I SA/Wr 1960/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Zbigniew Łoboda po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 1960/15 w sprawie ze skargi B. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] września 2015 r. Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2009 r. postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 1960/15. Po odmowie zwolnienia od kosztów sądowych oraz w następstwie skierowanego do B. D. wezwania do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 2.000 zł, skarżąca ponownie wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując na pogorszenie swojej sytuacji oraz to, że nie ma środków na pokrycie wymaganej kwoty wpisu sądowego. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni wskazała, że samotnie wychowuje dziecko, na które ojciec nieregularnie płaci alimenty (co dwa miesiące). Podkreśliła, że mąż po rozwodzie pozostawił jej znaczne długi, które strona musi spłacać w miarę swoich możliwości. Dodała, że wynagrodzenie za pracę oraz nieruchomość, w której zamieszkuje wraz z córką, są objęte zajęciem egzekucyjnym. Strona nie posiada jakichkolwiek oszczędności. Nie ma też możliwości pożyczenia kwoty na opłacenie wymaganego wpisu od skargi. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, że w gospodarstwie domowym pozostaje tylko z jedną córka (ur. w 2005 r.), posiada dom o powierzchni 150 m2, zajęty przez komornika i przygotowany do licytacji, a także nieruchomość rolną zajętą przez Urząd Gminy na poczet zaległości, w związku z czym nie ma możliwości jej sprzedaży celem pozyskania środków pieniężnych. Poza tym nie dysponuje żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości powyżej 5.000 zł. Podkreśliła również, że od lipca 2016 r. została całkowicie bez środków do życia, gdyż całe wynagrodzenie zajął komornik. Dochody uzyskuje z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie 1.390 zł netto oraz alimentów w kwocie 600 zł. Wśród zobowiązań wymieniła zaległości pozostawione po mężu, a także wydatki za gaz (4.395 zł), za prąd (1.560 zł), za wodę (340 zł), komornika (4.647 zł). Jej miesięczne wydatki wynoszą: prąd prognozowany i rozliczony łącznie 955,49 zł, woda ok 100 zł, telewizja kablowa 69,90 zł, wywóz śmieci 30 zł, wydatki na wyżywienie 30-40 zł dziennie, środki czystości 100 zł. Dodała, że tona węgla kosztuje 600 zł a na ogrzewanie strona potrzebuje 3 tony. W wyniku wezwania strona przedłożyła dokumenty potwierdzające zajęcia komornicze i ciążące na niej zobowiązania, zestawienie miesięcznych wydatków, zeznanie podatkowe za 2015 r. z wykazanym przychodem ze stosunku pracy w wysokości 29.642,77 zł oraz wydruk historii rachunku bankowego za wybrane okresy w miesiącach od stycznia do września 2016 r., na którym odnotowane są wpływy – poza wynagrodzeniem – z tytułu zasiłku 500+. Dodatkowo z akt sprawy wynika, że na dzień złożenia poprzedniego wniosku (17.11.2015 r.) strona mieszkała wspólnie jeszcze z dwiema córkami (ur. w 1990 i 1991 r.), a młodsza do 31.08.2016 r. miała przyznane świadczenie w kwocie 500 zł z Funduszu Alimentacyjnego. Pozostałe dane nie uległy zmianie. Postanowieniem z dnia 13.10.2016 r. (doręczonym 14.11.2016 r.) referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie przez nią wnioskowanym wyrażając ocenę, że wnioskodawczyni nie podała pełnych danych co do swojego stanu majątkowego. Zastrzeżenia referendarza sądowego budziła kwestia udokumentowania obrotów na rachunku bankowym za żądany okres a nadto, nieujawnione przez skarżącą prawa korporacyjne w spółce A sp. z o.o. W sprzeciwie z dnia 18.11.2016 r. (data stempla pocztowego) skarżąca podniosła, że przedstawiła wydruki z konta bankowego z dni w których były wpływy, a fakt uczestnictwa w spółce A sp. z o.o. pominęła w natłoku spraw życiowych i finansowych. Dodała, że całą dokumentację firmy zabrał mąż, gdy wyprowadzał się z domu. Zdaniem strony przedstawiła ona w pełni swoją sytuację majątkową wykazując, że