I SA/Wr 2041/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marek Olejnik, Sędziowie: Sędzia WSA Zbigniew Łoboda, Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca), Protokolant: Starszy referent sądowy Magdalena Dworszczak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 lutego 2014 r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie opłaty targowej I) uchyla zaskarżoną decyzję; II) stwierdza, że w/w decyzja nie podlega wykonaniu; III) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy jn. Po przeprowadzeniu postępowania podatkowego, decyzją z [...] czerwca 2013 r. (nr [...]), Prezydent Miasta W., działając na podstawie art. 15 i art. 16 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r., nr 95, poz. 613 ze zm. - dalej: u.p.o.l.) a także uchwały nr II/8/06 Rady Miejskiej W. z 1 grudnia 2006 r. w sprawie określenia zasad ustalania i poboru oraz terminów płatności i wysokości dziennych stawek opłaty targowej, zarządzenia jej poboru w drodze inkasa (...), określił I. M. (dalej: podatnik, strona, skarżąca) zobowiązanie podatkowe z tytułu dziennej opłaty targowej należnej za dni: 20, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 29 i 30 kwietnia 2013 r. w łącznej wysokości [...] zł ([...] zł x 9 dni). Wskazał, że dokonując w ww. dniach sprzedaży w punkcie przy ul. K. [...] w W. (o powierzchni nie większej niż 4m2) strona bezzasadnie odmówiła inkasentowi uiszczenia dziennych opłat targowych. W odwołaniu, strona wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji. Po rozpatrzeniu sprawy w trybie odwoławczym, decyzją z [...] września 2013 r. (nr [...]), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej: SKO, Kolegium) decyzję organu I instancji utrzymało w mocy. Stwierdziło, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się do meritum sporu, Kolegium pierwotnie przywołało treść art. 15 ust. 1, 2, 2b i 3 u.p.o.l. Uznało, że podstawowe znaczenie dla potrzeb pobierania opłaty targowej ma termin "targowisko", którego definicję zawarto w art. 15 ust. 2 u.p.o.l., wskazując na szerokie rozumienie tego terminu. Stwierdziło, że: 1) pobieranie opłaty targowej związane jest z prowadzeniem handlu - sprzedaży lub chociażby złożeniem oferty; 2) nie ma znaczenia, w jakim miejscu prowadzona jest sprzedaż oraz czy sprzedaż ma charakter stały, czy okazjonalny; 3) skoro o pobieraniu opłaty targowej decyduje sprzedaż towaru, uprawnione jest jej pobieranie również za prowadzenie sprzedaży poza miejscami do tego wyznaczonymi; 4) bez znaczenia dla uiszczania opłaty targowej pozostaje, czy handel jest prowadzony na gruntach państwowych, komunalnych czy prywatnych (opłatę targową pobiera się niezależnie od tego, czy sprzedaż odbywa się na targowisku miejskim prowadzonym przez gminę, inną jednostkę zarządzającą targowiskiem, czy też na targowisku prowadzonym na terenie prywatnym); 5) skoro - zgodnie z art. 15 ust. 2 u.p.o.l. - targowiskami są wszelkie miejsca, na których prowadzona jest sprzedaż, to chodzi o miejsca, których lokalizację wyznacza gmina, jak i każde inne miejsce, mimo że formalnie nie jest ono przez gminę oznaczone jako targowisko (w takim rozumieniu targowiskiem jest m. in. hala targowa, dom handlowy, plac, chodnik /.../, byleby w tych miejscach prowadzono sprzedaż). Kolegium wskazało, że opłatę targową pobiera się niezależnie od należności przewidzianych w odrębnych przepisach za korzystanie z urządzeń targowych i za inne usługi świadczone przez prowadzącego targowisko (art. 15 ust. 3 u.p.o.l.). Stąd też handlujący na targowisku, mimo uiszczania czynszu dzierżawnego (opłaty za zajęcie straganu...), musi także opłacać opłatę targową w razie zażądania jej przez inkasenta. Dalej SKO powołało i wyłożyło przepis art. 16 u.p.o.l., zgodnie z którym zwalnia się od opłaty targowej osoby i jednostki dokonujące sprzedaży na targowiskach, które są podatnikami podatku od nieruchomości w związku z przedmiotami opodatkowania położonymi na targowiskach. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, Kolegium stwierdziło, że z akt sprawy niespornie wynika, że strona prowadzi działalność handlową przy ul. K. [...] w W., na stoisku handlowym znajdującym się na terenie marketu A, który jest właścicielem obiektu i opłaca podatek od nieruchomości - z tego stoiska korzysta na podstawie zawartej z A umowy najmu. Uznało, że z uwagi na to strona podlega opłacie targowej i nie jest z tej opłaty zwolniona na podstawie art. 16 u.p.o.l. W kwestii dat i wysokości opłaty targowej Kolegium wskazało na prawidłowość ich ustalenia i wyliczenia przez organ I instancji. W skardze strona wniosła o uchylenie ww. decyzji i stwierdzenie, że określona dla niej opłata targowa jest nienależna. Sformułowała wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii technicznej, celem ustalenia, czy miejsce, w którym prowadzi ona działalność handlową, jest targowiskiem w rozumieniu u.p.o.l. Zarzuciła: 1. rażące naruszenie interesu prawnego podatnika wskutek bezprawnego naliczenia opłaty targowej, w sytuacji, w której wszystkie inne podmioty działające w tożsamych co ona warunkach (prowadzące sprzedaż obok) nie odprowadzają tej opłaty; 2. rażące naruszenie prawa materialnego polegające na naliczeniu opłaty targowej, mimo że bezspornym w sprawie jest, że prowadzi ona działalność w budynku użytkowym - handlowym - należącym do marketu A; 3. dowolną, niedopuszczalną i niekorzystną dla podatnika wykładnię przepisów u.p.o.l., w wyniku której określono sporną opłatę targową. Strona uzasadniła swoje stanowisko w sprawie. W odpowiedzi na skargę, SKO wnioskowało o jej oddalenie. Na rozprawie strona wniosła o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty oraz wspierające je argumenty, Sąd stwierdził, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego, tj. art. 122 w zw. z art. 15 ust. 2b oraz art. 120 i art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. - dalej: O.p.), w stopniu mogącym mieć wpływ na ostateczny wynik sprawy. W sprawie spór dotyczy zasadności nałożenia opłaty targowej na stronę dokonującą sprzedaży na stoisku znajdującym się w obiekcie handlowym należącym do marketu A, położonym przy ul. K. [...] w W. (o powierzchni nie większej niż 4m2). W myśl art. 122 O.p., w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Wyrażona w tym przepisie zasada prawdy obiektywnej jest jedną z najważniejszych zasad postępowania. Z zasady tej wynika bowiem dla organu podatkowego obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa materialnego. Stosownie do art. 15 ust. 1 u.p.o.l., opłatę targową pobiera się od osób fizycznych, osób prawnych, jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, dokonujących sprzedaży na targowiskach, z zastrzeżeniem ust. 2b. Zgodnie z ust. 2 art. 15 u.p.o.l., targowiskami, o których mowa w ust. 1, są wszelkie miejsca, w których jest prowadzona sprzedaż. Termin "targowisko" ma podstawowe znaczenie dla możliwości pobierania opłaty targowej. Słusznie stwierdza SKO, że: 1) pobieranie opłaty targowej jest związane z prowadzeniem handlu - sprzedaży lub chociażby złożeniem oferty; 2) nie ma większego znaczenia, w jakim miejscu prowadzona jest sprzedaż oraz czy sprzedaż ma charakter stały, czy okazjonalny; 3) skoro o pobieraniu opłaty targowej decyduje sprzedaż towaru, uprawnione jest jej pobieranie również za prowadzenie sprzedaży poza miejscami do tego wyznaczonymi; 4) bez znaczenia dla uiszczania opłaty targowej pozostaje, czy handel jest prowadzony na gruntach państwowych, komunalnych czy prywatnych (opłatę targową pobiera się niezależnie od tego, czy sprzedaż odbywa się na targowisku miejskim prowadzonym przez gminę, inną jednostkę zarządzającą targowiskiem, czy też na targowisku prowadzonym na terenie prywatnym); 5) skoro - zgodnie z art. 15 ust. 2 u.p.o.l. - targowiskami są wszelkie miejsca, w których prowadzona jest sprzedaż, to chodzi o miejsca, których lokalizację wyznacza gmina, jak i każde inne miejsce, mimo że formalnie nie jest ono przez gminę oznaczone jako targowisko; 6) opłatę targową pobiera się niezależnie od należności przewidzianych w odrębnych przepisach za korzystanie z urządzeń targowych i za inne usługi świadczone przez prowadzącego targowisko (art. 15 ust. 3 u.p.o.l.); stąd też, handlujący na targowisku, mimo uiszczania czynszu dzierżawnego, opłaty za wjazd na targowisko lub za zajęcie straganu, winien