I SA/Wr 1944/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kamieniecka po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie zwolnienia z wpisu od skargi w sprawie ze skargi R.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 2 listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. postanawia utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 12 lutego 2016 r. sygn. akt I SA/Wr 1944/15. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na wyżej oznaczoną decyzję w kwocie 5.469 zł R.B., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Uzasadniając wniosek wskazał, że w związku z toczącymi się sprawami zawiesił działalność gospodarczą i nie osiąga z tego tytułu żadnych przychodów. Obecnie utrzymuje się z prac dorywczych i zleceń wykonywanych na terytorium UE. Nie osiąga z tego tytułu regularnych przychodów, w związku z czym nie jest w stanie wskazać miesięcznych dochodów. Dodał, iż stan jego zdrowia się pogorszył, co ogranicza możliwość zarobkowania. Nie posiada też majątku ruchomego z którego mógłby uiścić wpis. Wskazał, że na utrzymaniu ma małoletnią córkę. Z przedłożonych na wezwanie referendarza dokumentów wynika, że w 2014 r. skarżący nie uzyskał z działalności gospodarczej (prowadzonej do września) żadnych przychodów, przy czym poniósł koszty ich uzyskania w kwocie 3.000,98 zł, pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym żona osiąga dochód z należącego do niej gospodarstwa rolnego, wydatki na utrzymanie ich trzyosobowego gospodarstwa domowego zamykają się miesięcznie w kwocie 1.995,15 zł, ponoszone również dzięki sprzedaży samochodu żony skarżącego. Nadto wnioskodawca przesłał oświadczenie o ponoszeniu kosztów usług profesjonalnego pełnomocnika procesowego ze środków pochodzących z darowizny przekazanej mu na ten cel przez ojca. Postanowieniem z dnia 12 lutego 2016 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na to postanowienie skarżący wniósł sprzeciw podnosząc, że strona przedstawiła wszelką dokumentację, umożliwiającą ocenę stanu majątkowego i rodzinnego. Strona wykazała, że nie jest ponieść kosztów sądowych i istnieją do uwzględnienia wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Oznacza to, że obecnie sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia, a nie jak dotychczas rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy na nowo. Stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Należy zaznaczyć, że strona składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia z wpisu od skargi. Mając to na uwadze, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, iż sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, skarżący nie wykazał bowiem w sposób dostateczny, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów od kosztów sądowych poprzez zwolnienie z wpisu od skargi. . W samym sprzeciwie zawarta jest jedynie polemika z ustaleniami poczynionymi przez referendarza sądowego. Z treści uzasadnienia sprzeciwu można wnioskować, że skarżący stoi na stanowisku, że to, co zostało przez niego udokumentowane jest wystarczające do przyznania prawa pomocy. Sąd podziela stanowisko referendarza sądowego wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy dokonać rzetelnej i wyczerpującej analizy całokształtu nie tylko osobistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy, ale również osób, z którymi skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Uprawnione są twierdzenia referendarza, że z uzasadnienia wniosku wynika wątpliwość dotycząca kosztów miesięcznego utrzymania gospodarstwa domowego skarżącego i źródeł pochodzenia środków na ich pokrywanie, prowadzonego w domu jednorodzinnym w kwocie 1.995,15 zł i to w sytuacji, gdy nie korzysta on z pomocy społecznej ani innych form wsparcia państwowego, natomiast jedynym przyznanym dochodem jego trzyosobowego gospodarstwa domowego jest dochód jego żony z działalności rolniczej oraz jej oszczędności w nieznanej kwocie. Oznacza to, że skarżący posiadał i nadal posiada inne zasoby majątkowe lub źródła, z których czerpał i czerpie środki finansowe przeznaczane na ponoszenie kosztów utrzymania siebie i swojego gospodarstwa domowego. Z akt sprawy nie wynika, jakie to były lub są zasoby, ani jaka była lub jest ich aktualna wartość. Dla oceny, czy strona jest w stanie ponieść koszty postępowania, istotne znaczenie w toku rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy mają okoliczności dotyczące całokształtu sytuacji rodzinnej i majątkowej oraz wysokość dochodów strony i jej rodziny. Strona musi wykazać nie tylko swoją sytuację majątkową, ale również sytuację majątkową innych członków rodziny, którzy pozostają z nią we wspólnym gospodarstwie domowym bądź są zobowiązani do jej alimentacji (art. 252 p.p.s.a.). Skarżący jednak nie uczynił zadość powyższym wymogom i nie przedstawił w sposób wystarczający sytuacji majątkowej swojej oraz rodziny. W ocenie Sądu postawa strony, która wybiórczo prezentuje informacje mające potwierdzać jej sytuację majątkową i rodzinną uniemożliwia uzyskanie pewności, co do jej rzeczywistej sytuacji finansowej (por. postanowienie NSA z dnia 21 lipca 2008 r., I FZ 287/08). Strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. W przypadku, gdy zachodzą poważne wątpliwości co do wiarygodności złożonych przez stronę oświadczeń, to wnioskującemu powinno zależeć na ich obaleniu. Sąd nie jest zaś zobowiązany do prowadzenia postępowania mającego na celu ustalenie kondycji finansowej skarżącego w sytuacji, gdy dane umożliwiające ocenę tego stanu nie są pełne i budzą wątpliwości, mimo istniejącego po stronie wnioskodawcy ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Informacje udzielone przez skarżącego były niewystarczające do wydania korzystnego dla niego rozstrzygnięcia. W rezultacie bowiem skarżący przedstawiając swoją sytuację majątkową koncentrował się jedynie na dobranych wybiórczo fragmentach, akcentując te z nich, które - w jego ocenie - mogłyby świadczyć o jego trudnej sytuacji finansowej. W rezultacie przedstawione przez stronę dokumenty nie pozwalały na zobrazowanie rzeczywistej sytuacji materialnej, a jedynie wykreowanej przez wybiórcze przedstawienie niepełnych danych. Wycinek informacji na które powołuje się skarżący, nie pozwalają na obiektywną ocenę sytuacji materialnej strony a w konsekwencji na uznanie, czy zasadne jest przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Wskutek powyższego – w ocenie Sądu - nieudzielanie zatem przez skarżącego rzetelnych informacji w tym zakresie spowodowało, iż niewyjaśnione zostały podstawowe okoliczności dotyczące jego sytuacji majątkowej. Jak trafnie wskazał referendarz sądowy, skarżący nie wykazał w sposób spójny i nie budzący wątpliwości, że nie posiada aktualnie zdolności do wygospodarowania, w drodze korzystania ze zgromadzonego majątku lub innych źródeł środków na ponoszenie kosztów sądowych (wpisu sadowego od skargi). Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.