I SA/Wr 1829/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu I, II, III i IV raty podatku od nieruchomości za 2006 r. oraz I raty podatku od nieruchomości za 2007 r. postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł A. Ż. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu swojego żądania skarżący wskazał na uzyskiwanie zbyt niskich dochodów. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że jedynym jego dochodem jest uzyskiwana od dnia 1 marca 2008 r. renta w kwocie 531,17 zł, samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, jest właścicielem domu o powierzchni 110 m², oraz że jest całkowicie niezdolny do pracy. Z relacji poczty wynika, że w dniu 16 i 26 maja 2008 r. podjęto próbę doręczenia wnioskodawcy wezwania do przedłożenia w terminie siedmiu dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy, zeznania podatkowego za rok 2007, szczegółowych informacji o posiadanych środkach transportu, szczegółowego, określonego kwotowo zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków ze wskazaniem źródeł ich finansowania (i załączeniem dowodów opłat), wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące, informacji, czy skarżący korzysta z Pomocy Społecznej lub innych form wsparcia państwowego. Z urzędu wskazać należy, że w uzasadnieniu znajdującej się w aktach sprawy, zaskarżonej decyzji organ podatkowy drugiej instancji ustalił, że z otrzymywanej przez A. Ż. renty komornik dokonuje egzekucji na poczet świadczenia alimentacyjnego wobec jego dwójki dzieci w łącznej kwocie 340 zł, w okresie od dnia 1 lutego 2007 r. do dnia 31 stycznia 2010 r. przysługuje wnioskodawcy zasiłek stały dla osoby samotnej wypłacany przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w L. w kwocie 328,90 zł miesięcznie. W sprawie zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej. Nadto zastosowanie przez ustawodawcę wskazanej wyżej formuły uregulowania instytucji prawa pomocy obliguje wnioskodawcę do zachowania szczególnej staranności przy wskazywaniu podstaw, które uzasadniają jego żądanie. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem, tj. całkowicie pozbawionych środków do życia ze względu na okoliczności życiowe. Ubiegający się o taką pomoc powinni zatem poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 1980 r. sygn. akt I CZ 99/80). Postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wykazać okoliczności uzasadniające jego żądanie. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżący nie dostarczył dokumentów wskazanych w wezwaniu doręczonym w trybie art. 73 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w dniu 2 czerwca 2008 r. Jednocześnie nie przedstawił innych dokumentów, których treść uprawdopodobniłaby, iż jej sytuacja materialna uzasadnia uwzględnienie rozpoznawanego wniosku w całości. W konsekwencji nie jest możliwe ustalenie w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości stanu majątkowego wnioskodawcy, podlegającego ocenie w postępowaniu wpadkowym wszczętym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji ocenie podlegał stan faktyczny wynikający z złożonych oświadczeń i ustaleń organów podatkowych znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy, zaś ocena ta musi być relatywnie odnoszona – z uwzględnieniem zasad doświadczenia życiowego - do poziomu życia i statusu majątkowego innych obywateli Państwa, na których w razie przyznania prawa pomocy ciężar zwolnienia strony od kosztów postępowania. Treść akt niniejszej sprawy prowadziła do stwierdzenia, iż nie została spełniona przesłanka przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. Wnioskodawca jest obowiązany do zachowania szczególnej staranności przy wykazaniu zasadności swojego żądania. W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca uchyliła się natomiast od przedstawienia szczegółowych informacji, dzięki którym możliwe byłoby ustalenie bez wątpliwości i w sposób pełniejszy możliwości zaoszczędzenia przez nią kwot koniecznych do uiszczenia opłat sądowych. Nie mniej jednak, mając na uwadze powyższe stwierdzenia, okoliczności wskazane w toku postępowania podatkowego i sądowoadministracyjnego oraz znane na zasadzie doświadczenia życiowego, uznano, iż sytuacja materialna i rodzinna A. Ż. uzasadnia przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego skargi. Nie można bowiem wymagać od osoby niezdolnej do pracy, dysponującej na miesięczne utrzymanie kwotą 520,07 zł, a nie posiadającej innych źródeł środków finansowych, aby ponosiła koszty sądowe, od których uiszczenia zależy rozpoznanie jej skargi, w kwocie 500 zł. Dlatego też, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji