I SA/Wr 207/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: S.NSA Józef Kremis Sędziowie: S.WSA Andrzej Cisek Asesor WSA Katarzyna Radom - sprawozdawca Protokolant: Lucyna Barańska po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi J. Z. na postanowienie Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...]o nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]o nr [...]; II. uchyla postanowienie Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...]o nr [...]. Decyzją z dnia [...]Urząd Skarbowy w W. orzekł o odpowiedzialności Pana J. Z. za zaległości podatkowe Spółki "A" Sp. z o.o. powstałe z tytułu podatku od towarów i usług, odsetek od ww. zaległości oraz kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie [...]. Pismem z dnia [...]wniesionym do Urzędu Skarbowego w dniu [...]Pan Z. zwrócił się o umorzenie w trybie art. 67 § 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) całości należności, za które na mocy ww. wskazanej decyzji ponosi odpowiedzialność. W uzasadnieniu podnosił, iż błędy powodujące powstanie zaległości nie były umyślne, zaś jego zamiarem nie było wyłudzenie czy oszukanie Skarbu Państwa. Prowadzona przez Skarżącego działalność polegająca na zagospodarowywaniu odpadów miała charakter nowatorski, ale przyniosła stratę. Obecnie przeniósł Spółkę do K. i zawiesił jej działalność, gdyż problemy rodzinne i zawodowe wyczerpały go zarówno psychicznie jak i finansowo tak, że nie jest w stanie dokonać likwidacji Spółki. Skarżący wskazywał, iż obecnie zatrudniony jest w biurze B i zapłata kwoty wskazanej w decyzji z dnia [...] zagraża zarówno egzystencji samego Skarżącego jak i egzystencji małoletniej córki P. Nadmienił także, iż nie posiada żadnego majątku. Postanowieniem z dnia [...]Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych. Powołując się na art. 64 ust. 4 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 1991 r. Nr 36, poz. 161 ze zm.) oraz § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4.07.1990 r. w sprawie opłat za czynności egzekucyjne oraz sposobu prowadzenia publicznej licytacji i trybu postępowania przy przechowywaniu i egzekucyjnej sprzedaży niektórych rodzajów ruchomości. (Dz. U. z 1993 r. Nr 47, poz. 281 ze zm.), organ egzekucyjny uznał, iż sytuacja podatnika nie stanowi dostatecznej podstawy do odstąpienia od egzekucji ww. należności. W złożonym zażaleniu Strona zarzucała rażące błędy i niedokładne rozpatrzenie materiału dowodowego. Wskazywała także na stale pogarszającą się sytuacje życiowa i finansową. Postanowieniem z dnia [...]Izba Skarbowa w W. uchyliła rozstrzygnięcie organu I instancji i umorzyła postępowanie I instancji wskazując, że postanowieniem objęto jedynie cześć wniosku tj. koszty egzekucyjne, nie orzekając o jego pozostałych żądaniach. W dniu [...]Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. wydał postanowienie odmawiające umorzenia kosztów egzekucyjnych odpowiadające treści rozstrzygnięcia z dnia [...]. W zażaleniu od ww. postanowienia Skarżący podnosił, iż obecnie Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał orzeczenie identyczne w treści z poprzednio uchylonym przez Izbę Skarbową popełniając te same błędy. Nie dokonano ponownego rozpatrzenia sprawy, pomimo zaleceń organu odwoławczego. W ocenie Skarżącego wniosek o umorzenie winien być rozstrzygnięty jednym aktem administracyjnym. Izba Skarbowa nie podzieliła zarzutów zażalenia i zaskarżone postanowienie utrzymała w mocy, wskazując na brzmienie § 9 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4.07.1990 r. w spawie w sprawie opłat za czynności egzekucyjne oraz sposobu prowadzenia publicznej licytacji i trybu postępowania przy przechowywaniu i egzekucyjnej sprzedaży niektórych rodzajów ruchomości, uzasadniającego właściwość organu egzekucyjnego przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Ponadto wskazał organ odwoławczy, iż umorzenie jest oparte na uznaniu administracyjnym i nie jest obligiem. W postępowaniu organu I instancji nie dopatrzyła się Izba dowolności. Odnosząc się natomiast do zarzutu powielenia przez organ I instancji poprzedniego, uchylonego postanowienia Izba wyjaśniała, iż uchylenie postanowienia przez organ odwoławczy było błędem, jednakże Strona nie może z faktu tego wyprowadzać korzystnych dla siebie skutków, gdyż uchylenie miało charakter proceduralny i nie wpływało na meritum sprawy dotyczącej odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych. W złożonej skardze podatnik wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazywał, iż błędnie wnosił podanie w trybie art. 67 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) zamiast odwołania, co uniemożliwiło mu merytoryczny spór zakresie zasadności opodatkowania. Obecnie nie mogąc wdać się w taki spór domaga się dokładnego i sumiennego rozpatrzenia wniosku w trybie art. 67 Ordynacji podatkowej, czego Izba nie uczyniła. W szczególności błędnie oceniono sytuacje majątkową Skarżącego, nie wzięto pod uwagę braku majątku oraz posiadane zobowiązania alimentacyjne względem małoletnich dzieci. Organ pominął zwiększenie przez sąd alimentów na rzecz małoletniego syna. Ponadto z uwagi na stan zdrowia córki Skarżący czuje się zobowiązany do łożenia na jej utrzymanie i ratowanie zdrowia zwłaszcza, iż jej matka nie jest w stanie podjąć zatrudnienia i w związku z tym nie ma innych źródeł dochodu. Z uwagi na to, iż jest cudzoziemcem Skarżący musi występować o pozwolenie na pobyt czasowy oraz zgodę pracę. Spółka, której był prezesem przynosiła straty, w związku z czym jej działalność została zawieszona. Wobec wygaśnięcia pozwolenia na pracę rozwiązana została umowa o prace z B i obecnie Skarżący pełni w niej społecznie funkcję prezesa. Skarżący podjął starania o uzyskanie kolejnego pozwolenia na pracę, a obecnie utrzymuje się z prywatnej pożyczki w kwocie [...]