I SA/Wr 1849/02

WYROK IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 sierpnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: S.NSA Halina Betta Sędziowie: S. WSA Jadwiga Danuta Mróz Asesor WSA Katarzyna Radom - sprawozdawca Protokolant: Barbara Głowaczewska po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] o nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie określenia zobowiązania w podatku od posiadania psów za 2001 r. uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] Burmistrz Miasta i Gminy W. określił Skarżącemu kwotę zobowiązania z tytułu posiadania trzech psów za 2001 r., kwotę zaległości podatkowej i odsetek za zwłokę. W uzasadnieniu wskazał organ, iż obowiązek podatkowy w podatku z tytułu posiadania psów ciąży na osobach fizycznych posiadających psy i winien być zrealizowany bez wezwania do 15 maja 2001 r. Wobec faktu, iż Skarżący nie wywiązał się z powyższego obowiązku zasadne było wydanie powyższej decyzji. W złożonym odwołaniu Skarżący wskazywał, iż decyzja Burmistrza jest dla niego krzywdząca bowiem w 2001 r. był posiadaczem jednego psa, od którego uiścił należy podatek. Wskazywał, iż niezrozumiały jest sposób ustalenia ilości posiadanych psów, prowadzone postępowanie nie dowiodło, iż w istocie posiada on 4 psy. Podnosił także, iż od 10 lat nigdy nie żądano od niego składania oświadczenia co do ilości posiadanych psów, nikt nie kwestionował także deklarowanego i wpłacanego do tej pory podatku. Skarżący zarzucał, iż organ nie przeprowadził oględzin w związku z powyższym równie dobrze decyzja mogła określać podatek z tytułu posiadania 7 psów, ponadto ani ustawa o podatkach i opłatach lokalnych ani Uchwała XXIX/144/00 Rady Miasta i Gminy W. z dnia 21.12.2000 r. nie określa sposobu ewidencji posiadanych psów. W dniu [...] Skarżący uiścił zaległe zobowiązanie. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. umorzyło jako bezprzedmiotowe postępowanie odwoławcze wskazując, iż wobec faktu uiszczenia zaległego podatku zobowiązanie podatkowe wygasło, a zatem dalsze procesowanie w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe. Od powyższej decyzji Strona złożyła Skargę wskazując, iż zapłata zaległości nastąpiła na skutek zastosowania się do pouczenia zawartego w decyzji oraz zagrożenia postępowaniem egzekucyjnym. W swojej decyzji organ I instancji wskazał, iż jest ona natychmiast wykonalna i podlega przymusowej realizacji, informując jednocześnie o prawie do złożenia odwołania. Takie postępowanie organu odwoławczego jest w ocenie Strony niezgodne z literą prawa, gdyż nie rozpatruje merytorycznie złożonego odwołania, pozbawiając tym samym możliwości dochodzenia sprawiedliwości. Podnosił także Skarżący, podobnie jak w odwołaniu, brak podstaw do określenia ilości posiadanych psów jak również nieprawidłowość przeprowadzonego w tym zakresie postępowania. Skarżący zarzucał również, iż przepis art. 208 Ordynacji podatkowej powołany przez organ odwoławczy odnosi się jedynie do decyzji wydawanej w I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie powołując się na swoją wcześniejszą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w art. 97 § 1 stanowi, że "Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w przepisie art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle powyżej wskazanych kompetencji należy stwierdzić, iż narusza ona przepisy prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co z kolei skutkować musi jej uchyleniem. Racje ma bowiem Skarżący zarzucając decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego naruszenie przepisów prawa i uniemożliwienie merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Zgodnie z treścią art. 78 Konstytucji Każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa. Potwierdzenie tej konstytucyjnej zasady znalazło odzwierciedlenie w przepisie art. 127 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) stwierdzającym, iż postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne. Istotne z punktu widzenia rozważanego problemu są zapisy art. 220 powołanej wyżej ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), zgodnie z którym od decyzji organu podatkowego wydanej w pierwszej instancji służy odwołanie tylko do jednej instancji, oraz przepis art. 224 ww. ustawy wskazujący, iż wniesienie odwołania od decyzji organu podatkowego nie wstrzymuje jej wykonania. Powyższe zapisy formułują zasadę, iż fakt uiszczenia należności wynikających z decyzji I instancji na etapie postępowania międzyinstancyjnego nie może pozbawiać strony prawa do merytorycznego rozpoznania odwołania w celu zbadania czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Teza ta była niejednokrotnie wypowiadana zarówno przez Naczelny Sąd Administracyjny jak i Sąd Najwyższy. " Według art. 26 ust. 1 ustawy z 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych zobowiązanie wygasa przez zapłatę podatku. Nie zawsze musi to jednak oznaczać, że postępowanie w sprawie przyznania ulgi (umorzenie należności) staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 kpa. Strona, która nie występuje o umorzenie postępowania i nie cofa wniesionego odwołania, lecz przeciwnie obstaje przy rozstrzygnięciu jej żądania także w postępowaniu odwoławczym, daje do zrozumienia, że zapłata należności nastąpiła nie w ramach dobrowolnego wykonania zobowiązania, lecz jedynie w celu uniknięcia określonych konsekwencji i że w jej interesie nadal leży uzyskanie rozstrzygnięcia w drugiej instancji co do prawidłowości zaskarżonej odwołaniem decyzji. W przypadku korzystnego dla niej rozstrzygnięcia organu odwoławczego mogłaby domagać się zwrotu (zaliczenia) nienależnie uiszczonej kwoty w trybie przewidzianym w art. 29 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Stanowisko powyżej prezentowane zajął już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 kwietnia 1985 r. w sprawie SA/Wr 111/85 (ONSA Nr 1 poz. 21 z 1985 r.), gdzie sformułował tezę, że wykonanie przez stronę decyzji organu I instancji przed lub w czasie trwania postępowania odwoławczego nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego. " (Postanowienie NSA z dnia 13.11.1996 r. sygn. akt SA/Gd 2345/96 LEX nr 28926). " Wygaśnięcie zobowiązania podatkowego wskutek jego wykonania (art. 59 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), odmiennie aniżeli w wypadku wygaśnięcia zobowiązania podatkowego wskutek przedawnienia (art. 59 § 1 pkt 3 tej ustawy), nie przesądza o bezprzedmiotowości rozpoznania sprawy w wyniku odwołania podatnika wniesionego od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji (art. 78 Konstytucji RP w związku z art. 220 oraz art. 224 § 1 Ordynacji podatkowej). " (Wyrok SN z dnia 21.05.2002 sygn. akt III RN 76/01 OSNP 2003/7/162). Odnosząc się natomiast do zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania wskazać należy, iż na tym etapie ich ocena przez Sąd jest przedwczesna bowiem w tej kwestii winien uprzednio wypowiedzieć się organ odwoławczy ponownie rozpatrując złożone przez Stronę odwołanie. Wydając zaskarżoną decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło powołane powyżej przepisy prawa procesowego i z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ) oraz art. 97 § 1 i 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. Jednocześnie z uwagi na bezprzedmiotowość Sąd nie orzekał na podstawie art. 152 ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji.