I SA/Wr 202/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Gawlak – Nowakowska po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu strony skarżącej od postanowienia referendarza sądowego z dnia 6 listopada 2017 r. I SA/Wr 202/17, o odmowie przyznania prawa pomocy w całości w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. ,nr [...] w przedmiocie odroczenia zapłaty zaległości podatkowej i umorzenia odsetek za zwłokę postanawia I. utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 6 listopada 2017 r., I SA/Wr 202/17. II. odmówić zawieszenia postępowania w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego z urzędu nie podając na urzędowym formularzu wniosku żadnych informacji i powołując się jedynie na zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów dotyczących stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego, wnioskodawca przytoczył stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich co do jawności takich danych włączanych do akt sądowych. Nie zostały udostępnione jakiekolwiek wymagane informacje. Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2017 r. referendarz sądowy odmówił stronie prawa pomocy. W ocenie referendarza sądowego, przedmiotowy wniosek nie mógł zostać uwzględniony. Wnioskodawca nie udostępnił jakichkolwiek danych, które pozwoliłyby na ustalenie okoliczności kształtujących jego możliwości płatnicze, a w dalszej kolejności dokonanie oceny, czy i w jakim stopniu wnioskodawca jest w stanie partycypować w ponoszeniu kosztów swego udziału w sprawie. Wprawdzie na urzędowym formularzu wniosku powołana została zaskarżona w sprawie decyzja dotycząca ulgi podatkowej, jednak dane wynikające z tej decyzji oparte są na informacjach podanych przez wnioskodawcę w postępowaniu podatkowym w 2016 r. W związku z tym nie mogły być one brane pod uwagę przy ocenie aktualnej jego sytuacji. Nadto, dane te również byłyby niewystarczające. Od tego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz.1369, dalej: p.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie zaś do treści art. 260 § 2 p.p.s.a. w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, przyznaje się osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd, po ponownym zbadaniu akt sprawy, uznał, że zasadnie referendarz sądowy odmówił stronie prawa pomocy w żądanym zakresie. Rozpoznając wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata wskazać należy, że zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) bądź w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Nie ulega wątpliwości, że o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Należy także pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Stwierdzić bowiem należy, że skarżący uchylił się od przedstawienia wyczerpujących informacji co do swojego stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego. Na zarządzenie referendarza wezwano stronę do przedłożenia m.in. dowodów potwierdzających wysokość wydatków związanych z utrzymaniem rodziny oraz szczegółowe kwotowe zestawienie tychże wydatków z dokładnym wskazaniem źródeł ich finansowania, kopii rachunku bankowego. Skarżący nie przedłożył tych dokumentów zarówno w terminie wyznaczonym przez referendarza, jak i później przy sprzeciwie. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Wezwanie w trybie przytoczonego przepisu służy weryfikacji oświadczeń strony oraz uzupełnieniu stanu wiedzy Sądu o jej sytuacji i możliwościach płatniczych. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, zachodziła taka konieczność. Obowiązkiem wnioskodawcy jest współpraca w tym zakresie. Niewywiązanie się z obowiązku udzielenia dodatkowych informacji skutkować musi odmową przyznania stronie prawa pomocy. Skarżący nie złożył żądanej przez referendarza dokumentacji i pomimo wyjaśnień referendarza zawartych w uzasadnieniu skarżonego postanowienia, nie uzupełnił dokumentacji na etapie sprzeciwu. Zatem, jak słusznie przyjął referendarz, w przypadku wnioskodawcy nie było wystarczających danych do oceny jego aktualnych możliwości płatniczych. Wnioskodawca, zasłaniając się obawą przed jawnością akt sądowych nie wypełnił ciążącego na nim obowiązku w związku z ubieganiem się o przyznanie prawa pomocy. Tym samym referendarz zobligowany był uznać wniosek jako nieuzasadniony. Na marginesie wskazać należy, że strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Sąd nie jest zaś zobowiązany do prowadzenia postępowania mającego na celu ustalenie kondycji finansowej skarżącego w sytuacji, gdy dane umożliwiające ocenę tego stanu nie są pełne, mimo istniejącego po stronie wnioskodawcy ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. W rezultacie, Sąd postanowił utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 6 listopada 2017 r., o czym orzeczono na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w pkt I sentencji. W kwestii wniosku o zawieszenie postępowania w sprawie prawa pomocy należy wskazać, że przepisy nie przewidują zawieszenia przez Sąd tzw. postępowań incydentalnych toczących się w ramach postepowania głównego. Z tych względów orzeczono jak w pkt II sentencji.