I SA/Wr 1891/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka - sprawozdawca, Sędziowie: Sędzia NSA Henryka Łysikowska, Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz, Protokolant: starszy asystent sędziego Anna Kruś, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2014 r. w Wydziale I sprawy ze skargi B.K. w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 września 2011 r. sygn. akt I SA/Wr 875/11 I. wznawia postępowanie sądowe w sprawie; II. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 września 2011 r. sygn. akt I SA/Wr 875/11; III. umarza postępowanie sądowe w sprawie; IV. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 4.531 (słownie: cztery tysiące pięćset trzydzieści jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postepowania sądowego. Wyrokiem z dnia 14 września 2011 r. sygn. akt I SA/Wr 875/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę B. K. (dalej: strona, skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 28 marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. z tytułu dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zaskarżona w sprawie decyzja została wydana na podstawie art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.; dalej: "u.p.d.o.f."). Sąd podzielił ustalenia organów skarbowych w zakresie wyliczenia przychodów ze źródeł nieujawnionych. Powyższy wyrok nie został zaskarżony i stał się prawomocny. W dniu 18 września 2013 r. strona złożyła skargę o wznowienie postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 875/11, wskazując jako podstawę art. 272 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej w skrócie: "p.p.s.a."). Skarżąca powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r. sygn. akt SK 18/09 (Dz. U. z 2013 r. poz. 985) stwierdzający niezgodność z Konstytucją RP art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2006 r. Pismem z dnia 15 października 2013 r. strona uzupełniła skargę, wnosząc o wznowienie postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 875/11 oraz o zmianę wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 września 2011 r., polegającą na uwzględnieniu skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 28 marca 2011 r. nr [...] lub o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i umorzenie postępowania w sprawie z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Skarżąca wniosła również o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, dotyczących zarówno postępowania w pierwszej instancji, jak i postępowania wszczętego skargą o wznowienie. Postanowieniem z dnia 21 listopada 2013 r. sygn. akt I SA/Wr 1758/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zawiesił postępowanie sądowe w sprawie, z uwagi na toczące się przed Dyrektorem Izby Skarbowej we W. postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej z dnia 28 marca 2011 r. Decyzją z dnia 6 maja 2014 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej uchylił swoją decyzję ostateczną z dnia 28 marca 2011 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia 18 listopada 2010 r. nr [...] i umorzył postępowanie w sprawie. W piśmie z dnia 12 czerwca 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o umorzenie - na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 276 p.p.s.a. - postępowania w sprawie oraz o odstąpienie - na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. - od zasądzenia kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżącej. Postanowieniem z dnia 21 lipca 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 1758/13 Sąd podjął zawieszone postępowanie sądowe i sprawa została skierowana na rozprawę. Na rozprawie w dniu 30 października 2014 r. pełnomocnik organu poparł wnioski zawarte w piśmie z dnia 12 czerwca 2014 r., wnosząc o odstąpienie od zasądzenia kosztów postępowania sądowego, ewentualnie o zasądzenie kosztów jedynie za postępowanie wznowieniowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę o wznowienie postępowania należało uwzględnić. W świetle art. 272 § 1 p.p.s.a. skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego może być oparta na zarzucie niekonstytucyjności podstaw wydanego orzeczenia. W takiej sytuacji, w myśl art. 272 § 2 p.p.s.a., skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Jeżeli w chwili wydania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego orzeczenie sądowe nie było jeszcze prawomocne na skutek wniesienia środka odwoławczego, który został następnie odrzucony, termin biegnie od dnia doręczenia postanowienia o odrzuceniu. Stosownie do treści art. 281 p.p.s.a., na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. W przywołanym w podstawie skargi o wznowienie postępowania sądowego wyroku z dnia 18 lipca 2013 r. sygn. SK 18/09, Trybunał Konstytucyjny uznał, że zastosowany w tej sprawie przepis art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2006 r.) jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 27 sierpnia 2013 r., poz. 985. Należy zatem stwierdzić, że rozpatrywana skarga o wznowienie postępowania sądowego jest dopuszczalna, bowiem w sprawie zachodzi ustawowa przesłanka wznowienia, o której mowa w art. 272 § 1 p.p.s.a., a skarga o wznowienie została złożona z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 272 § 2 p.p.s.a Trzeba przy tym podkreślić, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2010 r. sygn. akt II GPS 1/10 (dostępna na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl), art. 272 § 1 p.p.s.a. "stanowi podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w każdym przypadku, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, obejmuje