I SA/Wr 2030/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A SA w likwidacji z siedzibą w C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca spółka wniosła pismo zatytułowane "skarga kasacyjna", w którym zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu celem podpisania skargi kasacyjnej. Jako zakres żądania wnioskująca spółka wskazała zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek wskazała, że od 1 stycznia 2014 r. nie prowadzi żadnej działalności. Nie posiada w związku z tym żadnych środków finansowych na opłacenie kosztów sądowych. Zgodnie z oświadczeniem o majątku i dochodach, wysokość kapitału spółki wynosi 3.929.477,65 zł, wartość środków trwałych 273.819,07 zł, a wysokość straty za ostatni rok obrotowy 673.884,62 zł. Stan kont na trzech rachunkach bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 591,68 zł, 16,18 euro i 444,97zł. Z dokumentów przedłożonych na wezwanie wynika, że w roku 2013 r. poniosła stratę w kwocie 39.216,37 zł przy przychodach w kwocie 7.528.228,25 zł, w czerwcu, lipcu i sierpniu 2014 r. dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości odpowiednio 6.130 zł, 0 zł i 0 zł oraz nabyła towary i usługi w kwocie 4.905 zł, 3.439 zł i 3.267 zł. Na dzień 31 sierpnia 2014 r. w kasie i na rachunkach strony znajdowała się kwota 163.595,46 zł (nadzień 31 grudnia 2013 r. – 117.721,18 zł), natomiast w ramach prowadzonej działalności poniosła stratę w kwocie 774.693 zł. Na rachunkach bankowych prowadzonych w PLN za miesiące od czerwca do sierpnia 2014 r. odnotowane są wpłaty ze strony kontrahentów (w tym w dniu 23 czerwca 2014 r. w kwocie 500.000), wpłaty ze strony Asp. z o.o. oraz wpłaty i obciążenia związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Saldo tych rachunków na koniec sierpnia 2014 r. wynosiło 1.154,66 zł i 394,97zł. Z urzędu wskazać trzeba, że wpis sądowy od skargi w niniejszej sprawie wyznaczony został na kwotę 100 zł. W sprawie zważono, co następuje. Na obecnym etapie postępowania, to jest po wyroku oddalającym skargę, koszty sądowe sprowadzają się do wpisu od skargi kasacyjnej, którego wartość jest równa połowie wpisu od skargi, jednak nie mniej niż 100 zł. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § pkt 2) ustawy procesowej). Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wyko-nania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej, a zwolnienie strony z ponoszenia kosztów postępowania sądowego winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. W świetle powyższej regulacji, ocena możliwości płatniczych w przypadku osób prawnych sprowadza się wyłącznie do ustalenia, czy strona dysponuje środkami finansowymi wystarczającymi na opłacenie kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Brak tutaj dodatkowych obwarowań, które występują w regulacjach dotyczących przyznania prawa pomocy osobom fizycznym i nakazują uwzględnienie na rzecz wnioskodawcy tych środków, które muszą pozostać do jego dyspozycji na niezbędne utrzymanie własnej i rodziny. Pomimo braku takich regulacji w stosunku osób prawnych, w rzeczywistości należy uwzględnić zakres i cel działalności wnioskodawcy, a także wpływ poniesienia kosztów sądowych na płynność finansową i możliwość prowadzenia dalszej działalności. W tym miejscu należy stwierdzić, iż koszty sądowe zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców, do których zalicza się ciążące na nich zobowiązania cywilnoprawne, związane z prowadzoną działalnością. Zwolnienie z kosztów sądowych – będących dochodem budżetu państwa - stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów gospodarczych i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania ich zobowiązań finansowych. W stosunku do postępowań będących następstwem działalności gospodarczej, z natury rzeczy mającej przynosić dochody, udzielanie przez państwo kredytu w tej formie, pomimo że prawnie przewidziane, znajduje uzasadnienie tylko w sytuacjach nadzwyczajnych. Za niedopuszczalne zaś winno się uznać przerzucanie na budżet państwa, i w konsekwencji na innych podatników, skutków decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców. Istotne jest także prowadzenie przez wnioskującą spółkę działalności gospodarczej na skalę wynikającą między innymi z przedstawionych zeznań podatkowych, kwot należności i zobowiązań, bez zabezpieczenia środków na ewentualne koszty sądowe związane z ochroną własnego interesu prawnego przedsiębiorcy o charakterze cywilnoprawnym oraz publicznoprawnym, które znajdują przełożenie na konkretne kwoty pieniężne, proporcjonalne do rozmiarów prowadzonej działalności. Brak takiego zabezpieczenia, wynikający z autonomicznej decyzji strony skarżącej w zakresie planowania wydatków, nie może prowadzić do przeniesienia na budżet państwa kosztów ochrony jej interesu prawnego na skutek przyznania jej prawa pomocy. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwol-nienia od kosztów sądowych, referendarz sądowy doszedł do przekonania, iż wnioskująca spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przeciwnie, treść akt sprawy pozwoliła na stwierdzenie, że spółka zdolność finansowania kosztów sądowych posiada. Za odmową przyznania stronie skarżącej prawa pomocy przemawia fakt posiadania przez nią na rachunkach bankowych oraz w kasie kwoty 163.595,46 zł i to mimo straty poniesionej w ramach jej bieżącej działalności, straty za rok 2013 oraz braku przychodów w lipcu i sierpniu 2014 r. Kwota ta jest wystarczająca do ponoszenia kosztów sądowych w sprawie, będących pochodną kwoty wpisu sądowego od skargi. W tym stanie rzeczy referendarz sądowy ocenił, że na obecnym etapie postępowania skarżąca spółka nie wykazała, stosownie do brzmienia art. 246 § 2 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podstaw do przyznania prawa pomocy. Dlatego, działając na podstawie art. 246 § 2 pkt 2) oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu postanowił, jak w sentencji, o odmowie przyznania wnioskującej spółce prawa pomocy.