także uiścić opłatę targową na rzecz gminy. Na podstawie art. 16 u.p.o.l., zwalnia się od opłaty targowej osoby i jednostki dokonujące sprzedaży na targowiskach, które są podatnikami podatku od nieruchomości w związku z przedmiotami opodatkowania położonymi na targowiskach. Przepis ten nie ma zastosowania do osób, które są podatnikami podatku od nieruchomości i prowadzą sprzedaż towarów na targowisku poza miejscem, od którego płacą podatek od nieruchomości. Przepis art. 15 ust. 2b u.p.o.l. stanowi, że "opłacie targowej nie podlega sprzedaż dokonywana w budynkach lub w ich częściach". Cytowany przepis został dodany do u.p.o.l. w konsekwencji uznania przez Trybunał Konstytucyjny (wyrok z dnia 8 grudnia 2009 r., K 7/08) za niezgodny z art. 2 w zw. z art. 217 Konstytucji RP przepisu art. 15 ust. 2a u.p.o.l. (przepis ten utracił moc z dniem 19 czerwca 2011 r.). Przepis art. 15 ust. 2a u.p.o.l. traktował, że opłacie targowej nie podlega sprzedaż dokonywana w budynkach lub częściach budynków, z wyjątkiem targowisk pod dachem oraz hal używanych do targów, aukcji i wystaw. Regulację art. 15 ust. 2b u.p.o.l. należy interpretować w ten sposób, że podmiot dokonujący sprzedaży w warunkach określonych w art. 15 ust. 1, 2 i 3 u.p.o.l. nie będzie podlegał opłacie targowej, gdy sprzedaż będzie prowadzona w budynku (lub jego części), którego definicję zawiera art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Z treści wydanych w niniejszej sprawie - w obu instancjach - decyzji wynika jednoznacznie, że orzekające w sprawie organy podatkowe nie podjęły stosownych ustaleń w celu wyjaśnienia, czy w sytuacji strony będzie miał zastosowanie art. 15 ust. 2b u.p.o.l., pomimo że strona wskazywała w postępowaniu, że sprzedaży dokonuje w budynku należącym do spółki (sieci) A (patrz np. pismo strony z 14 maja 2013 r.). Organy podatkowe błędnie skoncentrowały się na kwestii wtórnej, tj. zastosowaniu w sprawie - przewidzianego w art. 16 u.p.o.l. - zwolnienia od opłaty targowej, pomijając kwestię pierwotną - dotyczącą samego podlegania przez stronę opłacie targowej w kontekście brzmienia art. 15 ust. 2b u.p.o.l. Powyższe stanowi o niewątpliwym naruszeniu przez organy podatkowe powołanego na wstępie art. 122 O.p. w zw. z art. 15 ust. 2b u.p.o.l. Taki sposób procedowania organów (przejawiający się zignorowaniem wskazań strony odnośnie prowadzenia przez nią sprzedaży w budynku i przez to nie podlegania opłacie targowej) wskazuje dodatkowo na naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych (określonej w art. 121 § 1 O.p.) a w konsekwencji zasady legalizmu/ praworządności (ukonstytuowanej w art. 120 O.p.). Ponownie prowadząc postępowanie w sprawie, organ podatkowy obowiązany jest przeprowadzić proces dowodowo-wyjaśniający skierowany na ustalenie sytuacji prawno-podatkowej strony w kontekście podlegania/niepodlegania przez nią opłacie targowej zgodnie z art. 15 ust. 2b u.p.o.l. Stwierdzone w sprawie naruszenia przepisów procesowych (niedostatki postępowania dowodowo-wyjaśniającego) uniemożliwiają Sądowi ostateczną ocenę przypadku strony z punktu widzenia słuszności obciążenia jej opłatą targową. Oddalając na rozprawie wniosek dowodowy strony o przeprowadzenie dowodu z opinii technicznej, Sąd działał na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej: u.p.p.s.a.), który to przepis pozostawia swobodnej ocenie Sądu (Sąd "może") przeprowadzenie dowodu uzupełniającego ale tylko z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Sąd zauważa, że w ponownie prowadzonym postępowaniu podatkowym (dowodowo-wyjaśniającym) strona będzie uprawniona do składania wniosków dowodowych (także tego sformułowanego w skardze). Mając na uwadze wskazane okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a., uchylił skarżoną decyzję (pkt I sentencji wyroku). Orzeczenie o wstrzymaniu wykonania decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku uzasadnia art. 152 u.p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku). Zasądzoną na rzecz skarżącej zgodnie z art. 200 u.p.p.s.a. - tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego - kwotę [ zł (pkt III sentencji wyroku) stanowi wartość wpisu od skargi.