I SA/Wr 199/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I sprzeciwu skarżącego z dnia 4 lipca 2016 r. od postanowienia referendarza z dnia 1 czerwca 2016 r. w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi R. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do marca 2012 r. postanawia: utrzymać postanowienie w mocy. W skardze nadanej w urzędzie pocztowym w dniu 28 stycznia 2016 r., skarżący, działający przez profesjonalnego pełnomocnika – adwokata wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że nie posiada stałego zatrudnienia oraz stałych miesięcznych dochodów. Utrzymuje się wyłącznie z prac dorywczych, nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Zarządzeniem z dnia 31 marca 2016 r. Przewodniczący Wydziału I tut. Sądu wyznaczył w sprawie wpis sądowy od skargi w kwocie 3.166 zł. Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), na zarządzenie referendarza sądowego wezwano skarżącego do złożenia zeznania podatkowego skarżącego za 2014 rok oraz za rok 2015, jeżeli zostało złożone, wydruku z księgi podatkowej z wykazanym przychodem i dochodem / stratą z działalności gospodarczej za styczeń, luty i marzec 2016 roku lub za trzy ostatnie miesiące prowadzenia działalności, kopii deklaracji VAT-7 za grudzień 2015 roku oraz za styczeń i luty 2016 roku lub za trzy ostatnie miesiące, za które deklaracje były złożone, dokumentu potwierdzającego zawieszenia lub zakończenie działalności gospodarczej, jeżeli powyższe miało miejsce, wydruków historii rachunków bankowych, lokat bankowych oraz kart kredytów, posiadanych przez skarżącego, w tym związanych z działalnością gospodarcza styczeń, luty i marzec 2016 roku, oświadczenia o źródłach finansowania profesjonalnego pełnomocnika zastępującego skarżącego. W odpowiedzi skarżący oświadczył, iż nie posiada dokumentów dotyczących działalności gospodarczej oraz zeznań o podatku dochodowym, albowiem zostały one zabezpieczone przez policję, rachunki bankowe są zablokowane i nie ma do nich wglądu. Nie złożył też oświadczenia dotyczącego źródeł finansowania wynagrodzenia pełnomocnika. Postanowieniem z 1 czerwca 2016 r. referendarz odmówił przyznania pomocy we wnioskowanym zakresie uzasadniając, iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla własnego utrzymania. W sprzeciwie skarżący zażądał zmiany postanowienia referendarza i przyznania prawa pomocy. Argumentował, że uzasadnienie skarżonego postanowienia sprowadza się do zanegowania oświadczeń skarżącego. Zdaniem strony, trudno szukać w uzasadnieniu postanowienia wyjaśnienia, dlaczego dane zawarte we wniosku wraz z oświadczeniem jak i kolejnym piśmie są niewystarczające i budzące wątpliwości jak również z jakiego powodu nie zostały rzetelnie i obiektywnie ocenione. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) bądź w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Należy także pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Stwierdzić bowiem należy, iż skarżący uchylił się od przedstawienia żądanych od niego informacji i dokumentów. Na zarządzenie referendarza wezwano stronę do przedłożenia m.in. kopii deklaracji podatku dochodowego oraz deklaracji VAT, których odpisy strona jest w stanie uzyskać w urzędzie skarbowym. Tym samym nie można uwzględnić argumentacji skarżącego, który jako usprawiedliwienie nieprzedłożenia żądanych od niego dokumentów wskazuje, iż zostały one zabezpieczone przez organy ścigania. Nieusprawiedliwione jest także nieprzedłożenie wyciągu z rachunku bankowego. Niemożliwość dysponowania znajdującymi się na rachunku środkami na skutek zajęcia egzekucyjnego, nie jest równoznaczne z niemożliwością uzyskania w banku wyciągu z rachunku oraz zaświadczenia o jego zajęciu. Skarżący nie udzielił także informacji o źródłach finansowania wynagrodzenia pełnomocnika. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Wezwanie w trybie przytoczonego przepisu służy weryfikacji oświadczeń strony oraz uzupełnieniu stanu wiedzy Sądu o jej sytuacji i możliwościach płatniczych. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, zachodziła konieczność weryfikacji oświadczenia strony. Obowiązkiem wnioskodawcy jest współpraca w tym zakresie. Nie wywiązanie się z obowiązku udzielenia dodatkowych informacji skutkować musi odmową przyznania stronie prawa pomocy. Skarżący nie złożył żądanej przez referendarza dokumentacji i pomimo wyjaśnień referendarza zawartych w uzasadnieniu skarżonego postanowienia, nie uzupełnił także dokumentacji na etapie sprzeciwu. Zarzucił jedynie, iż w postanowieniu referendarza nie wskazano, dlaczego referendarz uznał za celowe zweryfikować oświadczenia skarżącego dokumentami. W uzasadnieniu skarżonego postanowienia skrótowo wyjaśniono jednak, że wątpliwości referendarza wzbudziły deklarowane wydatki, w tym wydatki na wynagrodzenie pełnomocnika. Od uznania referendarza w takiej sytuacji zależało, do przedłożenia jakich dokumentów wezwał stronę. Skarżący nie może zarzucać, że zamiast dokumentów, złożył wyjaśnienia, które winny zostać uznane za wystarczające. Skoro w sprawie wszczęto postępowanie wyjaśniające w trybie art. 255 p.p.s.a., skarżący miał obowiązek dostarczyć żądanych dokumentów. Odnoszenie się więc do zarzutów skarżącego, że jego oświadczenie było spójne i prawdziwe, zaś wątpliwości referendarza niezrozumiałe, jest w sprawie niecelowe. Skarżący nie sprostał bowiem ciężarowi dowodu, nałożonego na niego przez przytoczone wcześniej przepisy. Na marginesie więc tylko można wskazać, iż Sąd podziela wątpliwości referendarza co do prawdziwości oświadczenia skarżącego. Deklarowane dochody z prac dorywczych wydają się bowiem nie pokrywać wynagrodzenia pełnomocnika, nie wiadomo, jakie dokładnie wydatki związane z utrzymaniem mieszkania skarżący ponosi (oświadczenia złożone na formularzu PPF oraz piśmie złożonym w trybie art. 255 p.p.s.a. są sprzeczne oraz nie poparte dowodami wpłat), a skarżący pomimo, iż deklaruje dochody wyłącznie z prac dorywczych oraz zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej w 2012 r., jednocześnie nie zaprzecza, że do dnia złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy składał deklaracje VAT, a więc, że jeszcze w 2016 r. prowadził działalność gospodarczą. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.