. Jako cudzoziemiec nie może również otrzymywać jakiegokolwiek zasiłku oraz ubiegać się o status bezrobotnego czy tez kredyt w Polsce. Z kolei pobyt w Polsce uniemożliwia mu uzyskanie kredytu czy też innej pomocy w Austrii. Wskazuje ponadto, że umorzenie zaległości przyniesie zyski dla budżetu o wiele większe niż obciążające go zaległości. Już dziś jego działalność na rzecz Polski przyniosła 4 mln zysku. W dniu [...] Strona wniosła do Sądu pismo załączając do niego świadectwo pracy, oświadczenie Pani R., wyrok alimentacyjny na córkę i syna, zaświadczenie bankowe i wyjaśnienie, iż uzyskanie pozwolenia na prace jest uzależnione od uregulowania spraw podatkowych i finansowych. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie wskazując, iż Skarżący nie przedłożył żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Fakt pozostawania bez pracy nie przesądza, iż definitywnie utracił możliwość zarobkowania zwłaszcza, że jest on cenionym specjalistą. Uznając trudną sytuacje Skarżącego organ odwoławczy stwierdził, iż nie powoduje ona obowiązku umorzenia kosztów postępowania, a obowiązek zapłaty alimentów nie jest wystarczającym argumentem przemawiającym za zastosowaniem ulgi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Jednocześnie § 2 ww. przepisu stanowi, iż w sprawach skarg na decyzje i postanowienia wydane w innym postępowaniu, niż uregulowane w Kodeksie postępowania administracyjnego i w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepisy § 1 stosuje się z uwzględnieniem przepisów regulujących postępowanie, w którym wydano zaskarżoną decyzję lub postanowienie. Nie jest sporne, iż w rozpatrywanym postępowaniu zastosowanie znaleźć winny przepisy ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Stosownie do przepisu art. 156 § 1 pkt 3 ww. ustawy organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. W rozpatrywanej sprawie postanowieniem z dnia [...] Izba Skarbowa uchyliła postanowienie organu I instancji i umorzyła postępowanie wszczęte wnioskiem Strony z dnia [...].W dniu [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w oparciu o ten sam wniosek wydał kolejne postanowienie utrzymane następnie w mocy przez Izbę Skarbową, co odbyło się jednak bez uprzedniego wzruszenia zakończonego już ostatecznie postępowania. Powyższe działanie wypełnia przesłanki powołanego powyżej przepisu art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. bowiem w tej samej sprawie zaistniały dwa rozstrzygnięcia. Pierwsze, ostateczne - umarzające postępowanie w sprawie wszczętej na wniosek dotyczący umorzenia kosztów egzekucyjnych i kolejne - postanowienie z dnia [...]utrzymane w mocy zaskarżonym postanowieniem Izby Skarbowej z dnia [...], odmawiające umorzenia kosztów egzekucyjnych. W tym miejscu wskazać należy, iż konstrukcja umorzenia postępowania przyjęta w procedurze administracyjnej powoduje, iż ostateczne rozstrzygniecie umarzające postępowanie korzysta z tej samej ochrony jak każde inne orzeczenie w sprawie. Wzruszenie takiego ostatecznego rozstrzygnięcia winno nastąpić w przewidzianym przez prawo trybie nadzwyczajnym, a naruszenie tej zasady i wydanie kolejnego orzeczenia w trybie zwykłym skutkuje zarzutem nieważności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29.04.1998 r. sygn. akt I SA/Gd 1279/96). Ponieważ postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego i zaskarżone postanowienie Izby Skarbowej zostały wydane bez uprzedniego wzruszenia zapadłego już w sprawie ostatecznego postanowienia umarzającego postępowanie w sprawie należało orzec jak na wstępie. Jednocześnie regulacja art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przewiduje, iż sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Kierując się powołanym powyżej przepisem Sąd w składzie orzekającym doszedł do przekonania, iż postanowienie Izby Skarbowej z dnia [...]narusza przepisy prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co daje podstawę do jego uchylenia. Powyższe okoliczności zostały także uznane przez organy orzekające w niniejszej sprawie, czego efektem było wydanie kolejnego postanowienia o tej samej treści, co uprzednio uchylone, a także stwierdzenia użyte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Izby Skarbowej. Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, w związku z art. 153 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) oraz art. 97 § 1 i 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. Jednocześnie z uwagi na bezprzedmiotowość Sąd nie orzekał w trybie art. 152 ww. ustawy. W zakresie orzeczenia o kosztach wskazać należy na treść art. 210 § 1 powołanej wyżej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. W rozpatrywanej sprawie żądanie takie, pomimo prawidłowego pouczenia przez Sąd nie zostało przez Skarżącego zgłoszone, w związku czym Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu kosztów na jego rzecz.