I SA/Wr 1859/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Borońska po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za wrzesień 2009 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca wniosła o zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł podnosząc, że nie posiada środków pieniężnych na uiszczenie wymaganej w sprawie opłaty sądowej. W uzasadnieniu deklarowanej sytuacji materialnej skarżąca wskazywała, że jest osobą schorowaną, podobnie jak jej mąż, a nastoletni syn jest niepełnosprawny. Powoływała się ciążące na niej zobowiązania wobec ZUS i US w Ś., a także przysługujące jej, zaległe wierzytelności u klientów w wysokości 100.000 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, strona podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i synem (ur. w 1998 r.). W rubryce dotyczącej majątku i osób pozostających w nim we wspólnym gospodarstwie wskazała, że w 1997 r. przekazali z mężem gospodarstwo rolne w M. swojej córce E. W 2003 r., z powodu choroby córki A., sprzedali wszystko, a uzyskane środki przekazali na jej leczenie. Córka zmarła w 2004 r. Obecnie skarżąca z mężem mają zapewnione dożywotnie prawo mieszkania u dzieci. W 2005 r. strona zmuszona była rozpocząć działalność gospodarczą ze środków uzyskanych w ramach pomocy de minimis. Jako dochody rodziny wymieniła rentę męża w kwotce 500 zł (200 zł jest zajęte w wyniku egzekucji) i 800 zł z pracy, z tym że strona wskazała, iż obecnie mąż jest na chorobowym i nie wiadomo, czy będzie jeszcze pracować. Syn otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny we wysokości 152 zł. Natomiast całość dochodów jakie skarżąca osiąga w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą przeznaczana jest na spłatę zadłużenia wobec Urzędu Skarbowego z tytułu podatku VAT, który w 2010 r. wyniósł około 20.000 zł. W związku z postępowaniem komorniczym od września 2009 r. wnioskodawczyni nie prowadzi produkcji kostki. Przysługujące jej wierzytelności stara się odzyskać na drodze sądowej, gdzie korzysta z przyznanego jej prawa zwolnienia od kosztów sądowych, a nadto pomocy prawnej udzielanej z urzędu. Skarżąca podała, że ponosi miesięczne wydatki: na leki 150 zł, na syna 200 zł, na gaz 50 zł, wodę 150 zł, wizyty prywatne 150 zł, na paliwo 150 zł oraz 300 zł na cel, który jest nieczytelny. Wskazała, że zdarza się jej zwracać z prośbą o odroczenie terminu spłaty zaległych zobowiązań Do wniosku załączone zostały: pismo do Urzędu Skarbowego, kopia zwolnienia lekarskiego, dokumenty dotyczące stanu zdrowia, kopia z księgi podatkowej z wykazanym przychodem i dochodem za listopad 2010 r. oraz zestawieniem rocznym VAT za 2010 r., kopie faktur z apteki, faktura z poczty na zakupione znaczki, dowody opłat za opał i usługi telekomunikacyjne z 2009 r., inne dowody opłat, odcinek z renty męża strony za styczeń 2011r., pismo z KRUS o zajęciach komorniczych, którymi obciążono rentę, decyzja o zasiłku pielęgnacyjnym, decyzja o rozłożeniu na raty podatku od nieruchomości za 2009 r., pismo o stanie zadłużenia za energię elektryczną na kwotę 171,83 zł, dowody wpłat na podatek rolny, wypis z rejestru gruntów, zawiadomienie o wpisie do księgi wieczystej, decyzja o OPS z 2003 r. o przyznaniu zasiłku okresowego, odpis zgonu A.K., orzeczenie o stopniu niepełnosprawności skarżącej, jej męża i syna, faktura z dopłatą za sanatorium oraz lista blokad na rachunku z 31 marca 2009 r. Z powyższych dokumentów wynika, że strona choruje, ma orzeczony lekki stopień niepełnosprawności od 24 listopada 2009 r. do 31 marca 2013 r. Syn skarżącej posiada orzeczenie o niepełnosprawności od urodzenia, natomiast mąż posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności od marca 1997 r. Od stycznia do listopada 2010 r. skarżąca uzyskała z działalności gospodarczej przychód w wysokości 267.842,57 zł i dochód 72.521,93 zł. Renta męża skarżącej wynosi netto 522,96 zł, a saldo obciążeń komorniczych wynosiło w 2009 r. 5.517,71 zł. Suma blokad na rachunku bankowym z tytułu egzekucji komorniczych wynosiła w marcu 2009 r. 158.765 zł. Postanowieniem z dnia 7 lutego 2011 r. (sygn. akt I SA/Wr 1859/09) referendarz sądowy odmówił uwzględnienia wniosku uznając, że przedstawiona przez stronę sytuacja majątkowa nie uzasadnia przyznania jej zwolnienia od kosztów sądowych we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie od tego postanowienia strona powtórzyła argumentację przedstawioną na etapie składania wniosku o zwolnienie od wymaganego wpisu od skargi, podkreślając przy tej okazji, że