I SA/Wr 2002/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosków skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. G. i G. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie rozliczeń w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące lat 2009 i 2010 oraz orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe za ww. okresy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący będący małżeństwem, na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 42.685 zł, wnieśli na odrębnych formularzach o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podali, że skarżąca jest bezrobotna z prawem do zasiłku, a cała kwota tego dochodu przeznaczona jest na utrzymanie. Z kolei skarżący od pewnego czasu nie uzyskuje dochodu, ponieważ przebywa na zwolnieniu lekarskim. Wprawdzie otrzymuje zasiłek chorobowy, jednak jest on również w całości przeznaczany na utrzymanie rodziny. Z oświadczeń małżonków o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że pozostają oni we wspólnym gospodarstwie domowym, a na dochód rodziny składa się wynagrodzenie skarżącego w kwocie 1.680 zł (brutto) oraz zasiłek dla bezrobotnych skarżącej w kwocie 776,10 (brutto). Małżonkowie nie posiadają żadnego majątku, w tym zasobów pieniężnych, nieruchomości ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Na wezwanie skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), wnioskodawcy przedłożyli dokumenty, z których wynika, ponad wcześniej podane fakty, że w roku 2013 skarżąca uzyskała dochód ze stosunku pracy w kwocie 16.598,41 zł oraz z innych źródeł – 4.109,06 zł. Skarżący w tym samym roku uzyskał przychód ze stosunku pracy w wysokości 14.099,24 zł i z innych źródeł – 3.092,88 zł. W 2014 r. skarżący był na zwolnieniu lekarskim od 12 maja do 1 sierpnia 2014 r., zgodnie z pieczęcią pracodawcy – zatrudniony w firmie A Sp. z o.o. Z kolei skarżąca otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych, a jego wartość w lipcu 2014 r. wynosiła 678,71 zł netto. Miesięczne wydatki małżonków wynoszą łącznie 1.990 zł, w tym za wynajem mieszkania i jego utrzymanie 1.150 zł, na żywność 600 zł, środki czystości 40 zł, odzież 150 zł, lekarstwa 50 zł. Z wydruków wspólnego rachunku bankowego małżonków wynika brak jakichkolwiek operacji bankowych. Skarżący oświadczyli, że lokal pod adresem zamieszkania jest wynajmowany i że nie posiadają żadnego środka transportu. Jako znane z urzędu – to jest z akt sprawy I SA/Wr 2001/13 i I SA/Wr 1644/14 – wskazać należy, że małżonkowie są jedynymi wspólnikami firmy A sp. z o.o., w której skarżący pełni funkcję prezesa zarządu. Powyższe dane nie dają podstaw do uwzględnienia żądania przedmiotowego wniosku. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że w sprawie stroną skarżącą, ponoszącą koszty sądowe solidarnie, są oboje małżonkowie, którzy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, a treść wniosków o przyznanie prawa pomocy jest tożsama. W związku z tym referendarz uznał za zasadne rozpoznać oba wnioski łącznie. Podstawą prawną ich rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w części lub w całości), a więc w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć należy, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Mając na uwadze powyższe, zwrócić należy uwagę, iż dane, które okazały się znane z urzędu, całkowicie zostały pominięte przez wnioskodawców. Okoliczności te natomiast mają istotne znaczenie dla oceny ich możliwości płatniczych. O odmowie przyznania prawa pomocy zaważył fakt, że wnioskodawcy udzielili informacji o sytuacji majątkowej w sposób wybiórczy, nieobiektywny, podając wyłącznie te dane, które świadczą o ich złej kondycji finansowej. Przemilczenie informacji, że posiadają udziały w spółce z o.o., w której są jedynymi wspólnikami, rzutuje natomiast na ocenę wiarygodności pozostałych oświadczeń. Jakkolwiek formalnie – zgodnie z przepisami prawa – spółka z o.o. jest odrębnym podmiotem prawa, ma osobowość prawną, to jednak w praktyce firma ta jest własnością małżonków, którzy – co należy powtórzyć – są jedynymi jej wspólnikami. Przykładowo jedynie zauważyć trzeba, że wprawdzie wnioskodawcy podali, że nie posiadają środków transportu, nie wyklucza to jednak możliwości korzystania ze środków transportowych należących do spółki. Co za tym idzie, kondycja tej firmy rzutuje na możliwości płatnicze jej właścicieli. Jak wynika z akt sprawy I SA/Wr 2001/13, spółce tej Sąd odmówił przyznania prawa pomocy po dokonaniu analizy dokumentacji finansowej. Ponadto również pozostałe informacje budzą wątpliwości. W ocenie referendarza, zestawienie miesięcznie ponoszonych wydatków i kwoty w nim zawarte zostały dostosowane do wysokości dochodów wykazanych na urzędowym formularzu wniosku. Ich wartość jest bowiem równa łącznej kwocie zasiłku i wynagrodzenia. Tymczasem, jak wynika z zestawienia, ponad 1.000 zł jest wydatkowane na wynajem mieszkania. Z podanego adresu przez skarżących wynika, że nie może być to mieszkanie, lecz dom, po drugie, skarżący muszą tam być zameldowani na stałe, skoro adres ten podawany jest w ich zeznaniach podatkowych. Nie można też dać wiary, że małżonkowie przeznaczają na wyżywienie jedynie 600 zł mając na uwadze fakt cen żywności i miejsce zamieszkania we W. Poza tym, mieszkając we W poza centrum i nie dysponując własnym środkiem transportu, nie można pominąć konieczności wydatkowania na komunikację miejską, a jest to wydatek około 100 zł na osobę miesięcznie. Przy czym – jak wyżej zostało to już powiedziane – być może wnioskodawcy korzystają z samochodów należących do spółki. Reasumując, zauważyć trzeba, że powyższe uwagi stanowią jedynie domysły co do faktycznej sytuacji finansowej i majątkowej małżonków. Przedstawione przez wnioskodawców okoliczności w zestawieniu z faktami znanymi z urzędu nie dają jednak pewności co do powyższych kwestii, które dają podstawę do oceny ich zdolności płatniczych, a w dalszej kolejności zasadności przedmiotowego wniosku. W tym stanie rzeczy uzasadnione jest stwierdzenie, iż wnioskodawcy nie wykazali przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z powyższym, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.