I SA/Wr 20/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. i J. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o zwolnienia z naliczeń podatkowych wskutek sprzeciwu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 9 lutego 2009 r. przyznającego skarżącym prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata postanawia: przyznać skarżącym prawo pomocy w zakresie całkowitym. W sprawie, skarżący wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Uzasadniali, że ich majątek (dom, mieszkanie, nieruchomość rolna) uległ zniszczeniu na skutek zalania nieczystościami komunalnymi. Podnieśli, iż miesięcznie uzyskują z tytułu świadczeń emerytalno - rentowych dochód w łącznej wysokości 2.904,00 zł, z czego kwotę 2.300,00 zł przeznaczają na spłatę kredytów zaciągniętych na remont domu, zaś 370,00 zł na opłaty. Dodali, że pozostałą kwotę (około 300 zł) wydatkują na koszty związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Wnioskodawcy wskazali również na problemy zdrowotne J. J. (pierwsza grupa inwalidzka). Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, postanowieniem z 9 lutego 2008 r., przyznał stronie prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. Stwierdził referendarz, że w przypadku skarżących zaistniały ustawowe przesłanki do przyznania prawa pomocy. Od w/w postanowienia sprzeciw wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. Argumentowało, że postanowienie referendarza narusza regulacje art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 247 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). Podniosło, iż uznając, że oświadczenie o stanie majątkowym złożone przez skarżących jest niewystarczające do oceny ich rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, referendarz wezwał stronę do dostarczenia dodatkowych oświadczeń i dowodów, na które to wezwanie nie odpowiedziano, a mimo to referendarz przyznał stronie prawo pomocy w zakresie całkowitym. Podniesiono, że referendarz nie wykazał w uzasadnieniu postanowienia, iż w sprawie wystąpiła sytuacja wyjątkowa, uzasadniająca przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Organ administracji zauważył także, iż zgodnie z treścią art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje w razie oczywistej bezzasadności skargi. Uznał organ, że w niniejszej sprawie taka sytuacja niewątpliwie ma miejsce, co wynika bezpośrednio z akt sprawy. W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżący przedstawili dodatkowe dokumenty w postaci dowodów wpłat zaciągniętych kredytów, odcinków rent i emerytur, a także oświadczenie o ponoszonych wydatkach stałych na gaz, telefon, światło, lekarstwa, a także utrzymanie samochodu inwalidzkiego Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, od którego został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, iż są one zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, jak i stan faktyczny sprawy Sąd uznał, iż skarżący wykazali, że nie są w stanie zgromadzić środków na opłacenie kosztów sądowych oraz wynajęcie adwokata. Należy zwrócić uwagę, że ich jedynym źródłem dochodu są świadczenia emerytalno-rentowe, które w całości są przeznaczone na opłaty miesięczne. Nie mają zatem możliwości na poczynienie jakichkolwiek oszczędności, tym bardziej, że nie starcza im nawet na stosowne leczenie. Z przedstawionych okoliczności faktycznych wynika natomiast, że zaciągnięte kredyty były niezbędne – na remont domu, i mieszczą się w kategorii wydatków na konieczne utrzymanie. Abstrahując od powyższego stwierdzić należy, że na obecnym etapie postępowania skargowego przedwczesne jest twierdzenie, iż wniesiona przez stronę skarga jest oczywiście niezasadna. W konsekwencji powyższego w sprawie nie będzie miała zastosowania regulacja art. 247 p.p.s.a. stanowiąca, że prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się, iż skarga jest oczywiście bezzasadna, jeżeli bez głębszej analizy prawnej, "na pierwszy rzut oka", bez szczegółowej weryfikacji akt sprawy, nie ulega wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona (np. sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego; skarga wniesiona została na rozstrzygnięcie, na które nie przysługuje; skarga kwalifikuje się do odrzucenia). W opinii Sądu, w niniejszej sprawie, taka sytuacja nie zaistniała. Z tych względów orzeczono jak w sentencji.