I SA/Wr 2/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że nie uzyskuje dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej, posiada zaległości wobec ZUS, biura rachunkowego, banku PKO BP i innych instytucji finansowych. Wskazał, że w dniu 5 stycznia 2012 r. do akt sprawy I SA/Wr 1324/11 przedłożył dodatkowe dokumenty dotyczącego jego stanu finansowego i majątkowego (dokumenty zostały włączone do akt niniejszej sprawy). Do przedstawionej wyżej sytuacji doszły jeszcze problemy zdrowotne i skutki wypadku samochodowego, któremu uległ wnioskodawca, przebywający obecnie na zwolnieniu chorobowym nieodpłatnym ze względu na zaległości w ZUS. W związku z tym też nie zarobkuje. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną, dwiema córkami (ur. w 1992 i 1987 r.) i synem (ur. w 1994 r.). Posiada dom (230 m2) zabezpieczony hipoteką na rzecz banku i Urzędu Skarbowego i działkę inwestycyjną z niedokończoną stacją demontażu pojazdów. Jako posiadane przedmioty o wartości powyżej 3.000 euro wymienił samochód dostawczy Citroen Jumper, rocznik 2001, będący środkiem trwałym w prowadzonej działalności gospodarczej. Posiada w leasingu ładowarkę teleskopową. Poza tym nie dysponuje żadnymi zasobami pieniężnymi, to jest oszczędnościami, czy papierami wartościowymi. Jako dane istotne skarżący wskazał, że w postępowaniu zabezpieczającym zajęto dom i działki, na których znajduje się niedokończona stacja demontażu pojazdów. Dochody rodziny wnioskodawcy pochodzą z wynagrodzenia córki z umowy o pracę w kwocie 1.500 zł i z działalności gospodarczej, w której odnotowana jest dochód roczny za 2011 r. w kwocie 1.322, 07 zł. Korzystają z pomocy rodziny, m.in. matki, która pomaga finansowo w wydatkach na żywność. Do wniosku załączone zostało zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za 2011 r. Ponadto na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), nadesłane zostały: zeznanie podatkowe skarżącego za 2010 r., zestawienie należnego podatku dochodowego za wrzesień, październik i listopad 2011 r., zestawienie miesięcznie ponoszonych wydatków przez rodzinę skarżącego, oświadczenie jego matki o udzieleniu pożyczki synowi w okresie od stycznia do grudnia 2011 r. w łącznej wysokości 10.000 zł, dowody bieżących opłat, pisma bankowe potwierdzające zadłużenia, wydruk z księgi podatkowej za miesiące październik, listopad i grudzień 2011 r., wydruki historii rachunku bankowego związanego z działalnością gospodarczą za okres od 3 października do 30 grudnia 2011 r. Z przedłożonych dokumentów wynika, że wnioskodawca w 2010 r. uzyskał przychód w wysokości 1.089.518,95 zł i poniósł stratę w kwocie 10.870,88 zł. W 2011 r. przychód wyniósł 2.807.918,59 zł i dochód 1.322,07 zł. Z wydruku księgi podatkowej wynika, że koszty podatkowe tworzą wydatki związane głównie z korzystaniem samochodu (paliwo, ubezpieczenie, ryczałt za wykorzystywanie samochodu prywatnego do celów służbowych), odpisami amortyzacyjnymi. Na rachunku bankowym, będącym kredytem w rachunku biznesowym, odnotowane są transakcje uznaniowe korekt odsetek naliczanych automatycznie. Zobowiązania wobec banków wynoszą: 878,23 zł (na dzień 28 listopada 2011 r.), 580.520,55 zł (stan na 11 stycznia 2012 r.). Ponadto wnioskodawca złożył w trzecim banku wniosek o restrukturyzację zadłużenia już windykowanego. Wobec biura rachunkowego firma skarżącego ma zaległości płatnościach od kwietnia 2011 r. w łącznej wysokości 3.963 zł. Rodzina skarżącego miesięcznie wydatkuje 2.624,83 zł, w tym m.in. na spłatę karty kredytowej 500 zł, kredytu gotówkowego 111 zł i dwóch pożyczek Provident 200 zł. Niespłacane raty kredytowe wynoszą łącznie 7.091 zł. Wnioskodawca ponadto oświadczył w piśmie z dnia 5 stycznia 2011 r. do sprawy I SA/Wr 1324/11, że żona ze względu na stan zdrowia nie pracuje i nie pobiera żadnych świadczeń i że zobowiązanie w PKO BP nie zostało uregulowane. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący nie wykazał powyższych okoliczności. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że wpis od skargi w niniejszej sprawie został wyznaczony na kwotę 100 zł i zwykle stanowi najwyższy koszt sądowy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem wartość wpisu stanowi tutaj punkt odniesienia dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Zauważyć też należy, że wnioskodawca był już stroną skarżącą w postępowaniu przed tutejszym sądem w sprawach I SA/Wr 1420/10 i I SA/Wr 809/11, w których również wnosił o przyznanie prawa pomocy, przedstawiając podobne okoliczności. W żadnej z tych spraw prawa pomocy nie uzyskał. Istotnym faktem przemawiającym za odmową przyznania prawa pomocy są bardzo wysokie przychody, które uzyskiwane są – jak wynika z wydruku księgi podatkowej – ze "sprzedaży towarów handlowych". Koszty ich uzyskania generowane są właściwie głównie użytkowaniem samochodów lub odpisem amortyzacyjnym, ewentualnie zakupami biurowymi. Niezrozumiały jest zatem fakt uzyskania tak niskiego dochodu. Niemniej powtórzyć należy to, na co już zwrócono uwagę w wymienionych wyżej sprawach. Mianowicie, że ponoszenie straty lub uzyskiwanie niskiego dochodu przy wysokich przychodach, świadczy nie tylko o ponoszeniu znacznych kosztów ich uzyskania, ale również o dysponowaniu środkami na poniesienie tych kosztów. Stąd też powstają wątpliwości co do braku zdolności opłacenia kosztów sądowych w kwocie 100 zł. W świetle powyższych uwag niezrozumiałe jest też nieopłacanie usług biura rachunkowego (które zwykle taktowane jako koszty uzyskania przychodu) oraz rat kredytowych. Zwłaszcza, że kredyt inwestycyjny zaciągnięty był na rozwój prowadzonej działalności, która w ostatnim roku (2011) przyniosła 2,5 krotnie wyższy przychody niż w 2010 r. Nie można uwzględnić jako długu wobec banku ujemnego salda na rachunku bankowym, którego historia została przedłożona. Saldo to stanowi bowiem przyznany limit w rachunku, z którego wnioskodawca nie korzysta. Przypomnieć należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem niezbędnego utrzymania własnej rodziny. Zwolnienie bowiem od kosztów sądowych jest jednoznaczne z przerzuceniem ciężaru ich ponoszenia na budżet państwa. Pamiętać trzeba, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych. Wobec powyższego stwierdzić należało, że nie zostały wykazane okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W związku z tym, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.