I SA/Wr 2060/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA – Anna Moskała Sędziowie: Sędzia NSA – Krystyna Anna Stec Asesor WSA - Anetta Chołuj (sprawozdawca) Protokolant: - Monika Mikołajczyk po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi "A sp. z o.o. we W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...]Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie restrukturyzacji należności celnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję Naczelnika Urzędu Celnego we W. z dnia [...]nr [...]; II. określa, że wymienione w pkt I decyzje nie mogą być wykonane. W dniu [...]A sp. z o.o. zwróciła się do Naczelnika Urzędu Celnego we W. z wnioskiem o restrukturyzację należności celnej w wysokości [...]wymierzonej decyzją Dyrektora Urzędu Celnego w G. z dnia [...], nr [...]Korporacji Przemysłowo –Handlowej "B sp. z o.o., która w 1995r. zmieniła nazwę na "A". Organ I instancji decyzją na podstawie art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 1997r. Nr 137, poz. 926 ze zm.) oraz art. 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287) umorzył postępowanie restrukturyzacyjne, bowiem ustalił w oparciu o informację uzyskaną z Izby Celnej w G., że postępowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne, a dochodzenie należności celnej uległo przedawnieniu (art. 83 ust. 1 Prawa Celnego), a zgodnie z ustawą restrukturyzacyjną nie podlegają tej ustawie należności wygasłe. Od decyzji tej spółka złożyła odwołanie wskazując, iż dług nie przedawnił się z powodu wszczęcia postępowania egzekucyjnego, które nie zostało zakończone wydaniem postanowienia o umorzeniu egzekucji. Zdaniem spółki notatka poborcy skarbowego, iż brak jest majątku z którego możliwe jest zaspokojenie wierzyciela nie może być tożsame z zaskarżalnym postanowieniem organu celnego. Dyrektor Izby Celnej we W. na podstawie art. 233 § 1 pkt 1, art. 208 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa oraz art. 6 ust. 1 , art. 9 ust. 1 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców oraz art. 279 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (tekst jedn. z 2001r. Dz. U. Nr 75 , poz. 802 ze zm.) decyzją z dnia [...] nr [...]utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu celnego I instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż problem przedawnienia, należy rozpatrywać na podstawie art. 83 uprzednio obowiązującej ustawy Prawo celne. Zgodnie z tym przepisem należności można dochodzić w ciągu 3 lat od dnia , w którym decyzja o ich wymiarze stała się ostateczna, a zgodnie z art. 83 ust. 6 tej ustawy przedawnienie uwzględnia się z urzędu. Zgodził się organ odwoławczy z twierdzeniem strony, że bieg przedawnienia przerywa wszczęcie egzekucji. Jednak przepis art. 83 ust. 5 pkt 2 ustawy Prawo celne stanowi jednak, że po każdym przerwaniu przedawnienie biegnie na nowo począwszy od terminu ściągnięcia ostatniej wpłaty w trybie egzekucji administracyjnej lub stwierdzenia przez organ egzekucyjny, że egzekucja stała się bezskuteczna. Jak wywodził dalej organ w przedmiotowej sprawie bieg terminu przedawnienia został przerwany przez skierowanie tytułu wykonawczego z dnia [...]wraz z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego do Urzędu Skarbowego W. – P. P. Tytuł wykonawczy został zwrócony z relacją poborcy skarbowego, sporządzoną w dniu [...], że pod wskazanym adresem dłużnik nie prowadzi działalności. Tym samym stwierdzenie organu egzekucyjnego, że egzekucja stała się bezskuteczna było zasadne. Zdaniem organu skoro określenie "zaległości" nie zostało wyjaśnione w ustawie o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców należy przyjąć to znaczenie zgodnie ze znaczeniem przyjętym w języku polskim, "należność będąca zaległością" jest odróżniana od "należności nie będącej należnością". Tym samym słusznym było przyjęcie przez organ celny I instancji, iż przedmiotem restrukturyzacji nie mogą być zobowiązania wygasłe. Od decyzji tej spółka złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości zarzucając naruszenie prawa materialnego a to art. 83 ust. 1 Prawa Celnego w związku z art. 59 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji polegające na przyjęciu, że do rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia nie jest niezbędne wydanie przez organ egzekucyjny postanowienia o umorzeniu egzekucji na skutek jej bezskuteczności oraz naruszenie prawa materialnego, a to art. 2 pkt 3) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, poprzez przyjęcie innej niż ustawa definicji należności podlegających restrukturyzacji. