I SA/Wr 1836/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia NSA Anna Moskała Sędziowie - Sędzia NSA Krystyna Anna Stec - Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk (sprawozdawca) Protokolant - Katarzyna Dziok po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2004 r. sprawy ze skargi Z. L. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...]r., Nr [...] w przedmiocie przejścia na własność Skarbu Państwa nie podjętych depozytów, w postaci dwóch samochodów marki "Barkas" I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Celnego we W. z dnia [...]r., Nr [...], II. określa, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie mogą być wykonane. III. W decyzji z dnia [...]r., Nr [...] Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego we W. z dnia [...] r., Nr [...], w której tej ostatni organ orzekł o przejściu na własność Skarbu Państwa nie podjętych depozytów w postaci dwóch samochodów marki "Barkas". W podstawie prawnej takiego rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał -między innymi - przepisy art. 4 ust. 1 dekretu z dnia 18 września 1954 r. o likwidacji nie podjętych depozytów i nie odebranych rzeczy (Dz. U. Nr 41, poz. 184 ze zm.) i § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1971 r. w sprawie orzekania o przejściu depozytów na własność Państwa (Dz. U. Nr 7, poz. 78 ze zm.), wydanego na podstawie delegacji przewidzianej w art. 6 wcześniej wspomnianego dekretu z 1954 r. W uzasadnieniu takiego rozstrzygnięcia, Prezes GUC stwierdził, że samochody te zostały zajęte, w związku z podejrzeniem ich wprowadzenia na polski obszar celny bez odprawy celnej. Ponieważ jednak Sąd Rejonowy w Ś. uniewinnił Z. L. od zarzucanego mu czynu z art. 82 § 1 ustawy karnej skarbowej w związku z art. 58 kodeksu karnego (wyrok z dnia 10 marca 1998 r., sygn. akt II K 1044/97), Dyrektor Urzędu Celnego we W. - decyzjami z dnia [...]r. Nr [...]- umorzył postępowanie celne w sprawie wprowadzenia obu pojazdów na polski obszar celny, bez odprawy celnej. Po otrzymaniu wezwania do odbioru samochodów, strona złożyła pisemne oświadczenie, że decyzję o ich odbiorze podejmie w terminie do dnia [...]r., po porównaniu protokółów oględzin z [...] i [...]r., z protokółami przyjęcia samochodów w dniu [...]r. Ponieważ Z. L. nie wywiązał się z tego zobowiązania, w kolejnych pismach z dnia [...] r. i z dnia [...]r. został on poinformowany, że na podstawie dekretu o likwidacji nie podjętych depozytów i nie odebranych rzeczy, nie odebrane pojazdy będą traktowane jako nie podjęty depozyt i po 2 latach od daty doręczenia drugiego z ostatnio wymienionych pism przejdą na własność Państwa. Organ pierwszej instancji poinformował ponadto stronę o tym, gdzie pojazdy się znajdują oraz o kosztach ich parkowania, którymi zainteresowany zostanie obciążony w wypadku ich nieodebrania. Prezes GUC wywodził dalej, że wyrokiem Sądu Okręgowego we W. z dnia [...]r., sygn. akt [...], zasądzono co prawda na rzecz Z. L. od Skarbu Państwa odszkodowanie za szkodę jaką poniósł on w związku z niewłaściwym przechowywaniem zajętych pojazdów, rozstrzygnięcie to nie zwalniało jednak strony z obowiązku odbioru samochodów. 2 Sygn. akt: 3 I SA/Wr 1836/02 W ocenie organu odwoławczego, nie znajdowało też prawnego uzasadnienia żądanie strony publicznego zwrócenia jej pojazdów, w ściśle oznaczonym przez nią miejscu i godzinie, zawarte w piśmie z dnia [...] r. Bezzasadne było także uzależnienie odbioru samochodów od równoczesnego zwrotu dowodów rejestracyjnych obu samochodów, dokumenty te nie zostały bowiem zatrzymane przez organy celne. Uwzględniając wszystkie przywołane ustalenia faktyczne oraz obowiązujący stan prawny, Prezes GUC nie znalazł podstaw do uchylenia lub zmiany pierwszoinstancyjnej decyzji, zakwestionowanej przez Z. L . W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu, Z. L. zaskarżył decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...]r. (Nr [...]), odwołując się do argumentacji zawartej w skardze na postanowienie tego samego organu z dnia [...] r. (o identycznym numerze), w sprawie sprostowania oczywistej omyłki w decyzji Dyrektora Urzędu Celnego we W. z dnia [...]r. (Nr [...]). W tej ostatnio wymienionej skardze strona - na kanwie przytoczonych okoliczności faktycznych sprawy - sformułowała w istocie zarzut krzywdzącego ją postępowania komornika i organów celnych. W odpowiedzi strona przeciwna podtrzymała całkowicie swoje stanowisko w sprawie, powtarzając wspierającą to stanowisko argumentację, na którą Prezes GUC powołał się w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W warunkach dokonanej z dniem 1 stycznia 2004 r. reformy sądownictwa administracyjnego skarga podlegała już rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako miejscowo i rzeczowo właściwy. Przesądziło o tym brzmienie przepisów art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Ta ostatnia ustawa powoływana jest w dalszych wywodach skrótem p.s.a. Zgodnie z przywołanym już art. 97 § 1 przepisów wprowadzających, wojewódzkie sądy administracyjne rozpoznają skargi na podstawie przepisów prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. 3 Sygn. akt: 31 SA/Wr 1836/02 Po myśli art. 134 § 1 p.s.a., sąd rozstrzyga co prawda w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany ani zarzutami i wnioskami skargi, ani też powołaną podstawą prawną. Uregulowanie to ma istotne znaczenie w niniejszej sprawie. Zaskarżona decyzja nie mogła być bowiem pozostawiona w obrocie prawnym, choć z innych powodów, niż te, na które powołał się w skardze Z. L . Organy celne obu instancji wywodziły swoją właściwość do orzekania w rozpoznawanej sprawie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1971 r. w sprawie orzekania o przejściu depozytów na własność Państwa (Dz. U. Nr 7, poz. 78 ze zm.), wydanego na podstawie delegacji przewidzianej w art. 6 dekretu z dnia 18 września 1954 r. o likwidacji nie podjętych depozytów i nie odebranych rzeczy (Dz. U. Nr 41, poz. 184 ze zm.). Przepis § 1 ust. 1 przywołanego rozporządzenia wymieniał bowiem wprost "organy administracji państwowej" - wśród innych podmiotów - jako uprawnione do podejmowania decyzji "o przejściu nie podjętych depozytów" na rzecz Państwa. Wyrokiem z dnia 16 marca 2004 r., sygn. akt K 22/03 (OTK-A 2004/3/20) Trybunał Konstytucyjny orzekł jednak, że całe rozporządzenie RM z dnia 16 marca 1971 r. oraz art. 6 dekretu z dnia 18 września 1954 r., na podstawie którego rozporządzenie zostało wydane, nie są zgodne z przepisami art. 64 ust. 3 i art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Efektem takiego orzeczenia była utrata mocy obowiązującej rozporządzenia (i art. 6 dekretu), z dniem 30 marca 2004 r., co pozbawia organy celne kompetencji do orzekania w tego typu sprawach. Co prawda przywołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego zapadł dopiero po wydaniu przez organy celne obu instancji decyzji stanowiących przedmiot zaskarżenia w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyj-nym, niemniej jednak derogowane przepisy nie mogły już stanowić wzorca kontroli prawidłowości tych decyzji. Skład orzekający w pełni podziela bowiem pogląd wyrażony w wyroku SN z dnia 4 grudnia 2002 r., sygn. akt III RN 202/01, OSNP 2003/24/584, w myśl którego jako wzorzec kontroli decyzji organów administracji publicznej nie powinien być stosowany przepis ustawowy, który został uznany za niekonstytucyjny orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, opublikowanym wprawdzie po wydaniu tej decyzji, ale przed rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny. Konsekwencją przyjęcia cytowanego zapatrywania była konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji organów celnych obu instancji, zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" p.s.a. Orzeczenie zawarte w pkt II niniejszego wyroku znajduje natomiast oparcie w art. 152 p.s.a.