I SA/Wr 1819/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 16 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za kwiecień i maj 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wraz ze skargą kasacyjną wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych argumentując, że nie posiada żadnych oszczędności, nieruchomości czy rzeczy, które mógłby sprzedać. Wynagrodzenia jego i żony również nie pozwalają na poniesienie tych kosztów bez uszczerbku na utrzymaniu ich gospodarstwa domowego. Wnioskodawca ma syna i nie może sobie pozwolić na niepewną sytuację materialną. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i synem w wieku przedszkolnym, nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Również żona nie posiada żadnego majątku. Oboje małżonkowie otrzymują wynagrodzenia na podstawie umowy o pracę: skarżący 1.360 zł netto, jego żona 2.022,67 zł netto (razem 3.382,67 zł). Jako zobowiązania i stałe wydatki wymienione zostały: opłaty za media (gaz, prąd, woda, śmieci) 1.500 zł, przedszkole 150 zł, utrzymanie dziecka 500 zł, wyżywienie i utrzymanie domu 1.200 zł. Do wniosku załączone zostały dowody opłat za media należące do nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] oraz zeznania podatkowe małżonków za 2015 r. Wynika z nich, że małżonkowie wnioskodawca w tym roku uzyskali przychody wyłącznie ze stosunku pracy – wnioskodawca w kwocie 18.464,29 zł, jego żona 33.137,54 zł. Przedłożono również kopię postanowienia Komornika z dnia 11 kwietnia 2016 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec wnioskodawcy. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że dłużnik zatrudniony jest w A, gdzie pobiera wynagrodzenie w kwocie wolnej od egzekucji, nie podlega ubezpieczeniu z innych tytułów. Na ustalonych rachunkach bankowych brak środków, nastąpił też zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej. Dłużnik figuruje w CEPiK jako posiadacz pojazdu Ford Mustang, rocznik 2008. Według oświadczenia dłużnik nie posiada ruchomości w miejscu zamieszkania, dom stanowi własność rodziców, u których mieszka ze swoją rodziną w jednym pokoju. Ogólna kwota zadłużenia to 1.500.000 zł. Z dokumentów i oświadczeń złożonych na wezwanie, skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) wynika, że wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym tylko z żoną i synem, nikt inny z nimi nie mieszka, nie posiadają z żoną żadnych rachunków bankowych ani kart kredytowych – wynagrodzenia wypłacane są w gotówce. Nie posiadają też żadnych środków transportu, co – jak zaznaczono – wynika z oświadczenia o stanie majątkowym. Nieruchomości położone w O. przy ul. [...] należą do ojca skarżącego, A. K. Nieruchomość, którą zajmuje wnioskodawca z rodziną, została mu użyczona. Wyjaśniono, że koszty mediów ponoszone są przez wnioskodawcę mimo, że na rachunkach widnieje nazwisko jego ojca jako właściciela. Pełnomocnik wnioskodawcy oświadczył, że świadczy pomoc prawną w sprawie w zamian za polecenie jego osoby firmie, z którą podpisał umowę na stałą obsługę prawną. Z zaświadczeń wystawionych przez pracodawców skarżącego i jego żony wynika, że skarżący, zatrudniony od 1 lutego 2014 r. na czas nieokreślony w A, ul [...] (brak informacji o zajmowanym stanowisku), otrzymuje wynagrodzenie netto 1.360,69 zł. Jego żona, zatrudniona od 1 marca 2014 r. na czas nieokreślony w B w B. (brak informacji o zajmowanym stanowisku), otrzymuje wynagrodzenie netto 2.022,67 zł. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że w niniejszej sprawie wpis od skargi wyznaczony na kwotę 14.127 zł, został uiszczony jednocześnie wraz z wniesioną skargą w dacie 28 września 2015 r. z rachunku A. K. W ocenie referendarza sądowego, powyższe informacje nie dają podstaw do uwzględnienia żądania wniosku. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w części lub w całości), a więc w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przede wszystkim zaznaczyć trzeba, iż z powyższej regulacji wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających jego żądanie. Przy czym realizacja tego obowiązku nie może polegać na wskazywaniu danych co do swojej sytuacji finansowej i majątkowej w sposób wybiórczy, ograniczający się tylko do tych, które nakazywałyby przyjąć, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów swego udziału w sprawie. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy obowiązany jest podać wszystkie okoliczności, które dają podstawę do najwierniejszego odtworzenia jego faktycznych (a nie wyłącznie udokumentowanych) możliwości płatniczych. Co istotne, wszystkie przedstawione dane winny być logiczne i spójne. Zadaniem Sądu/ referendarza sądowego jest natomiast rzetelne rozpoznanie wniosku, dlatego też Sąd/ referendarz jest zobligowany do wezwania do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, gdy oświadczenia złożone na urzędowym formularzu wniosku, dotyczące stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego wnioskodawcy okażą się niewystarczające lub budzą wątpliwości ( art. 255 p.p.s.a.). Mając zatem na uwadze powyższe, podkreślić należy, iż skoro skierowane zostało wezwanie