uiszczenie kwoty 100 zł tytułem wymaganego wpisu od skargi stanowić będzie uszczerbek utrzymania koniecznego wnioskodawczyni oraz jej rodziny. Do sprzeciwu strona dołączyła następujące dokumenty: zwolnienie lekarskie do dnia 6 marca 2011 r. (mało czytelne); pismo procesowe z dnia 23 listopada 2009 r., złożone do sprawy o sygn. akt I SA/Wr 1389/09 dotyczące przywrócenia terminu; zestawienie roczne VAT za rok 2010 r.; postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. z dnia 10 stycznia 2011 r. dotyczące zaliczenia zwrotu podatku od towarów usług na poczet należności w tym podatku za czerwiec 2007 r.; PIT-5L z wykazaną zaliczką za grudzień 2010 r.; podatkową księgę przychodów i rozchodów P.H.U. "A.", prowadzoną za grudzień 2010 r.; listę blokad na rachunku na dzień 31 marca 2009 r.; zaświadczenie o wysokości dochodu zadeklarowanego w PIT-36 za rok 2004; zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej; zaświadczenie o udzielonej pomocy de minimis; decyzja z dnia 18 lipca 2003 r. przyznająca skarżącej zasiłek okresowy do dnia 31 sierpnia 2003 r.; wezwanie z dnia 19 listopada 2009 r. dotyczące spłaty zadłużenia wobec Poczty Polskiej S.A.; dowód opłaty za zażalenie w sprawie o sygn. akt [...]; fakturę VAT z dnia 4 października 2010 r; orzeczenie o stopniu niepełnosprawności (umiarkowanym) J.K.; karty leczenia szpitalnego – A.K. i J.K.; postanowienie z dnia 15 września 2009 r. (sygn. akt IV SA/Wr 350/09) wydane przez referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu na mocy którego przyznano stronie prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych; postanowienie z dnia 5 listopada 2010 r. (sygn. akt [...]) wydane przez Sąd Rejonowy w W., dotyczące zwolnienia T.K. jako pozwanej od opłaty od zażalenia oraz postanowienie z dnia 12 stycznia 2010 r. (sygn. akt [...]) wydane przez Sąd Rejonowy w D. a dotyczące przywrócenia T.K. jako powódce terminu do uiszczenia opłaty od pozwu oraz do uzupełnienia jego braków formalnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje: Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej u.p.s.a.), sprzeciw wniesiony od postanowienia referendarza sądowego spowodował ten skutek procesowy, że złożony przez stronę wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpoznaniu (tym razem przez Sąd) wedle reguł wskazanych w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 u.p.s.a. oraz przy uwzględnieniu treści art. 199 u.p.s.a. Pierwsze dwa z powołanych wyżej unormowań dotyczą przesłanek, jakie winien spełniać wnioskodawca ubiegając się o całkowite lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Przepis art. 199 u.p.s.a. wprowadza natomiast obowiązek odniesienia tych unormowań do generalnej reguły wynikającej z przepisu art. 199 u.p.s.a., a mianowicie, że co do zasady, strony postępowania sądowego obowiązane są ponosić koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Zestawienie wskazanych regulacji, tj. łączna analiza wynikających z nich dyrektyw, pozwala na realizację konstytucyjnej zasady prawa do Sądu przy jednoczesnym zachowaniu reguły, że przyznanie prawa pomocy w zakresie wymaganych kosztów sądowych winno wystąpić w sytuacjach wyjątkowych, nie pozostawiających wątpliwości Sądu, że zdobycie przez stronę środków niezbędnych do jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, tj. obiektywnie, niemożliwe lub w znacznym stopniu zagraża jej podstawowym potrzebom egzystencji. Oceniając w myśl powołanych kryteriów wniosek strony, złożony w przedmiocie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, tj. w zakresie wymaganego wpisu od skargi w kwocie 100 zł, Sąd nie stwierdził podstaw do jego uwzględnienia. Oceniając zasadność wniosku Sąd ważył z jednej strony przedstawione przez skarżącą informacje o wysokości dochodów osiąganych w związku z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą, z drugiej zaś, wysokość wymaganej w sprawie opłaty od skargi. Przeprowadzone w tym względzie porównanie deklarowanych przez stronę dochodów z wysokością należnego wpisu od skargi nie dawało podstaw do przyjęcia, że opłacenie wymaganego wpisu od skargi stanowić będzie w majątku wnioskodawczyni wydatek porównywalny z uszczerbkiem utrzymania koniecznego skarżącej i jej rodziny. Taką zaś przesłankę częściowego zwolnienia od kosztów sądowych wprowadził ustawodawca w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 u.p.s.a. Jak wynika z przedłożonej przez skarżącą dokumentacji, dochód z prowadzonego przez nią przedsiębiorstwa P.H.U. "A." odnotowany