I SA/Wr 1875/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Tomasz Świetlikowski po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od października do grudnia 2002 r. wskutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 31 marca 2008 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: I. przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnić ją od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w części przekraczającej kwotę 1.000 (jeden tysiąc) złotych; II. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. W sprawie, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniał, że ma na utrzymaniu troje dzieci w wieku [...], [...], [...] lat. Wskazał, iż nie posiada żadnego majątku. Podniósł, że z żoną ma ustanowioną rozdzielność majątkową od [...] r. Dodał, że jest zatrudniony w ramach stosunku pracy lecz jego wynagrodzenie zostało zajęte przez komornika. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wykazał m. in., iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z dziećmi oraz posiada: nieruchomość niezabudowaną w Ż. o powierzchni [...] m2 (obecnie zajętą na rzecz Urzędu Skarbowego w N. R.), udziały w dwóch spółkach z o.o.: A i B (zajęte przez komornika). Skarżący oznajmił, że z dwóch umów o pracę uzyskuje łączny dochód w wysokości [...] brutto. Dodał, iż na dzień składania wniosku posiada zobowiązania w kwocie ponad [...]. Po rozpatrzeniu niniejszego wniosku, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, postanowieniem z dnia 31 marca 2008 r., odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Od w/w postanowienia skarżący wniósł sprzeciw. Uzasadniał, że składając wniosek o prawo pomocy wykazał, iż jego obecna sytuacja nie pozwala mu na opłacenie kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Zaznaczył, iż celem uiszczenia tychże kosztów nie może skorzystać z pomocy żony, z którą posiada rozdzielność majątkową i nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Dodał, że nie ma możliwości dostarczenia dokumentów potwierdzających sytuację majątkową małżonki. Podniósł, iż od dwóch lat nie pobiera wynagrodzenia za pracę, ze względu na trudną sytuację spółek, w których jest zatrudniony. Skarżący zanegował stanowisko referendarza, że dostarczone przez niego dokumenty dotyczące jego sytuacji majątkowej są niewiarygodne. Wywiódł, iż obecnie - ze względu na stan zdrowia i liczne postępowania sądowe - nie może podjąć innej pracy. Podsumował, że nie dysponuje możliwościami opłacenia należnych w sprawie kosztów sądowych a Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, od którego został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oznacza w rzeczywistości swoistą formę kredytowania podmiotów zobowiązanych do uiszczenia tych kosztów. Niedopuszczalna jest sytuacja, gdy podmioty te wykonują inne ciążące na nich zobowiązania, żądając by koszty sądowe pokrywał za nie Skarb Państwa. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy, jak i stan faktyczny sprawy, Sąd nie stwierdził podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku skarżącego w całości. Za odmową przyznania w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie wnioskowanym przemawia fakt, że skarżący jest zatrudniony w dwóch spółkach z o.o. na stanowiskach dyrektora generalnego i dyrektora d/s handlowych. Zdaniem Sądu mało wiarygodne jest, aby zajmując wysokie stanowiska kierownicze w spółkach kapitałowych, skarżący nie pobierał z tego tytułu od dwóch lat żadnego wynagrodzenia, czy też wynagrodzenie w łącznej wysokości [...] brutto miesięcznie (strona przedstawia w tym zakresie sprzeczne informacje). Powyższe w powiązaniu z doświadczeniem życiowym rodzi zaś domniemanie, że skarżący będąc zatrudniony na w/w stanowiskach otrzymuje profity, poza wykazanymi, gdyż w przeciwnym razie świadczenie pracy byłoby z logicznego punktu widzenia pozbawione sensu, w kontekście chociażby konieczności utrzymania przez niego trojga dzieci. Tym bardziej, iż obecnie na rynku pracy istnieje ogromne zapotrzebowanie na pracowników posiadających kwalifikacje do zajmowania wysokich stanowisk kierowniczych w spółkach kapitałowych. Sąd zauważa, że strona nie przedłożyła żadnych wiarygodnych dowodów, które wskazywałyby na niemożność podjęcia przez nią lepiej płatnej pracy np. wskazujących na zły stan zdrowia. Wątpliwa wydaje się być także argumentacja, iż zmianę pracy uniemożliwia skarżącemu zaangażowanie się w liczne sprawy sądowe i administracyjne. Mając jednak na względzie wysokość kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania stanowi wpis od skargi wynoszący 7.027,00 zł, ilość spraw sądowych prowadzonych z udziałem strony oraz obecne - wykazane - możliwości finansowe, Sąd stwierdza podstawy dla przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych - wpisu od skargi, w części przekraczającej kwotę 1.000,00 zł (jeden tysiąc złotych). Zdaniem Sądu strona jest w stanie zgromadzić środki i uiścić tytułem należnego od skargi wpisu kwotę 1.000,00 zł, bez uszczerbku koniecznego dla swojego i dzieci utrzymania. Dokonując rozstrzygnięcia w sprawie Sąd wziął także wzgląd na okoliczność, że koszty sądowe winny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. Reasumując należy stwierdzić, iż - w niniejszej sprawie - odmowa przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie wnioskowanym nie stanowi ograniczenia konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Z uwagi na powyższe postanowiono jak w sentencji postanowienia.