nie ma środków na poniesienie wymaganych kosztów sądowych. Dodała, że czuje się upokorzona wykazywaniem swoich niedoskonałości finansowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie zaś do treści art. 260 § 2 p.p.s.a. w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z treścią art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w części lub w całości), a więc w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wbrew zarzutom podniesionym w sprzeciwie, postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie przez nią wnioskowanym odpowiada prawu. Podstawowym obowiązkiem strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest rzetelne i precyzyjne opisanie jej stanu rodzinnego i majątkowego, przy wiarygodnym powołaniu dowodów okoliczności te potwierdzających. Tymczasem, jak trafnie zauważa referendarz sądowy, wniosek skarżącej wymogu tego nie spełnia. Mimo zobowiązania do przedstawienia historii rachunku bankowego w okresie od stycznia do lipca 2016 r. skarżąca jedynie wybiórczo udokumentowała transakcje na tym rachunku, składając wyciągi obejmujące okresy wyszczególnione w postanowieniu referendarza. Kwestia ta była już zresztą poruszana przy pierwotnym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie sposób przyjąć natomiast, co wydaje się twierdzić skarżąca, by miarodajnymi dla oceny jej sytuacji finansowej mogły być wyłącznie wybrane przez nią transakcje, skoro nie można na ich podstawie ustalić jak w pełni kształtował się stan środków na rachunku w nieobjętych wyciągiem dniach. Kolejny z argumentów skarżącej, a odnoszący się do zajęcia nieruchomości dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], również w żaden sposób nie zmienia oceny sytuacji majątkowej wnioskodawczyni w kontekście uprzedniej odmowy przyznania jej prawa pomocy. Wskazać należy bowiem, że zajęta nieruchomość co do zasady pozostaje w dyspozycji dłużnika (skarżącej), zaś samo zajecie nie skutkuje – co oczywiste – zmianami własnościowymi. Innymi słowy, do chwili uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności dłużnik egzekwowany jest właścicielem nieruchomości i może nią rozporządzać (art. 930 k.p.c.). Toteż sam fakt zajęcia nie stawia skarżącej w gorszej sytuacji, w kontekście majątkowym, od tej która była przedmiotem oceny uprzedniego złożonego wniosku o prawo pomocy. Przysługujące wnioskodawczyni prawo własności nieruchomości potwierdza zresztą aktualna treść księgi wieczystej, dostępna na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości. W pełni trafnie zarzucił przy tym referendarz wnioskodawczyni, iż pominęła ona w swoim wniosku przysługujące jej udziały w spółce A sp. z o.o. Ubiegając się bowiem o przyznanie prawa pomocy B. D. winna była rzetelnie zdać relację ze swojego stanu majątkowego. Przedstawione w sprzeciwie wytłumaczenie strony odnośnie przyczyn zaniechania wykazania majątku w postaci udziałów nie zmienia faktu, że strona majątek posiada, jak i tego, że nie ujawniła go w zawartym we wniosku oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Brak odniesienia się przez skarżącą do kwestii praw korporacyjnych w A sp. z o.o., przy równoczesnym, wybiórczym potraktowaniu danych dotyczących wierzytelności na rachunkach bankowych pozwala zatem stwierdzić, że złożone przez wnioskodawcę oświadczenie majątkowe nie jest pełne i rzetelne, wobec czego brak było podstaw do zmiany rozstrzygnięcia referendarza sądowego. Wyrażona ocena pozwala pominąć rozważenia skarżącej na temat uzyskiwanych przez nią dochodów, zaś w szczególności, ich części zajętej przez komornika. Opisana nierzetelność oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym nie daje bowiem wystarczającej podstawy dla dokonania właściwej oceny stanu aktywów i pasywów wnioskodawczyni. Mając na uwadze przedstawioną argumentację Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu działając na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., o czym orzekł jak w sentencji.