I SA/Wr 1952/04

W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 kwietnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Szczerbiński Sędziowie: WSA Jadwiga Danuta Mróz Asesor WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca) Protokolant: Lucyna Barańska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi E. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r. oddala skargę. 1 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]nr [...]. Postanowieniem tym organ podatkowy odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych na 2000 r. W uzasadnieniu organ podkreślił, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. – F. decyzją z dnia [...]. nr [...] określił skarżącej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r. Od w/w decyzji E. C., wniosła w dniu [...]., za pośrednictwem organu podatkowego I instancji, odwołanie (datowane na dzień [...].) wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Decyzja ta została doręczona prawidłowo skarżącej w dniu [...]. do rąk jej matki. Odwołanie od tej decyzji zostało natomiast złożone przez podatniczkę osobiście w Urzędzie Skarbowym W. – F. w dniu [...]tj. z uchybieniem czternastodniowego terminu do złożenia odwołania biegnącego od dnia doręczenia decyzji. Termin ten w przedmiotowej sprawie upłynął w dniu [...]. Wnosząc odwołanie podatniczka zwróciła się jednocześnie do Dyrektora Izby Skarbowej we W. z prośbą o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Jako uzasadnienie wniosku strona wskazała okoliczności uzasadniające jej zdaniem naruszenie przez nią terminu określonego przepisem art. 223 § 2 Ordynacji podatkowej: nieobecność w miejscu zamieszkania z powodu przebywania na urlopie wypoczynkowym w okresie od 12 lipca do 13 sierpnia 2004 r., z którego powróciła dopiero w dniu [...]., konieczność ustosunkowania się do otrzymanego w tym samym czasie protokołu kontroli przeprowadzonej przez organ podatkowy I instancji za 2001 r., nawał pracy zawodowej, problemy zdrowotne syna, przygotowanie starszej córki do rozpoczynającego się roku szkolnego. Po rozpatrzeniu wniosku Dyrektor Izby Skarbowej we W. podkreślił, że spośród przesłanek wymienionych w art. 162 § I i 2 Ordynacji podatkowej umożliwiających przywrócenie terminu, skarżąca spełniła jedynie przesłankę wymienioną w pkt. 3. tj. równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu dopełniła czynności, dla której ten termin był określony. W przekonaniu organu nie uprawdopodobniła jednak zgodnie z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, iż uchybienie terminu nastąpiło nie z jej winy. Przedłożone bowiem przez stronę zaświadczenie lekarskie z dnia 16.08.2004 r. zawierało jedynie informację, iż Sygn. akt. I SA/Wr 1952/04 2 syn skarżącej przechodzi częste infekcje dróg oddechowych, natomiast z treści zaświadczenia z dnia 06.09.2004 r. wynikało, że od dnia 30.08.2004 r. wymagał on leczenia farmakologicznego. Nie stanowi w przekonaniu organu również argumentu uzasadniającego przyjęcie braku winy strony wskazane przez nią okoliczności dot. złożenia wyjaśnień do protokołu kontroli, nawał pracy zawodowej oraz przygotowania związane z rozpoczęciem roku szkolnego przez córkę. Dodatkowo Dyrektor Izby Skarbowej we W. wskazał, iż w kwestii dotyczącej w/w wyjaśnień strona mogła się zwrócić do organu podatkowego z prośbą o przesunięcie terminu do ich złożenia. W skardze na powyższe postanowienie z dnia [...]E. C. wniosła o uchylenie tego postanowienia, gdyż jest ono "nieuzasadnione, niezgodne z prawem oraz rażąco krzywdzące". Podkreśliła, że nie mogła złożyć odwołania w terminie, gdyż w ciągu kilku tygodni wysłano do niej dwa pisma: protokół z kontroli prowadzonej w zakresie podatku dochodowego za rok 2000 oraz decyzję ustalającą zobowiązanie w podatku dochodowym za rok 2000. Obie przesyłki odebrała matka skarżącej, gdyż sama podatniczka przebywała wtedy na wakacjach z dziećmi. Dodatkowo skarżąca