do przedłożenia dokładnie określonych oświadczeń i dokumentów, to oznacza to, że oświadczenia zawarte na urzędowym formularzu wniosku nie spełniały wymogów na potrzeby rzetelnego rozpoznania przedmiotowego wniosku. Uwaga ta dotyczy przede wszystkim szczegółowego, określonego kwoto zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków oraz oświadczenia o posiadanych środkach transportu. Zwłaszcza, że z przedłożonego postanowienia Komornika z kwietnia 2016 r. wynika, że wnioskodawca posiada samochód osobowy marki Ford Mustang, rocznik 2008 r. Wartość takiego samochodu na rynku samochodów używanych oscyluje na poziomie około 30.000 zł. Skoro zaś jednocześnie złożone zostało oświadczenie o braku przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł, rozbieżność tę należało wyjaśnić. Odnośnie wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, których wysokość została potwierdzona kopiami dowodów opłat to zauważyć wypada, że z akt sprawy oraz z zaświadczeń o wynagrodzeniach małżonków wynika, że skarżący z rodziną mieszkają przy ul. [...], z kolei dowody opłat, wystawione na nazwisko ojca skarżącego, dotyczą nieruchomości przy ul. [...] oraz okresu z przełomu 2015 i 2016 r. lub początku 2016 r. Nie udzielono przy tym żadnych dodatkowych wyjaśnień, niemożliwe zatem było uwzględnienie wartości wynikających z tych dokumentów jako opłat związanych z gospodarstwem domowym wnioskodawcy. Natomiast rozpoznający wniosek o przyznanie prawa pomocy nie ma obowiązku odtwarzania wysokości miesięcznych wydatków zwłaszcza w sytuacji, gdy zostało skierowane wyraźne wezwanie do przedłożenia szczegółowego, określonego kwotowo zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków przez skarżącego i jego rodzinę. Wyjaśnić w tym miejscu wypada, iż udostępnione w ten sposób informacje wskazują nie tyle na fakt posiadania możliwości płatniczych wnioskodawcy, co o wiarygodności całokształtu oświadczeń złożonych w związku z ubieganiem się o przyznanie prawa pomocy. W dalszej kolejności zwrócić należy uwagę, że zarówno skarżący, jak i jego żona pracują w firmach należących do A. K.– ojca wnioskodawcy (zgodnie z ogólnodostępnymi danymi w bazie Krajowego Rejestru Sądowego, jedynym wspólnikiem i jednocześnie członkiem zarządu spółki z o.o. A jest A. K.). Opierając się na zasadach logiki i doświadczenia życiowego, trudno dać wiarę temu, że w rzeczywistości ojciec wnioskodawcy zatrudnia syna za minimalnym wynagrodzeniem. Z całokształtu okoliczności wynika, iż jest to tylko wynagrodzenie udokumentowane – jest to bowiem kwota wolna od egzekucji, zaś wobec wnioskodawcy toczy się postępowanie egzekucyjne. Wskazać też trzeba, że wnioskodawca jest zatrudniony już od lutego 2014 r. na czas nieokreślony, w 2015 r. jego przychody (a więc wartość brutto) ze stosunku pracy wyniosły ponad 18.000 zł, a jego żony ponad 33.000 zł. Dokumenty, które zostały przedstawione – zaświadczenia o zatrudnieniu małżonków, zeznania podatkowe, a także oświadczenie o zobowiązaniach i stałych wydatkach wskazują, że dochody rodziny wnioskodawcy pozwalają w ostatnich dwóch latach (2015 i 2016) na pokrycie jedynie bieżących wydatków gospodarstwa domowego, bez możliwości poczynienia dodatkowych rezerw. Tymczasem we wrześniu 2015 r. wnioskodawca był w stanie opłacić wpis od skargi w wysokości ponad 14.000 zł, bez wezwania Sądu i nie ubiegając się uprzednio o prawo pomocy. W istocie, jak wynika z dowodu wpłaty, przelew został dokonany z rachunku ojca. Jednakże pamiętać należy, że zgodnie z oświadczeniem, wnioskodawca ani jego żona rachunków bankowych nie posiadają, a z postanowienia Komornika wynika, że na ustalonych rachunkach bankowych brak było środków. Z powyższego wywieść można zatem, że wnioskodawca dokonał przelewu korzystając z rachunku ojca z uwagi na brak własnego. Oczywiście, może to też świadczyć o możliwości uzyskania pomocy ze strony rodziny, albo że była to tylko pożyczka ze strony ojca. Jednakże każdy z wymienionych wyżej przypadków potwierdza, że wnioskodawca ma możliwość pozyskania środków na opłacenie skargi kasacyjnej, której wartość wynosi połowę wpisu od skargi. Zaznaczenia wymaga, że instytucja prawa pomocy służy przede wszystkim zapewnieniu dostępu do sądu osobom, które w obiektywnie postrzeganej rzeczywistości nie mają jakichkolwiek szans na pozyskanie środków celem opłacenia kosztów swego udziału w sprawie. Z kolei poczyniona wyżej analiza danych dotyczących wnioskodawcy nie potwierdza, aby znajdował się on w takiej właśnie sytuacji. Powtórzyć zatem wypada, iż nie jest wiarygodne to, że faktyczny miesięczny dochód wnioskodawcy wynosi 1.360 zł, nie było możliwe zweryfikowanie miesięcznie ponoszonych wydatków jego rodziny, a w rezultacie możliwości poczynienia rezerw na pokrycie wpisu od skargi kasacyjnej. O zdolnościach płatniczych świadczy natomiast to, że wpis od skargi w kwocie ponad 14.000 zł został opłacony, mimo że przedłożona dokumentacja wskazuje, iż wnioskodawca we wrześniu 2015 r. miał sytuację finansową taką samą, co obecnie. Aktualnie zaś kwota to zapłaty jest o połowę niższa. W związku z tym, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.