I SA/Wr 1975/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. T. i A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując na urzędowym formularzu wniosku na zasadność wniesionej w niniejszej sprawie skargi. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że małżonkowie prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe, posiadają dwa domy, mieszkanie, nieruchomość rolną (3,8 ha) oraz nieruchomość przemysłową. Cały wymieniony majątek objęty jest zajęciem komorniczym w związku ze sprawami sądowymi, dotyczącymi płatności małżonków za korzystanie z tych nieruchomości. Poza tym skarżący nie dysponują żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Dochody uzyskują z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego, z której dochód brutto w 2012 r. wyniósł 10.342 zł. Ponadto skarżący wskazali, że w sprawie cywilnej Sąd Okręgowy we W. odstąpił od obciążenia ich jako pozwanych kosztami w sprawie ze względu na wiek i trudną sytuację życiową i finansową, spowodowaną postępowaniami egzekucyjnymi. Na potwierdzenie do wniosku załączono kopię wyroku z [...] listopada 2013 r. Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, dotyczących stanu finansowego i majątkowego, skierowane na zarządzenie referendarza sądowego, wnioskodawcy nie udzielili odpowiedzi. Postanowieniem z dnia 3 marca 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie skarżący podnieśli, że mają na utrzymaniu dwa koncerny korzystające z ich nieruchomości. Od lat natomiast za to korzystanie nie płacą. Zarzucili naruszenie art. 32 i 45 Konstytucji, to jest zasady równości i równego dostępu do sądu. W dalszych wywodach podnosili zarzuty co do zasadności podatku od nieruchomości. Ponowne wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów pozostało bez odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając powyższe na uwadze Sąd ponownie rozpoznał wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Podstawą prawną przedmiotowego wniosku jest art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., który stanowi, że prawo pomocy we wnioskowanym zakresie, a więc w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazali powyższych okoliczności. Wyjaśnić przede wszystkim należy, że rozpoznanie sprawy przed Sądem wymaga opłacenia w pierwszej kolejności wpisu sądowego, który jest jednym z warunków formalnych skuteczności wniesienia skargi. Zasadą zaś jest, że każdy ponosi koszty swego udziału w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tymi szczególnymi przepisami jest przytoczona wyżej regulacja określająca zasady przyznania prawa pomocy. Jak wynika z treści przytoczonych przepisów, to wnioskodawca winien wykazać okoliczności uzasadniające żądanie wniosku. Sąd jedynie ma obowiązek wezwać do przedłożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, gdy informacje udzielone na urzędowym formularzu okażą się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzą wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.). Konieczność dokładnego zbadania możliwości płatniczych wnioskodawców podatkowana jest tym, że koszty sądowe są formą daniny publicznej. Z kolei zgodnie z art. 84 Konstytucji, każdy jest obowiązany do ponoszenia danin publicznych. W istocie art. 45 ust. 1 Konstytucji zapewnia również powszechne prawo do obrony praw przed sądem. W tym stanie rzeczy Sąd obowiązany jest do wyważenia sytuacji wnioskodawcy i jego możliwości płatniczych, mając na uwadze obie ww. reguły konstytucyjne. W niniejszej sprawie skarżący, pomimo dwukrotnego wezwania do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń, nie udzielili odpowiedzi, zaś informacje, które podali na urzędowym formularzu, są niewystarczające dla dokonania rzetelnej oceny ich zdolności w partycypowaniu w ponoszeniu kosztów sądowych. Jakkolwiek postanowienie referendarza sądowego utraciło moc na skutek wniesienia sprzeciwu, to jednak jego uzasadnienie nie utraciło na aktualności. Sąd natomiast podziela jego wywody. Powtórzyć zatem wypada za referendarzem, że skarżący wskazywali wprawdzie, że ich majątek został zajęty przez komornika na skutek zalegania z płatnościami, a okoliczność stała się przyczyną odstąpienia przez Sąd Okręgowy od obciążenia ich kosztami postępowania. Powyższe oświadczenia nie mogły być jednak wyłączną podstawą do uwzględnienia żądania o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Po pierwsze, zajęcie przez komornika nieruchomości nie wyklucza wykorzystywania ich do pozyskiwania dodatkowych środków finansowych. Mało jest natomiast prawdopodobne, aby skarżący zajmowali jednocześnie dwa domy i mieszkanie. Po drugie, w niniejszej sprawie nie jest znany stan faktyczny, na podstawie którego Sąd Okręgowy wydał rozstrzygnięcie dotyczące obciążenia kosztami postępowania. Dla oceny realnych możliwości płatniczych skarżących istotne są także dane co do wysokości uzyskiwanych przychodów z działalności gospodarczej. Na urzędowym formularzu wniosku wskazano natomiast, że podana kwota dochodów jest wartością brutto i dotyczy 2012 r. Obecnie zatem, w roku 2014 r., przy dokonywaniu aktualnych możliwości płatniczych, oświadczenie to pozostaje bez znaczenia. Dodać trzeba, że uzasadnienie sprzeciwu, które daje możliwość ustosunkowania się do stanowiska referendarza sądowego i uzupełnienia informacji o sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej, w niniejszej sprawie nie zawierało żadnych nowych danych, dających podstawę do oceny zdolności płatniczych wnioskodawców. Powyższe jest równoznaczne ze stwierdzeniem, iż skarżący nie wykazali okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w żądanym. Wobec tego, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 260 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.