobowiązań i nie prowadzeniu działalności gospodarczej. W kasie wnioskującej spółki znajduje się bowiem kwota 13.916,15 zł, która stanowi wielokrotność kwoty wpisu sądowego od skargi, będącego na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego jedynym kosztem sądowym, od którego poniesienia uzależnione jest uruchomienie sądowej kontroli zaskarżonej decyzji. Nadto skarżąca wykazała kwotę 5.659 zł nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy, która zwrócona na jej rachunek bankowy poprawiłaby jej zdolność płatniczą. Zdaniem referendarza sądowego posiadanie środków pieniężnych znacznie przekraczających wysokość kosztów sądowych w danej sprawie sądowoadministracyj-nej, na co wskazują wyżej wymienione kwoty, pozwala na przyznanie prawa pomocy jedynie w sytuacji, gdy wnioskodawca przedstawi istotne powody przeznaczenia posiadanych środków pieniężnych na inne cele niż opłacenie kosztów sądowych. Tymczasem w sprawie skarżąca spółka takich okoliczności nie przedstawiła. Takimi nadzwyczajnymi okolicznościami nie są ponoszenie przez spółkę ciężarów publicznoprawnych i wykonywanie jej zobowiązań cywilnoprawnych, w tym z tytułu zleconego również w okresie jej likwidacji podmiotowi zewnętrznemu prowadzenia jej rachunkowości, stanowiące naturalne warunki prowadzenia działalności gospodarczej. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2) w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy po-stanowił jak w sentencji.