I SA/Wr 1909/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: S.NSA Halina Betta Sędziowie: Asesor WSA Marek Olejnik S. WSA Katarzyna Radom– sprawozdawca Protokolant: Katarzyna Gierczak po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. i M. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]o nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego. oddala skargę. W dniu [...] skarżący J. i M. B. złożyli odwołanie od decyzji Burmistrza P. G. z dnia [...] Nr [...] w sprawie zmiany decyzji ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniono, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania spowodowane było wyjazdem w ważnych sprawach rodzinnych. Powyższy wniosek rozpatrzył Burmistrz P. G., który postanowieniem z dnia [...] Nr [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Orzeczenie powyższe stało się przedmiotem zażalenia. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a w zw. z art. 239, art. 163 § 1 i § 2 oraz art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej uchyliło w całości postanowienie Burmistrza P. G. i odmówiło Skarżącym przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 163 § 2 Ordynacji podatkowej w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Z kolei zgodnie z art. 220 § 2 w zw. z art. 13 §1 pkt 3 powołanej wyżej ustawy właściwym do rozpatrzenia odwołania od decyzji gminnego organu podatkowego jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Zatem organ podatkowy I instancji nie był uprawniony do rozpatrzenia wniosku Stron o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, czyniąc to rażąco naruszył prawo, co skutkować musiało uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się na przepis art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej rozpatrzyło złożony przez Skarżących wniosek o przywrócenie terminu, uznając, że wskazywana w nim przyczyna uchybienia terminu - wyjazd w ważnych sprawach rodzinnych - nie uzasadnia stwierdzenia braku winy po stronie Skarżących. Wskazano, iż odwołanie mogło być wniesione w terminie 14 dni również za pośrednictwem poczty, ponadto Skarżący mogli ustanowić pełnomocnika, który w ich imieniu wniósłby odwołanie. Zaniechanie tych czynności traktować należy jako świadomy wybór i w kontekście oceny przyczyn uchybienia terminu traktować należy jako brak należytej staranności lub nawet niedbalstwa, a więc kategorii winy. W złożonej skardze państwo B. domagali się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a także uchylenia błędnie wydanej decyzji Burmistrza P. G.. W uzasadnieniu wskazano, iż rozpatrzenie wniosku przez organ odwoławczy było powierzchowne. Pominięto fakt, iż uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło również z winy organu podatkowego I instancji, bowiem Skarżący zdążyliby wnieść odwołanie w terminie, ale zostali poinformowani, że takie działanie nie ma sensu. W dalszej części skargi wskazywali na zarzuty dotyczące decyzji organu podatkowego I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Odnosząc się do zarzutów dotyczących decyzji wskazano, iż formułowanie ich na tym etapie jest bezzasadne, gdyż przedmiotem orzekania jest kwestia związana z przywróceniem terminu a nie z decyzją wymiarową. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zakres kognicji wojewódzkich sądów administracyjnych określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) stanowiąc w art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi –Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ). Na wstępie wskazać należy, iż zgodne z powyżej normą sprawowany przez sądy administracyjne wymiar sprawiedliwości zasadza się na kontroli aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem (legalności), co oznacza iż sądy administracyjne nie są wyposażone w uprawnienia do merytorycznego orzekania w sprawach administracyjnych (poza niektórymi przypadkami nieważności). Wyłącza to możliwość rozpoznania złożonego w skardze wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Oceniając zaskarżone postanowienie w granicach prawem przyznanych kompetencji stwierdzić należy, iż nie narusza ono tak przepisów prawa materialnego jak i procesowego, co uzasadniało oddalenie skargi. Instytucję przywrócenia terminu reguluje przepis art. 162 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), zgodnie z jego treścią w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Jak wynika z treści przywołanego przepisu organ podatkowy przywróci termin w przypadku kumulatywnego