wyjaśniła, że jest samotną matką, a jej sześcioletni syn jest dzieckiem chorowitym przechodzącym częste infekcje dróg oddechowych. Z uwagi na stan zdrowia syna zdecydowała się na wakacyjny wyjazd z synem. Podkreśliła przy tym, że nie sądziła, iż może w czasie wakacji otrzymać tak ważne pisma, skoro poinformowano ją na piśmie, że oba postępowania podatkowe za rok 2000 i 2001 zostaną zakończone do września 2001 r. Dodatkowo wskazaną przez skarżącą przyczyną uchybienia terminu był nawał pracy, musiała bowiem załatwić wszelkie zaległości związane z pracą zawodową. Skarżąca wskazała też, że w międzyczasie szukała i przeglądała dokumenty księgowe, wyjaśnienia i zarzuty do protokołu z kontroli za rok 2001 oraz zaczęła pisać odwołanie od decyzji podatkowej, które na skutek choroby syna musiała odłożyć na później. W tym czasie musiała ona również przygotować córkę do roku szkolnego dlatego nie mogła złożyć odwołania w terminie. Skarżąca podkreśliła, że po zakończeniu leczenia syna, niezwłocznie złożyła odwołanie od decyzji podatkowej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, a zakończyła działalność gospodarczą w marcu 2002r. Zdaniem skarżącej nie złożenie odwołania w terminie nastąpiło z przyczyn obiektywnych, niezależnych od niej, wynikających z konieczności sprawowania opieki nad dziećmi oraz zapewnienia dzieciom środków utrzymania. Sygn. akt. I SA/Wr 1952/04 3 W odpowiedzi na skargę organ podatkowy wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie można uznać, iż skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło nie z jej winy. Przedłożone bowiem przez skarżącą zaświadczenie lekarskie z dnia 16.08.2004 r. zawierało jedynie informację, iż jej syn przechodzi częste infekcje dróg oddechowych. Natomiast z treści zaświadczenia z dnia 06.09.2004 r. wynika, iż od dnia 30.08.2004 r. wymagał on leczenia farmakologicznego. Nie stanowi również zdaniem organu argumentu uzasadniającego przyjęcie braku winy strony wskazane przez nią okoliczności dot. złożenia wyjaśnień do protokołu kontroli, nawał pracy zawodowej oraz przygotowania związane z rozpoczęciem roku szkolnego przez córkę. Dodatkowo Dyrektor Izby Skarbowej we W. wskazał, iż w kwestii dotyczącej wyjaśnień związanych z przeprowadzoną kontrolą za 2001 r. strona mogła się zwrócić do organu podatkowego z prośbą o przesunięcie terminu do ich złożenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna i podlega oddaleniu. Zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), właściwość sądów administracyjnych obejmuje sprawowanie kontroli decyzji i innych rozstrzygnięć administracyjnych w oparciu o kryterium ich zgodności z prawem. Jak stanowi natomiast przepis art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej u.p.s.a., uchylenie przez sąd zaskarżonego aktu następuje tylko w razie stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub w wyniku naruszenia przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy, w myśl art. 134 § 1 u.p.s.a, Sąd nie jest związany zarzutami skargi, co oznacza, że może oprzeć swoje rozstrzygnięcie na innych podstawach, niż tylko te wskazane przez stronę w skardze. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 162§ 1 i 2 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin jeżeli strona spełni łącznie trzy przesłanki w postaci: uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, złożenia wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi Sygn. akt. I SA/Wr 1952/04 4 oraz równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu dopełni czynności dla której ten termin był określony. Organ podatkowy II instancji odmówił skarżącej przywrócenia terminu, którą to decyzję w oparciu o art. 3 § 2 pkt. 2 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 20 września 2002 r.) zwanej dalej p.s.a. skarżąca zaskarżyła. Argumenty skarżącej nie zasługiwały jednak na uwzględnienie. Decyzję organu podatkowego I instancji z dnia 3 