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca nie zgadza się z przyjęciem przez organ celny że zaległość, o której restrukturyzację wnosi jest należnością przedawnioną. W jej ocenie notatka poborcy podatkowego z dnia [...]nie może być uznana za zakończenie postępowania egzekucyjnego oraz za podstawę do stwierdzenia, iż egzekucja stała się bezskuteczna. Skarżąca Spółka wskazuje treść art. 59 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne kończy się ściągnięciem należności bądź też wydaniem postanowienia o umorzeniu egzekucji. Z prawnego punktu widzenia egzekucja długu celnego nadal trwa. Ponadto zdaniem strony skarżącej definicja należności znanych zawarta jest w ustawie o restrukturyzacji i zgodnie z nią są to należności, w tym należności sporne, wynikające z ewidencji lub rejestrów prowadzonych przez organ restrukturyzacyjny lub z innych danych znajdujących się w posiadaniu tego organu, a w szczególności z zeznań, deklaracji, decyzji i postanowień. Przepis ten nie wymaga aby należność ta była przedawniona. Skarżący uważa ponadto, że należność przedawniona nie jest należnością wygasłą, gdyż nawet w przypadku jej przedawnienia organ wprawdzie nie może jej egzekwować lecz dłużnik celny może uiścić ją dobrowolnie. Możliwe więc jest poddanie długu restrukturyzacji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej we W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z przepisem art.97§1 ustawy z dnia 30.08.2002r. (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270). Wobec powyższego niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako rzeczowo i miejscowo właściwy. Po myśli art.3 § 1 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą, oznacza to, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art.145-150 ustawy). W ocenie Sądu kontrolowana decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji uchybiają prawu, stąd zawarty w skardze wniosek o ich uchylenie zasługiwał na uwzględnienie. Materialno-prawną przesłanką na podstawie której należało rozpoznać żądanie strony był przepis art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym restrukturyzacji podlegają następujące należności znane na dzień 30 czerwca 2002 r. zaległości, z zastrzeżeniem ust. 4 i art. 16, z tytułu należności celnych. W myśl art. 2 pkt 3 ww ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o należnościach znanych - rozumie się przez to należności, w tym należności sporne, wynikające z ewidencji lub rejestrów prowadzonych przez organ restrukturyzacyjny lub z innych danych znajdujących się w posiadaniu tego organu, a w szczególności z zeznań, deklaracji, decyzji i postanowień. Powyższe przepisy jak i dalsze przepisy powołanej ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców posługują się pojęciem należności znanych a więc takich które są wymagalne na dzień 30 czerwca 2002r. Do należności znanych nie można zaliczyć należności wygasłych takich jak np. należności przedawnione. Ustawodawca w treści art. 8 ust. 1 wprowadza oprócz pojęcia należności znanych pojęcie należności niewygasłych, posługując się jak gdyby zamiennie tymi określeniami. Analizując treść całej ustawy o restrukturyzacji jak też jej charakter i cel, należy przyjąć że nie jest możliwe objęcie restrukturyzacją należności przedawnionych jak próbuje wywieść to w skardze strona skarżąca. Zgodzić się więc należy ze stanowiskiem organów celnych, że przedmiotem restrukturyzacji nie mogą być zobowiązania wygasłe. Jednak, aby bezsprzecznie stwierdzić, że dług celny przedawnił się i w związku z tym nie podlega restrukturyzacji należało w niniejszej sprawie przeprowadzić w tym zakresie wyczerpujące postępowanie wyjaśniające. Szczególnie, że strona przeczyła, iż dług przedawnił się. Problem przedawnienia należności celnych regulował art. 83 uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 28 grudnia 1989r. Prawo celne (Dz. U. tekst jedn. z 1994r. Nr 71, poz. 312 ze zm.). Zgodnie z ust. 3 i 4 tego przepisu należności celnych można dochodzić w ciągu 3 lat licząc od dnia, w którym decyzja o ich wymiarze stała się ostateczna, a bieg przedawnienia, o którym mowa w ust. 3, przerywa wszczęcie egzekucji oraz wszczęcie postępowania karnego lub postępowania przed sądem administracyjnym. W myśl ust. 5 po każdym przerwaniu termin przedawnienia biegnie na nowo począwszy od terminu: 1) wniesienia wpłaty, 2) ściągnięcia ostatniej wpłaty w trybie egzekucji administracyjnej lub stwierdzenia