I SA/Wr 1829/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz po rozpoznaniu w dniu 6 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu I, II, III i IV raty podatku od nieruchomości za 2006 r. oraz I raty podatku od nieruchomości za 2007 r. postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W rozpoznawanej sprawie A. Ż. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Jednocześnie oświadczył, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, jest całkowicie niezdolny do pracy, zaś jedynym jego źródłem utrzymania jest otrzymywana od dnia [...] r. renta w wysokości brutto 531, 17 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał ponadto, że jest właścicielem domu o powierzchni 110 m². W dniach [...] r. dwukrotnie podjęto próbę doręczenia wnioskodawcy wezwania Sądu do przedłożenia w terminie siedmiu dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy dodatkowych dokumentów uprawdopodabniających okoliczności uzasadniające żądanie skarżącego, w tym zeznania podatkowego za rok 2007, szczegółowych informacji o posiadanych środkach transportu, szczegółowego, określonego kwotowo zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków ze wskazaniem źródeł ich finansowania (i załączeniem dowodów opłat), wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące oraz informacji, czy skarżący korzysta z Pomocy Społecznej lub innych form wsparcia państwowego. Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2008 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. W pozostałym zakresie wniosek oddalono z uwagi na fakt, że wnioskodawca nie przedłożył dokumentów uzasadniających jego żądanie. W dniu [...] r. wpłynęło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu pismo zatytułowane "Zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu sygn. akt I SA/Wr 1829/07 z dnia 23. 06. 2008 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w zakresie umorzenia zaległości z tytułu I, II, III i IV raty podatku od nieruchomości za 2006 rok oraz I raty podatku od nieruchomości za 2007 rok". W uzasadnieniu pisma skarżący wskazał, że nie podjęcie przez niego korespondencji wywołane zostało pobytem w szpitalu, stąd zwraca się on z prośbą o ponowne rozpatrzenie skargi. Wobec wątpliwości Sądu co do rzeczywistych intencji wnioskodawcy zarządzeniem z dnia [...] r. Sędzia Sprawozdawca wyjaśnił skarżącemu, że postanowieniem z dnia 23 czerwca 2008 r. został on zwolniony od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz, że na wskazane postanowienie przysługuje stronie środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Jednocześnie Sąd wezwał skarżącego do sprecyzowania pisma w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem potraktowania pisma jako sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 23 czerwca 2008 r. Odpis powyższego zarządzenia doręczono skarżącemu w dniu [...] r. Pomimo upływu siedmiodniowego terminu, skarżący nie przedłożył Sądowi informacji pozwalających na jednoznaczną kwalifikację pisma z dnia [...] r. W rozpatrywanej sprawie z urzędu wskazać należy, że w świetle ustaleń organu podatkowego drugiej instancji A. Ż. otrzymuje rentę inwalidzką w kwocie 427,11 zł netto, z której komornik dokonuje egzekucji na poczet świadczenia alimentacyjnego wobec dwójki dzieci skarżącego w łącznej kwocie 340,00 zł. Ponadto skarżący objęty jest pomocą społeczną, gdyż na mocy decyzji z dnia [...] r. w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. przysługuje mu zasiłek stały dla osoby samotnej w wysokości 328,90 zł miesięcznie. A zatem według ustaleń poczynionych w oparciu o niepełne dane dotyczące sytuacji materialnej podatnika (na dzień [...] r.), wnioskodawcy po potraceniu świadczeń alimentacyjnych na życie pozostaje miesięcznie kwota 416,01 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p. p. s. a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W świetle powyższego, Sąd mając na uwadze zebrany materiał dowodowy ponownie rozpoznał wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 p. p. s. a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Regulacja ta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Oznacza to, iż na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa, przy czym do Sądu należy uznanie tych dowodów za dostateczne do zwolnienia od kosztów. W rozpatrywanej sprawie referendarz sądowy zarządzeniem z dnia [...] r. wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o dokumenty, których dostarczenie pozwoliłoby na ustalenie bez wątpliwości i w sposób pełniejszy sytuacji materialnej wnioskodawcy oraz jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Wymienione wezwanie zostało doręczone skarżącemu w trybie art. 73 p.p.s.a. w dniu [...] r. Zarówno w następstwie wezwania z dnia [...] r., jak i w momencie wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 23 czerwca 2008 r. skarżący nie przedstawił Sądowi dokumentów które uprawdopodobniłyby, że jego sytuacja materialna uzasadnia uwzględnienie rozpoznawanego wniosku w całości. W ocenie Sądu, samo wypełnienie przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie jest wystarczającym dowodem na to, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle materiału dowodowego, którym dysponował Sąd rozpatrujący przedmiotowy wniosek, nie jest możliwe ustalenie w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości stanu majątkowego wnioskodawcy. Poza wypełnionym przez skarżącego wnioskiem o przyznanie prawa pomocy Sąd wziął również pod uwagę ustalenia dokonane przez organy podatkowe w trakcie prowadzenia postępowań podatkowych, których odzwierciedlenie znajduje się w aktach sprawy. Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że ocena sytuacji majątkowej wnioskodawcy musi zostać relatywnie odniesiona do poziomu życia i statusu majątkowego innych obywateli Państwa, na których w razie przyznania prawa pomocy, zostałby przeniesiony ciężar zwolnienia strony od kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca uchyliła się od przedłożenia Sądowi szczegółowych informacji, dzięki którym możliwe byłoby ustalenie bez wątpliwości i w sposób pełniejszy możliwości płatniczych wnioskodawcy. Jednakże, po przeanalizowaniu wypełnionego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy, ustaleń dokonanych przez organy podatkowe w trakcie prowadzenia postępowań podatkowych oraz kierując się doświadczeniem życiowym, Sąd uznał, że skarżący samotnie prowadzący gospodarstwo domowe i dysponujący na miesięczne utrzymanie kwotą 416,01 zł nie jest w stanie poczynić w swoich wydatkach oszczędności, które pozwoliłyby mu na pełne partycypowanie w kosztach sądowych bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania, że sytuacja materialna skarżącego przyjęta w oparciu o dostępne informacje, uzasadnia przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Z tych też względów, na podstawie art. 260 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.