I SA/Wr 199/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Asesor WSA Alojzy Wyszkowski po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 8 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A"Spółka z o.o. we W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [,...] Nr [...] w przedmiocie w podatku od towarów i usług odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w całości. "A" Spółka. z o.o. we W., wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych podając, że aktualnie ma poważne trudności finansowe m.in. wskutek wydania zaskarżonej decyzji. Konsekwencją bowiem wydania decyzji określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług było zajęcie rachunków bankowych Spółki, co właściwie uniemożliwiło prowadzenie działalności gospodarczej i uzyskiwanie jakichkolwiek zysków. Podkreślono, że oddalenie wniosku pozbawi skarżącą obrony swoich praw na drodze sądowej. Ze sporządzonego na urzędowym formularzu – wniosku - oświadczenia o majątku i dochodach wynikało, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 50.000 zł. Skarżąca nie wskazała zaś wartości środków trwałych, wartości zysku lub straty za ostatni rok obrotowy, ani stanu konta na posiadanych dwóch rachunkach bankowych w ING Banku Śląskim. Na wezwanie Sądu do przedłożenia dodatkowych dokumentów, strona - po wyznaczeniu dodatkowego terminu do przedłożenia żądanych dokumentów – przedstawiła niewypełniony formularz CIT-8 z pieczęcią firmy, zeznanie podatkowe za 2007 r. podpisane parafą bez pieczęci wykazujące brak jakichkolwiek przychodów i dochodów. Przedłożone zostały także wyciągi z rachunków bankowych w banku CITI Handlowym, w PKO BP i w ING Banku Śląskim, pozew o zapłatę w postępowaniu nakazowym z dnia 12 lipca 2007 r. wraz z dowodami, wezwania do zapłaty skierowane do kontrahentów Spółki datowane na 2006 r. Ponadto podała, że z przyczyn od niej niezależnych sporządzenie bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2007 r. okazało się niemożliwe. Sytuacja ta wynikła z działania biura rachunkowego, które - mimo licznych ponagleń - nie wypełniło swoich obowiązków w latach poprzednich, a po zakończeniu współpracy przekazało niekompletną i nieuporządkowaną dokumentację finansowo-księgową Spółki. W związku z tym podatnik nie może sporządzić bilansu ani samodzielnie, ani przez podmiot zewnętrzny z uwagi na odpowiedzialność karną za zawarcie nierzetelnych danych w sprawozdaniu finansowym, wynikającą z przepisów ustawy o rachunkowości. Strona wniosła o przedłużenie terminu do złożenia wymaganych dokumentów do 30 września 2008 r., i złożyła dodatkowo pisma do Komisariatu Policji do Dyrektora Izby Skarbowej we W. i do biura rachunkowego, datowane na sierpień 2007 r., dotyczące niekompletnej dokumentacji finansowo-księgowej. Postanowieniem z dnia 21 lipca 2008 r. referendarz sądowy oddalił wniosek Spółki, uzasadniając to faktem braku wykazania przez stronę w sposób wiarygodny, że nie posiada środków na opłacenie kosztów sądowych. Uznano, że złożone pisma co do wierzytelności Spółki i niekompletnej dokumentacji finansowo-księgowej, nie pozwalają na ocenę aktualnej sytuacji majątkowej i finansowej jako stanowiącej podstawę dla decyzji o przyznaniu prawa pomocy w żądanym zakresie. Za jedyny tego rodzaju dokument uznano zeznanie podatkowe za 2007 r., przy czym podkreślono, że stanowi ono dowód niewiarygodny, gdyż wykazano w nim, że Spółka nie uzyskała żadnego przychodu i nie poniosła żadnych kosztów jego uzyskania. Takie dane świadczą bowiem, że strona nie prowadziła żadnej działalności, co wydaje się mało możliwe, ponieważ Spółka nadal funkcjonuje i powinna ponosić przynajmniej koszty utrzymania pomieszczeń, w których prowadzona jest produkcja i koszty związane z administracją. Poza tym podkreślono, że zeznanie podatkowe, którego kserokopia została przedłożona, zostało podpisane tylko nieczytelną parafą, bez podpisów i pieczątek osób uprawnionych, co