I SA/Wr 2039/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska, Sędzia NSA Henryka Łysikowska, Protokolant: Starszy referent sądowy Magdalena Dworszczak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi T. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. oddala skargę; II. zasadza na rzecz pełnomocnika strony skarżącej, radcy prawnego M. W., wynagrodzenie tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej na zasadzie prawa pomocy przed sądem pierwszej instancji, w kwocie [...] (słownie: [...] złotych, w tym 23% podatek od towarów i usług. Przystępując do rozstrzygania Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy jn. Skarżonym postanowieniem z [...] października 2013 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku T. K. (dalej: strona) o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. (dalej: Naczelnik US) z [...] lipca 2013 r. nr [...], odmawiającej umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za luty 2013 r. w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę, Dyrektor Izby Skarbowej we W. (dalej: Dyrektor IS) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Jako podstawę prawną aktu powołał art. 162 § 1 i art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. - dalej: O.p.). Z akt sprawy wynika, że - ww. decyzją - Naczelnik US odmówił stronie umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów usług. Decyzja ta została doręczona adresatowi (stronie) w dniu 6 sierpnia 2013 r. W dniu 6 września 2013 r. do US w Ś. wpłynęło - datowane na 5 września 2013 r. - odwołanie od ww. decyzji (nadane listem poleconym 5 września 2013 r.). W treści odwołania strona podała, że termin do jego wniesienia upłynął wcześniej. Argumentowała, że z uwagi na pobyt męża w szpitalu, chorobę i zabiegi rehabilitacyjne, wypadek syna (strona podała okresy, w których te zdarzenia/sytuacje miały miejsce) oraz decyzję Dyrektora IS, prosi o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Dyrektor IS odmówił stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Na wstępie stwierdził, że - składając odwołanie 5 września 2013 r. - strona niewątpliwie uchybiła 14-dniowemu terminowi do jego wniesienia, który upłynął 20 sierpnia 2013 r. Dalej Dyrektor IS zauważył, że - zgodnie z art. 162 § 1 i § 2 O.p. - pozytywne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu uzależnione jest od spełnienia - łącznie - następujących przesłanek: 1) złożenia wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, 2) uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony, 3) równoczesnego ze złożeniem wniosku dokonania czynności, której strona nie dokonała w terminie. Stwierdził, że w sytuacji strony zaistniała tylko trzecia przesłanka. Odnośnie pierwszej przesłanki, Dyrektor IS uznał, że nie została ona spełniona. Strona nie wskazała bowiem, aby w okresie od dnia następnego po doręczeniu decyzji, tj. od 7 sierpnia 2013 r., zaistniała przyczyna, która nie pozwoliła jej dochować terminu. Co się zaś tyczy drugiej z przesłanek, Dyrektor IS oceniał, że powołane przez stronę okoliczności, które - jej zdaniem - spowodowały uchybienie terminu, datowały się na okres poprzedzający czas do złożenia odwołania (choroba i zabiegi rehabilitacyjne strony, wypadek syna, decyzja z dnia [...] lipca 2013 r.), bądź po tej dacie (pobyt męża w szpitalu) i że nie istniały one w terminie do wniesienia odwołania. Według Dyrektora IS, strona - mimo że to na niej spoczywał ciężar dowodu - nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi, tzn. zaistnienia przeszkody nie do przezwyciężenia, która uniemożliwiłaby jej złożenie odwołania w terminie. Co się zaś tyczy powołanej przez stronę decyzji z [...] lipca 2013 r., Dyrektor IS podniósł, że strona nie wskazała, w jaki sposób decyzja ta wpłynęła na niedochowanie terminu do wniesienia odwołania. W świetle przedstawionych okoliczności, Dyrektor IS uznał, że brak jest podstaw, aby przychylić się do wniosku strony i przywrócić jej termin do wniesienia odwołania. W skardze, strona wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora IS i nadanie sprawie biegu. Dowodziła, że stan faktyczny jest inny niż podany w postanowieniu. Zauważyła, że organ podatkowy doskonale zna jej sytuację zdrowotną i rodzinną. Wskazała, że organ pozbawił ją prawa do obrony i naraził na szkodę (egzekucję...). W odpowiedzi na skargę, Dyrektor IS wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga okazała się nieuzasadniona. Sąd uznał, że skarżone postanowienie odpowiada prawu. Poddany kognicji Sądu spór wymaga oceny, czy w sytuacji strony zaistniały określone prawem przesłanki, które nakazywały przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Niesporne w sprawie pozostaje, że strona uchybiła 14-dniowemu terminowi do wniesienia odwołania, określonemu w art. 223 § 2 O.p. Decyzja Naczelnika US z dnia [...] lipca 2013 r., w której odmówiono stronie umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za luty 2013 r. w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę, została doręczona adresatowi (stronie) w dniu 6 sierpnia 2013 r. Odwołanie od tej decyzji strona wniosła 5 września 2013 r., czyli z naruszeniem ustawowego terminu do jego wniesienia, który upłynął w dniu 20 sierpnia 2013 r. Dodać trzeba, co trafnie zauważył Dyrektor IS w odpowiedzi na skargę, że strona posiadała zarówno wiedzę o terminie, w którym mogła skutecznie wnieść odwołanie, jak i świadomość, że terminu tego nie dochowała, co wynika z treści odwołania. Zgodnie z art. 162 § 1 O.