sierpnia 2004 r. nr [...] prawidłowo doręczono skarżącej w dniu 11 sierpnia 2004 r., termin do jej zaskarżenia upływał skarżącej w dniu 25.08.2004 r. Tymczasem odwołanie od tej decyzji skarżąca wniosła dopiero w dniu 14 września 2004 r. Zgodnie z utrwalonymi poglądami orzecznictwa, które tutejszy Sąd podziela, przywrócenie takie możliwe jest tylko wtedy, gdy uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony. Jak wskazano w orzecznictwie, jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. A contrario zatem, przywrócenie to może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (wyrok NSA z dnia 20 maja 1998 w sprawie I SA/Ka 1718/96 Lex nr 33415 LEX nr 33415). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego lub jego pełnomocnika zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego np. zwolnienie lekarskie od pracy. Nie wyklucza ono bowiem dokonania czynności procesowej przez stronę (np. sporządzenie odwołania) i nadania pisma przez pocztę osobiście lub też za pomocą pełnomocnika (por. Ordynacja podatkowa - komentarz 2006. B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki - Wrocław 2006 r.). Reasumując powyższe rozważania należy podkreślić, że kryterium braku winy nakłada na stronę obowiązek zachowania szczególnej staranności i ostrożności przy dokonywaniu czynności procesowej przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Brak zaś tej winy można uznać wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Taką przeszkodą z całą pewnością nie były choroby i dolegliwości sześcioletniego syna skarżącej. Złożone przez nią dokumenty lekarskie potwierdzają Sygn. akt. I SA/Wr 1952/04 5 wyłącznie fakt, iż syn skarżącej cierpiał na opisane choroby, nie wskazują jednak w żadnym razie, by były one na tyle poważne, by uniemożliwić skarżącej sporządzenie odwołania od decyzji lub zlecić tej czynności profesjonalnemu pełnomocnikowi. Z całą pewnością nie stanowiły one również przeszkody, by skarżąca sama, bądź też za pomocą domownika - swojej matki, która odbierała dla niej wszelką korespondencję, nie mogła nadać takiego odwołania w odpowiednim terminie w Urzędzie Pocztowym. Nie są przekonujące również argumenty skarżącej dotyczące jej wyjazdu na wakacje z dziećmi, konieczności przygotowania córki do nowego roku szkolnego oraz tym bardziej nawału obowiązków w nowym miejscu pracy. W żadnym razie nie stały one na przeszkodzie do sporządzenia i wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. W przekonaniu Sądu skarżąca nie dochowała należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw. Winna była bowiem w pierwszej kolejności dopełnić obowiązku wynikającego z toczących się z jej udziałem postępowań przed organami podatkowymi w postaci terminowego wniesienia odwołania od postanowienia organu I instancji, skoro okoliczności, które powołała nie były przeszkodami nie do przezwyciężenia, które przesądzałyby o braku jej winy, i z tego względu, że uniemożliwiały jej spełnienie ciążącego na niej obowiązku. Należy również zauważyć, że skarżąca mogła powiadomić organ skarbowy o swoim wyjeździe w terminie od 12 lipca 2004 r. do 13 sierpnia 2004 r. oraz zwrócić się o nie przysyłanie w tym czasie na adres domowy korespondencji przez organ podatkowy prowadzący postępowanie podatkowe, co ułatwiłoby jej sporządzenie odwołania w dogodnym dla niej czasie i jednocześnie zachowanie ustawowego terminu do jego wniesienia. Nie uszło uwadze Sądu i to, że odwołanie sporządzono faktycznie w dniu 23 sierpnia 2004 r. (przed pogorszeniem stanu zdrowia syna skarżącej leczonego farmakologicznie od 30 sierpnia 2004 r.) lecz wniesiono go do organu skarbowego I instancji dopiero w dniu [...]. Również ta okoliczność przemawia w ocenie Sądu za stwierdzeniem, iż skarżąca nie dochowała należytej staranności w prowadzonych przez siebie sprawach. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie powołanych przepisów, orzekł jak w sentencji.