przemawia, że takie zeznanie nie zostało faktycznie przedłożone do urzędu skarbowego i nie mogło też być uznane jako dowód świadczący o kondycji finansowej strony wnioskującej. Nie można również za taki dowód poczytać pustego formularza CIT-8, który - zgodnie z treścią pisma z dnia 14 kwietnia 2008 r. - miał stanowić zeznanie podatkowe za 2006 r. Dalej w uzasadnieniu powołano się na niewiarygodność przedstawionych oświadczeń skarżącej z uwagi na istniejące w nich rozbieżności, gdyż skarżąca Spółka pierwsze podała, że posiada tylko jeden rachunek bankowy w ING Banku Śląskim, a następnie przedstawiła wyciągi z rachunków bankowych z trzech różnych banków. W złożonym w dniu 12 sierpnia 2008 r. sprzeciwie od powyższego postanowienia Spółka wniosła o jego uchylenie w całości i przyznanie prawa pomocy zgodnie ze złożonym wnioskiem. Wskazała, że członkowie Zarządu Spółki od 2006 r. sprawują swoje funkcje, społecznie i nie pobierają z tego tytułu żadnego wynagrodzenia, gdyż między innymi w wyniku wydania decyzji będącej przedmiotem zaskarżenia, rachunki bankowe spółki zostały zajęte, w wyniku czego Spółka utraciła płynność finansową i została zmuszona do zaprzestania jakiejkolwiek aktywności gospodarczej. Nadto wyjaśniła, że prowadząc proces produkcyjny do końca I półrocza 2007 r. zadania gospodarcze realizowała w wyniku umowy o współpracy i umowy przetwarzania, gdzie jako zleceniodawca powierzała realizację usługi w oparciu o środki produkcyjne i bazę produkcyjną Zleceniobiorcy, korzystając w tym czasie jedynie z pomieszczeń biurowych i socjalnych - w ramach kosztów przewidzianych w usłudze, a jedynie z tytułu korzystania z mediów skarżąca Spółka ponosiła ryczałtowe koszty miesięczne około 500 zł. W związku z wygaśnięciem stosunków gospodarczych wynikających z umów o współpracy i przetwarzania Spółka nie ponosiła żadnych kosztów związanych z najmem pomieszczeń na terenie bazy produkcyjnej w Marcinkowicach. Jedyną umową wiążącą skarżącą Spółkę z tytułu najmu lokalu jest umowa zawarta z firmą "B" LTD. Spółka. z o. o. na czas oznaczony od 1.01.2008 do 31.12.2009 r. z terminem płatności 14 dni od dnia doręczenia faktury przez Wynajmującego. Wobec tego skarżąca spółka mimo obowiązywania umowy nie jest obecnie zobowiązana do jakiejkolwiek płatności wynikającej z przedmiotowej umowy, ani w związku z charakterem umowy nie jest w posiadaniu jakiejkolwiek faktury dokumentującej najem. Odnosząc się do wątpliwości Sądu co do faktu złożenia przez skarżącą spółkę zeznania podatkowego za rok 2007 do urzędu skarbowego stwierdzono, że zaistnieniu tej czynności świadczy niezbicie załączone do kserokopii zeznania podatkowego potwierdzenie nadania go drogą pocztowa. Polemizując natomiast z zarzutem złożenia pustego formularza CIT-8, który miał stanowić zeznanie podatkowe za 2006 r. skarżąca wskazała, że wiele razy informowała, iż formularz CIT-8 przedłożono w formie, w jakiej załączono go do akt przedmiotowej sprawy. Wyjaśniono, że wynikało to z faktu, iż Zarząd skarżącej Spółki wobec braku możliwości pozyskania kompletnej dokumentacji z biura rachunkowego, zmuszony byłby przedstawić dane, niezgodne ze stanem rzeczywistym, co naruszałoby przepisy ustawy o rachunkowości, w związku z czym Zarząd Spółki nie mógł wyrazić na to zgody i złożył formularz CIT-8 opisanej wyżej formie. Wyjaśniono, że rozbieżność co do rachunków bankowych wynikła z faktu posiadanej przez Zarząd Spółki wiedzy, iż jest to jedyny rachunek bankowy Spółki, na prowadzenie którego umowa nie została przez Bank wypowiedziana. Wyciągi pochodzące z innych banków potwierdzają niezbicie brak jakichkolwiek oszczędności na rachunkach bankowych od dłuższego już czasu, co w ocenie skarżącej Spółki, nie było jednoznaczne ze stwierdzeniem, iż te rachunki bankowe są w dalszym ciągu aktywne. Nadto skarżąca Spółka podniosła, że stosowała się do wezwań tutejszego Sądu, co do wskazania żądanych przez Sąd dowodów i okoliczności jako mogących mieć wpływ na ocenę kondycji finansowej skarżącej Spółki, co zarazem Zarząd Spółki uznał za jedynie niezbędne informacje, które jest zobowiązany przedstawić Sądowi w celu uznania zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podkreślono przy tym, że ze względu na sytuację skarżącej Spółki, która nie przejawia aktywności gospodarczej nie sposób było wskazać innych okoliczności i dowodów poza tymi, których wymagał Sąd. Ponowiono oświadczenie, że Spółka nie dysponuje środkami pieniężnymi, ani majątkiem, mogącym być sprzedanym w celu pokrycia niezbędnych kosztów związanych z opłatą sądową w przedmiotowej sprawie, a Zarząd Spółki reprezentując interesy Spółki społecznie - nieodpłatnie, nie posiada innych dochodów ani prywatnego majątku, z których mógłby skredytować Spółkę w celu pokrycia kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Natomiast w okresie aktywności gospodarczej skarżącej Spółki, trwającym w okresie od marca 2005 do lipca 2007 r., nie wystąpiły okoliczności w których powstałby zysk pozwalający na stworzenie rezerwy finansowej, a środki pochodzące z kapitału założycielskiego zostały przeznaczone na organizację przedsiębiorstwa, trwająca od stycznia 2004 do marca 2005 r. Tworzenie zaś odrębnych środków na wydzielonym rachunku bankowym Spółki byłoby i nieprzewidywalne, jak też niecelowe nie dając prawnego zabezpieczenia tychże środków na opłaty sadowe, gdyż w sytuacji toczących się egzekucje komornicze, dysponowanie takimi środkami poza kancelarią komorniczą byłoby naruszeniem prawa. Zwrócono również uwagę na niemożność zaciągnięcia pożyczki jako obarczonej ogromnym ryzykiem jej niespłacenia w przedstawionej sytuacji finansowej. Nadto ponownie podkreślono, że brak przyznania jej pomocy prawnej w postaci zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie, pozbawi skarżącą Spółkę możliwości dochodzenia swoich praw na drodze sądowej, co stanowi elementarne prawo każdego podmiotu funkcjonującego w obrocie gospodarczym, którego czynności wykonywane w ramach prowadzonej działalności są poddawane ocenie przez organy skarbowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy następuje. Osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Oznacza to, że ciężar dowodu w zakresie wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnoszącym o przyznanie tego prawa. Uzasadnione wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń co do stanu majątkowego, jak trafnie zauważa referendarz sądowy, wzbudzają kwestie przedstawionych dokumentów w kontekście prowadzenia działalności gospodarczej również przy uwzględnieniu wyjaśnień złożonych w sprzeciwie, które nie wykazują, by Spółka nie ponosiła żadnych kosztów i nie uzyskiwała przychodów w 2007 r. Dotyczy to również wyjaśnień złożonych co do posiadanych rachunków bankowych, gdyż nie są one wiarygodne. Odnosząc się natomiast do zarzutów sprzeciwu w zakresie braku dokumentacji finansowej i możliwości sporządzenia sprawozdania finansowego i CIT- u należy zwrócić uwagę na treść wyroku NSA w Warszawie z dnia. 9.04. 2004 r., (sygn. akt. III SA 1822/02, publ. M. Podat. 2005/9/43) "Bez znaczenia jest okoliczność powierzenia, przygotowania i składania deklaracji podatnika w spornym okresie przez biuro rachunkowe. Skutki ewentualnych uchybień w zakresie wywiązywania się z obowiązku składania deklaracji VAT-7 obciążają bowiem podatnika. Przez wybór biura podatkowego nie przenosi się na to biuro odpowiedzialności za nieterminowe składanie bądź nieskładanie deklaracji podatkowych." Teza ta znajduje bezpośrednie zastosowanie w niniejszej sprawie przez brak uznania możliwości ekskulpacji Spółki z uwagi na składane wyjaśnienia co do udokumentowania sytuacji finansowej. Mając wobec tego na uwadze powyższe, należało stwierdzić, że wnioskująca Spółka nie uwiarygodniła braku możliwości opłacenia kosztów sądowych i dlatego na podstawie art. 246 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.