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W myśl § 2, podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania trzeba dopełnić czynności, dla której był określony termin. Przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę uczestników postępowania podatkowego przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do podjęcia czynności procesowej. Słusznie wskazał Dyrektor IS, że art. 162 O.p. ustanawia trzy warunki, jakie powinny zostać spełnione, aby uzyskać przywrócenie terminu. Warunki te muszą występować łącznie i są one następujące: 1) brak winy po stronie zainteresowanego, przy czym nie wymaga się udowodnienia braku winy, a wystarczy jego uprawdopodobnienie (art. 162 § 1 O.p.), 2) wniesienie podania o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 162 § 2 zdanie pierwsze O.p.), 3) dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której ustanowiony był termin podlegający przywróceniu - czynności tej należy dopełnić nie czekając na przywrócenie terminu (art. 162 § 2 zdanie drugie O.p.). Według Sądu, prawidłowo przyjmuje Dyrektor IS, że w przypadku strony wystąpiła tylko trzecia przesłanka. Odnośnie drugiej przesłanki, za Dyrektorem IS przyjąć trzeba, że nie została ona w niniejszej sprawie spełniona. Strona nie wskazała bowiem, aby w okresie od dnia następnego po doręczeniu decyzji, tj. od 7 sierpnia 2013 r., zaistniała przyczyna, która nie pozwoliła jej dochować 14-dniowego terminu. Strona wskazała w odwołaniu, że powodem uchybienia terminu były okoliczności, które zaistniały w następujących okresach: choroba strony (6 marca - 8 kwietnia 2013 r. oraz 18 kwietnia - 17 maja 2013 r.), choroba i zabiegi rehabilitacyjne strony (4 czerwca - 17 maja 2013 r., błędnie podany okres), wypadek syna (22 czerwca 2013 r.), decyzja Dyrektora IS z [...] lipca 2013 r., pobyt męża w szpitalu (22 - 27 sierpnia 2013 r. Trafnie przyjął Dyrektor IS, że pierwsze cztery zdarzenia nie zaistniały w okresie przewidzianym do wniesienia odwołania, liczonym od dnia następnego po dniu doręczenia decyzji Naczelnika US z [...] lipca 2013 r., tj. w terminie od 7 do 20 sierpnia 2013 r. Natomiast pobyt męża w szpitalu - jak podaje strona - miał miejsce w terminie 22 - 29 sierpnia 2013 r., czyli już po upływie terminu do wniesienia odwołania. Co się zaś tyczy pierwszej przesłanki, tj. uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminu, to ugruntowany jest pogląd, że - jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego - należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. A contrario, przywrócenie to może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Oznacza to, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które - pomimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw - udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Do takich okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się m.in. przerwę w komunikacji, chorobę wymagającą hospitalizacji, czy inną nagłą i obłożną chorobę, która nie pozwoliła na dokonanie czynności procesowej lub posłużenie się osobą trzecią w celu dokonania czynności w zakreślonym terminie. Zaznaczyć przy tym należy, że ciężar dowodu, iż środek odwoławczy złożony został w terminie, jak też, że ewentualne spóźnienie jest niezawinione, spoczywa na stronie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy uznać trzeba, że przywołane przez stronę we wniosku o przywrócenie terminu i przeanalizowane wyżej zdarzenia i okoliczności (dotyczące strony oraz członków jej rodziny), datowane na okres jeszcze przed wydaniem decyzji, bądź już po upływie terminu do wniesienia odwołania, nie dowodzą w żaden sposób braku jej zawinienia w przekroczeniu terminu. Strona powołała również decyzję Dyrektora IS, którą załączyła do odwołania, nie wskazując jednak, w jaki sposób decyzja ta wpłynęła na niedochowanie terminu do wniesienia odwołania. Trafnie zatem przyjął Dyrektor IS, że ww. decyzja pozostaje bez związku w sprawie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania (nie doszukał się tego związku także Sąd). Reasumując, Sąd podziela rozstrzygnięcie Dyrektora IS, że brak jest podstaw, aby przychylić się do wniosku strony i przywrócić jej termin do wniesienia odwołania. Wbrew zarzutom, nie dopatrzył się Sąd w działaniu Dyrektora IS pozbawienia strony ochrony prawnej czy też narażenia jej na bliżej nieokreślone szkody. Sąd zauważa, że konsekwencje będące wynikiem uchybienia przez stronę terminu do wniesienia odwołania wynikają z przepisów prawa. Z powyższych względów, uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione i nie stwierdzając naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej: u.p.p.s.a.), skargę oddalił. Zasądzenie na rzecz pełnomocnika strony skarżącej, radcy prawnego M. W., wynagrodzenia tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej na zasadzie prawa pomocy przed sądem pierwszej instancji, w kwocie [...] zł, w tym 23% podatek od towarów i usług, znajduje podstawy w art. 250 u.p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 490).