zaistnienia czterech przesłanek: uprawdopodobnienia braku winy, wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, i dochowania terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienie czynności dla której termin był ustanowiony. Powyższa norma nie jest zatem oparta na uznaniu administracyjnym ale ziszczeniu się wskazanych powyżej warunków, ich wystąpienie skutkować musi przywróceniem terminu, brak z kolei którejkolwiek z nich powoduje, iż termin nie może zostać przywrócony. Istotne z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy jest kryterium braku winy. Zarówno w literaturze prawniczej jak i w orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, iż przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się lekkiego choćby niedbalstwa. Brak winy w uchybieniu terminu można zatem przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć przy użyciu największego nawet wysiłku i że nie można za winę poczytać niedopełnienie jakiegoś nadzwyczajnego wysiłku, np. zagrażającego jego zdrowiu lub życiu, albo narażającego ją na poważne straty (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. IV Warszawa 1970 r. str. 136). Akcentuje się też, iż przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej należy wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (Kodeks postępowania cywilnego z Komentarzem, Warszawa 1989 r. t. I str. 274), a do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która uniemożliwiła wyręczenie się przez inną osobę, powódź, pożar. Przesłanką zasadności wniosku o przywrócenie terminu jest zachowanie przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Nawet niewielkie niedbalstwo wyklucza zatem możliwość uwzględnienia żądania. Przy ocenie rodzaju uchybienia należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Zajęcie odmiennego stanowiska wprowadziłoby do stosunków procesowych niedopuszczalny element dowolności. (por. postanowienie NSA z dnia 25.09.1998 r. sygn. akt I SA/Łd 575/98 LEX nr 36221). Z treści art. 58 § 1 kpa wynika, że przywrócenie terminu może nastąpić wtedy, gdy zainteresowany uprawdopodobni, iż uchybienie nastąpiło bez jego winy. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. .(por. wyrok NSA z dnia 5.12.1997 r. sygn. akt I SA/Po 495/97; LEX nr31755). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się m.in. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę uniemożliwiającą wyręczenie się inną osoby powódź czy pożar. Tak więc samo zwolnienie od pracy nie może być wyłącznie potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Tak samo nie może wyłączać zawinienia fakt czasowego przebywania zainteresowanego poza miejscem stałego zamieszkania, jeżeli doszło w tym czasie do skutecznego doręczenia zaskarżonego postanowienia. .(por. wyrok NSA z dnia 20.04.1999 r. sygn. akt I SA/Ka 1609/97; LEX nr37821). W sprawie jest niesporne, że decyzja Burmistrza P. G. została doręczona Skarżącym w dniu [...] i zawierała prawidłowe pouczenie o trybie odwoławczym. Termin do wniesienia odwołania upłynął w [...], natomiast odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia zostało złożone w dniu [...],a więc termin ten został przekroczony o 12 dni. W świetle przywołanych powyżej orzeczeń i stwierdzeń wyjazd skarżących w ważnych sprawach rodzinnych, nie może być uznany za wyłączający brak winy zainteresowanych w niedotrzymaniu terminu. Tym bardziej jak wynika z pism składanych w toku postępowania, Skarżący wrócili do miejsca zamieszkania jeszcze przed upływem terminu do złożenia odwołania. Ponadto jak słusznie podkreśla strona przeciwna istniała możliwość nadania pisma drogą pocztową także z innej miejscowości, osobiście lub przez domownika bądź też ustanowienie pełnomocnika. Nie zasługują na uwzględnienie wyjaśnienia dotyczące wprowadzenia Skarżących w błąd, bowiem fakt ten nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, ponadto pomimo tego Skarżący wnieśli jednak odwołanie, uznając, iż decyzja narusza ich prawa. Odnosząc się do formułowanych w skardze zarzutów przeciwko decyzji wymiarowej wskazać trzeba, iż przedmiot niniejszego sporu, oparty na art. 162 Ordynacji podatkowej, dotyczy wyłącznie kwestii związanych z niedotrzymaniem terminu, a więc niejako zagadnienia wstępnego, tak więc zarzuty przeciwko decyzji na tym etapie uznać należy za przedwczesne. Skoro zaskarżonemu postanowieniu nie można zarzucić niezgodności z prawem, skarga po myśli art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) podlegała oddaleniu.