I SA/Wr 1957/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Szczerbiński Sędziowie: Sędzia WSA Andrzej Cisek-sprawozdawca Asesor WSA Marta Semiczek Protokolant Lucyna Barańska po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi R.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2002 r. oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] podatnik R.W. zwrócił się do Burmistrza Miasta D. o umorzenie zaległego podatku od nieruchomości za rok 2002 w kwocie [...], w tym od warsztatu instalacji elektrycznych wraz z gruntem - [...]. Decyzją z dnia [...] organ podatkowy l instancji odmówił uwzględnienia wniosku podatnika. Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] uchyliło rozstrzygnięcie organu podatkowego l instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ w celu uzupełnienia postępowania dowodowo-wyjaśniającego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Burmistrz Miasta D., na podstawie uzupełnionego materiału dowodowego decyzją z [...] odmówił umorzenia przedmiotowej zaległości podatkowej stwierdzając, że zapłacenie tej zaległości nie zagrozi egzystencji podatnika. Rozpatrzywszy odwołanie podatnika od tej decyzji Kolegium utrzymało ją w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że podatnik nie wyraził zgody na sporządzenie przez pracowników organu podatkowego protokołu o jego stanie majątkowym. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we W. podatnik wskazał, że ukradziono mu urządzenia i zdekompletowano maszyny. Podniósł również, że budynek i maszyny wymagają remontu i w obecnym stanie nie nadają się do eksploatacji. Utrzymanie obiektu kosztuje około [...] miesięcznie i skarżący nie jest w stanie pokryć wszystkich wydatków ze swojej skromnej renty. Wyjaśnił, że nie wyraził zgody na sporządzenie protokołu o swym stanie majątkowym, gdyż już trzy oświadczenia w tym zakresie złożył. Kolegium Odwoławcze podtrzymuje argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji a ponadto podniosło, że skarżący wydzierżawił przedmiotowy warsztat synowi i wychowankowi, którzy są przedsiębiorcami a więc zasadne jest opodatkowanie przedmiotowej nieruchomości, według stawek przewidzianych dla nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Dodatkowo wskazano, że trudnej sytuacji finansowej przeczy fakt zakupu w dniu [...] nieruchomości gruntowej i dokonania zapłaty gotówką w kwocie [...] (§ 4 aktu notarialnego - repertorium A numer [...]) W tym stanie rzeczy, zdaniem Kolegium, wniosek o oddalenie skargi jest w pełni uzasadniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W sprawach tych stosuje się jedynie dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych (art. 97 § 2). Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), w tym także na decyzje wydane na podstawie norm podatkowo-prawnych. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Rozpatrując przedmiotowe decyzje organów podatkowych Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania ich zgodności z prawem. Zgodnie z przepisem art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Instytucja umorzenia zaległości podatkowej w trybie decyzji organu podatkowego w indywidualnej sprawie jest zbudowana przy zastosowaniu tzw. uznania administracyjnego; uznanie to jest ograniczone kierunkowymi dyrektywami wyboru, jakimi są użyte w treści przepisu zwroty: ważny interes podatnika oraz interes publiczny. Kryterium ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego musi być w każdym wypadku indywidualnie ustalane przez organ w ramach postępowania podatkowego. Pojęcie interesu publicznego nie ma stałej treści, co wymaga każdorazowo dokonania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia wartości, jakie kryć się mogą pod tym pojęciem (por. wyrok NSA z 26 września 20002 r., III SA 659/01, ONSA 2003/3/105). Skoro ocena, czy w konkretnej sprawie występują okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości podatkowych, pozostawiona została swobodnemu uznaniu organu podatkowego, przy uwzględnieniu oczywiście wszystkich okoliczności mających wpływ na tę ocenę to kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się więc do oceny, czy organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Należy przy tym zważyć, iż ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowych. Przyjmuje się przy tym, że należy brać pod uwagę sytuację, w jakiej znajduje się podatnik w chwili, gdy podejmowana jest decyzja w sprawie (por. wyrok NSA z 8 maja 2002 r., SA/Sz 2548/00, LEX nr 78302). Skoro umorzenie zaległości podatkowej oraz zaniechanie poboru podatku jest instytucją nadzwyczajną, to tym samym wypadki społeczne i gospodarcze muszą posiadać tę samą cechę. Zatem za umorzeniem zaległości podatkowej oraz za zaniechaniem poboru podatku przemawiać będą wypadki niezależne od sposobu postępowania podatnika, bądź spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie mógł mieć wpływu (por. wyrok NSA z 20 marca 2002 r., I SA/Gd 1563/99, LEX nr 760/80). Jeżeli więc organ podatkowy przeanalizował, czy powyższe przesłanki nie wystąpiły i odpowiednio uzasadnił swoją decyzję, to do niego należy wybór rozstrzygnięcia. W rozpatrywanej sprawie organy podatkowe przeprowadziły wszechstronne postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie rzeczywistej sytuacji majątkowej podatnika. Postępowanie to zostało przeprowadzone w takim zakresie w jakim to było możliwe zwłaszcza, że podatnik nie wyraził zgody na sporządzenie przez pracowników organu podatkowego protokołu o jego stanie majątkowym. Postępowanie to wykazało, że zaległości podatkowe dotyczą nieruchomości związanej z prowadzona działalnością gospodarczą. Co prawda, jak wywodzi podatnik, budynek i maszyny wymagają remontu, a ponadto zostały one zdekompletowane na skutek kradzieży, to przeprowadzona przez organy podatkowe analiza jego sytuacji majątkowej wykazała, że poza dochodami związanymi z wydzierżawianiem przedmiotowej nieruchomości uzyskuje on dochody ze świadczeń rentowych a ponadto dysponuje znacznym majątkiem w postaci nieruchomości, samochodu ciężarowego oraz dwóch koparek. O tym, iż sytuacja majątkowa podatnika nie jest tak zła, że zapłata należnych podatków zagroziłaby egzystencji podatnika świadczy fakt, że w dniu [...] nabył on nieruchomość gruntowa za którą dokonał zapłaty gotówką w kwocie [...]. Biorąc powyższe ustalenia pod uwagę Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania jej prawidłowości. Należy bowiem zważyć, iż kontrola sądowa legalności decyzji wydanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się jedynie do badania, czy w procesie dochodzenia do tej decyzji organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny, uzasadniający umorzenie zaległości podatkowej lub odsetek oraz czy w ramach samego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny zgromadzonych dowodów (por. wyrok NSA z 7 marca 2002 r., SZ/Sz 2283/00, LEX nr 83699) W konkluzji – Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa przy wydawaniu kwestionowanych decyzji i wobec tego, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.