za listopad 2010 r. wyniósł 72.521.93 zł, zaś za grudzień 66.473.12 zł. Powyższe dowodzi, że jakkolwiek wedle oświadczeń strony, od września 2009 r. strona zaprzestała produkcji kostki, to prowadzona przez nią działalność gospodarcza (według PKWiU obejmująca poza kamieniarstwem – usługi w zakresie reklamy, sprzedaży mebli i wyposażenia biurowego, komputerów oraz sprzętu telekomunikacyjnego, drukowania gazet, działalności poligraficznej, usług posadzkarskich, tapetowania i oblicowywania ścian oraz usługi pomocnicze związane z ubezpieczeniami oraz funduszami emerytalno-rentowymi) przynosi stale dochody, należy podkreślić nie małe. Co więcej, deklarowana wysokość przychodu za ostatnie dwa miesiące 2010 r. wskazuje na dużą efektywność zarejestrowanej działalności. Powyższe wskazuje, że majątkowa sytuacja wnioskodawczyni, pomimo niskich świadczeń rentowych jej męża oraz obciążeń komorniczych i egzekucyjnych jest dobra, zwłaszcza na tle zamożności przeciętnej polskiej rodziny. Uzupełniająco należy dodać, że skarżącej przysługują wierzytelności względem dłużników na łączną kwotą 100. 000 zł. Zaległości strony z tytułu podatku rolnego za rok 2009 r. zostały rozłożone, jak wynika z decyzji z dnia 8 listopada 2010 r., na raty a miesięczna rata z tego tytułu wynosi ok. 150 zł. Odnosząc się do przedstawionej, obszernej dokumentacji lekarskiej wnioskodawczyni (część dotyczy 2003 r.), jej męża oraz syna, jak również, opisanych przez stronę dramatów rodzinnych (ciężka choroba a następnie śmierć córki) należy podkreślić, że kryterium przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest przede wszystkim sytuacja majątkowa wnioskodawcy i jego rodziny, a nie zdrowotna. Ta ostatnia oczywiście wpływa na stan majątkowy, chociażby przez zdolność do pracy zarobkowej, nie mniej, nie może stanowić zasadniczego argumentu przy udzieleniu zwolnienia od kosztów sądowych w sytuacji, gdy strona posiada środki pieniężne na uiszczenie wymaganego wpisu od skargi, i, tak jak jest to w sprawie, pomimo orzeczonego stopnia niepełnosprawności, jest w stanie prowadzić działalność gospodarczą. Nawiązując do przedłożonej przez skarżącą dokumentacji lekarskiej, jak wynika z decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 25 marca 2010 r., u strony stwierdzono stan niepełnosprawności w stopniu lekkim (do dnia 31 marca 2013 r.), przy zachowaniu zdolności do świadczenia pracy, jakkolwiek ze wskazaniem prac lekkich. Jak wynika z akt sprawy, strona od 2005 r. prowadzi w sposób niezakłócony działalność gospodarczą, która stanowi zasadnicze źródło utrzymania trzyosobowej rodziny. Z tych względów, zarówno przedłożona przez stronę decyzja o stopniu niepełnosprawności, jak i karty leczenia szpitalnego nie mogą stanowić uzasadnionej przesłanki do przyjęcia zasadności złożonego w sprawie wniosku o zwolnienie od wymaganego wpisu od skargi. Nie kwestionując trudnej sytuacji osobistej i rodzinnej wnioskodawczyni należy jednocześnie podkreślić, iż w myśl dyspozycji art. 246 § 1 pkt 2 u.p.s.a., przesłanką przyznania wnioskowanego w sprawie zwolnienia od kosztów sądowych byłaby jedynie taka sytuacja materialna strony, która nie pozwalałaby na uiszczenie kwoty 100 zł tytułem wymaganej opłaty sądowej, bez obawy uszczerbku utrzymania koniecznego strony i jej rodziny. Obawa taka w przedstawionym stanie faktycznym, zdaniem Sądu, nie zachodzi. Uzasadnienia dla pozytywnego rozpoznania wniosku nie może przy tym stanowić powoływanie się przez stronę na fakt zwolnienia jej od kosztów sądowych w innych postępowaniach sądowych, toczonych tak przed sądem powszechnym, jak i Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu. Należy bowiem podnieść, że przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych oceniane są każdorazowo na dzień złożenia przez stronę wniosku oraz przy uwzględnieniu tego, co strona zadeklarowała. Z tych względów, okoliczność zwolnienia strony od kosztów sądowych w innych postępowaniach, co wynika z przedłożonych przez nią kserokopii postanowienia z dnia 15 września 2009 r. oraz z dnia 5 listopada 2010 r., nie może stanowić argumentu dla przyznania analogicznego zwolnienia w niniejszym postępowaniu, zainicjowanego wnioskiem strony z dnia 31 stycznia 2011 r. (data stempla pocztowego), a zatem prowadzonym przeszło rok od wydania okazanych postanowień. Wskazując na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie stwierdził podstaw do uwzględnienia wniosku, o czym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 u.p.s.a. orzekł jak w sentencji.