akt normatywny, jaki stosował lub powinien zastosować sąd administracyjny lub organ administracji publicznej w danej sprawie". Kierując się powyższymi względami, w celu realizacji prawa strony do ponownego rozpoznania sprawy, w następstwie wydania przez Trybunał Konstytucyjny ww. wyroku z dnia 18 lipca 2013 r., należało wznowić postępowanie sądowe w tej sprawie, o czym orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku. Zgodnie z art. 282 § 1 p.p.s.a. sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia. Biorąc pod uwagę fakt, że orzekając w sprawie o sygn. I SA/Wr 875/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zastosował, jako wzorzec sądowej kontroli decyzji, przepis art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. w brzemieniu obowiązującym w 2004 r., którego niekonstytucyjność została stwierdzona w przywołanym wyroku TK z dnia 18 lipca 2013 r., należało uchylić wyrok tutejszego Sądu z dnia 14 września 2011 r. sygn. akt I SA/Wr 875/11. Z tych powodów, stosowanie do art. 282 § 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt II sentencji wyroku. Mając z kolei na uwadze fakt, że w wyniku wznowionego postępowania podatkowego, Dyrektor Izby Skarbowej we W. decyzją z dnia 6 maja 2014 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję z dnia 28 marca 2011 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia 18 listopada 2010 r. nr [...] i umorzył postępowanie w sprawie ustalenia stronie zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu osiągnięcia przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2004 r. – dalsze postępowanie przed sądem stało się bezprzedmiotowe. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 276 zdanie pierwsze p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt III sentencji wyroku. Odnosząc się do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, zauważyć wypada, że w piśmie procesowym z dnia 12 czerwca 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o odstąpienie od zasądzenia kosztów postępowania sądowego na rzecz strony skarżącej, na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. Ustosunkowując się do powyższego, powtórnie należy przytoczyć treść art. 276 zdanie pierwsze p.p.s.a., zgodnie z którym do postępowania ze skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy poniższe nie stanowią inaczej. Ponieważ dział VII ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera odrębnej regulacji zwrotu kosztów postępowania, to zgodnie z odesłaniem zawartym w art. 276 p.p.s.a. w zakresie rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów postępowania między stronami należy odpowiednio stosować przepisy o postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji. W konsekwencji, orzekając o zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżącej, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie mógł zastosować przepisu art. 207 § 2 p.p.s.a., który odnosi się jedynie do zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Z uwagi na powyższe oraz treść art. 200 p.p.s.a., wskazać trzeba, że w razie uwzględnienia skargi o wznowienie postępowania przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W takim przypadku, jako niezbędne koszty postępowania, należy rozumieć koszty wynikające z udziału strony tylko w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania, gdyż brak podstawy w przepisach regulujących zwrot kosztów do rozszerzania tegoż pojęcia na koszty poniesione na wcześniejszych etapach postępowania sądowoadministracyjnego. Postępowanie wznowieniowe jest nowym, odrębnym postępowaniem sądowoadministracyjnym (nadzwyczajnym), wiążącym się z poprzednim, zakończonym prawomocnym orzeczeniem, jedynie tożsamością osądzonej sprawy (zob. K. Sobieralski, Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, Kraków 2003, s. 52). Przypomnienia wymaga, że to na stronach ciąży obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 p.p.s.a.). Według tej zasady, każdą stronę obciążają poniesione przez nią koszty postępowania związane z jej udziałem w postępowaniu bez prawa domagania się zwrotu tych kosztów od innej strony. Wyjątki od tej zasady, stanowiące podstawę do orzekania o zwrocie kosztów między stronami, zostały ściśle unormowane w art. 200, 201, 203 i 204 p.p.s.a. (por. uchwała NSA z dnia 4 lutego 2008 r., w sprawie I OPS 4/07, publ. ONSAiWSA 2008/2/23 lub dostępna na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl) i nie można ich interpretować rozszerzająco. Z uwagi na powyższe, Sąd uznał, że rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania dotyczy jedynie kosztów w sprawie dotyczącej wznowienia postępowania i nie obejmuje kosztów w sprawie skargi na decyzję ustalającą stronie zobowiązanie podatkowe. O zwrocie kosztów postępowania (pkt IV sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 276 w zw. z art. 200 i art. 205 § 2 i § 4 p.p.s.a. Zasądzoną od Dyrektora Izby Skarbowej kwotę 4.531 zł stanowi: 1) uiszczony przez stronę wpis od skargi - 914 zł, którego wysokość została wyznaczona na podstawie § 1 pkt 4 w zw. z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2003 r., nr 221, poz. 2193 ze zm.); 2) koszty zastępstwa prawnego - 3.600 zł, zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 lit. f rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. nr 31, poz. 153); 3) opłata za złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa - 17 zł, zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2 oraz część IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. nr 225, poz. 1635 ze zm.).