przez organ egzekucyjny, że egzekucja stała się bezskuteczna, 3) uprawomocnienia się wyroku sądu lub innego rozstrzygnięcia wydanego w sprawie karnej skarbowej albo wyroku, lub postanowienia sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie organy celne wywiodły, że bieg przedawnienia zaczął biec na nowo od momentu stwierdzenia przez organ egzekucyjny, że egzekucja stała się bezskuteczna. Biorąc pod uwagę niedookreślenie przez ustawodawcę terminu bezskuteczność egzekucji należy przyjąć, iż przy bezskuteczności chodzi o taka sytuację, w której nie osiągnięto celu egzekucji przy pomocy środków określonych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ze znanego majątku zobowiązanego z uwagi na brak pieniędzy, nieruchomości lub wierzytelności, z których można by przeprowadzić egzekucję. Zatem aby uznać egzekucję za bezskuteczną organ egzekucyjny musi wykazać, że podejmował kroki celem wyegzekwowania należności celnej jednak z różnych względów nie odniósł zamierzonego celu. Na podstawie zgromadzonych akt sprawy trudno jest ustalić, w którym momencie, po przerwaniu biegu egzekucji na skutek skierowania tytułu wykonawczego, zaczęło biec na nowo przedawnienie. W jaki sposób stwierdzono, że egzekucja stała się bezskuteczna, jakie podejmowano kroki celem przeprowadzenia egzekucji. Wprawdzie organ celny II instancji wyjaśnił, że egzekucja stała się bezskuteczna, bowiem komornik udał się do siedziby firmy i stwierdził że firma się wyprowadziła, po czym umieścił na tytule wykonawczym adnotację, sporządzoną w dniu [...], że pod wskazanym adresem dłużnik nie prowadzi działalności. Jednak trudno jest zaakceptować pogląd organów celnych, iż sam fakt stwierdzenia, że pod wskazanym adresem dłużnik nie prowadzi działalności wystarcza do przyjęcia egzekucji za bezskuteczną. W tym miejscu godzi się zauważyć, iż organy egzekucyjne mają dość szerokie uprawnienia aby skutecznie przeprowadzić egzekucję. Mogą występować do organów administracyjnych czy też sądów celem uzyskania stosownych informacji niezbędnych do zakończenia postępowania egzekucyjnego. Możliwe jest więc w przypadku wystąpienia problemów z ustaleniem miejsca siedziby firmy zwrócenia się do innych organów o pomoc w tym zakresie. Aby uznać zatem egzekucję za bezskuteczną, organ musi wykazać, że podejmowane działania nakierowane na wyegzekwowanie należności celnych nie przyniosły zamierzonego efektu. W niniejszej sprawie organy celne nie wyjaśniając wszystkich okoliczności sprawy, które pozwoliłyby stwierdzić czy rzeczywiście nastąpiło przedawnienia należności, o której restrukturyzację wnosiła strona skarżąca naruszyły przepisy Ordynacji podatkowej. Uchybiono wobec tego normie art. 122, zgodnie z którą orzekające organy mają obowiązek podejmowania w prowadzonym postępowaniu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W tym celu spoczywa na organach obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 187 O.p.) oraz dokonania jego pełnej oceny (art. 191O.p.), czemu należy dać stosowny wyraz w uzasadnieniu decyzji. Naruszenie w niniejszej sprawie przez organy celne ww artykułów – skutkuje bezsprzecznie wadliwością poczynionych ustaleń faktycznych w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż w przypadku zakończenia egzekucji organy powinny na podstawie art. 59 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postanowieniem umorzyć postępowanie należy wskazać, iż przepisy ustawy Prawo Celne w przeciwieństwie do przepisów Ordynacji podatkowej przy określaniu terminu przedawnienia posługują się pojęciem "stwierdzenia przez organ egzekucyjny, że egzekucja stała się bezskuteczna". Natomiast przepisy Ordynacji podatkowej wskazują, iż termin przedawnienia biegnie na nowo "od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne" (art. 70 § 4 O.p.). Postępowanie egzekucyjne w administracji kończy się przez: wykonanie egzekucji, czyli realizację tytułu wykonawczego lub orzeczenie sądowego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności i w takim wypadku organ egzekucyjny nie wydaje żadnego orzeczenia bądź umorzenie postępowania egzekucyjnego w formie postanowienia, gdy zachodzą przesłanki z art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie można jednak utożsamiać pojęcia zakończenia postępowania egzekucyjnego z pojęciem bezskuteczności egzekucji, tak jak to próbuje wywieść strona skarżąca w skardze. Uwzględniając powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt c), 152 p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.