I SA/Wr 2091/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Ciołek po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji organu podatkowego pierwszej instancji postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący po wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że zawiesił działalność gospodarczą i obecnie nie uzyskuje żadnych dochodów. Nie ma też majątku ruchomego, akcji, obligacji ani oszczędności gotówkowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i synem w wieku szkolnym (ur. [...]). Posiada mieszkanie własnościowe o powierzchni [...] m2, poza tym nie dysponuje żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Dochody w rodzinie uzyskuje tylko żona z działalności gospodarczej w kwocie brutto [...] zł. Skarżący podał, że miesięczne wydatki jego rodziny to czynsz [...] zł, gaz [...] zł, energia elektryczna [...] zł, telefony z Internetem [...] zł, kablówka [...] zł, spłata kredytów około [...] zł miesięcznie, wyżywienie dla 3-osobowej rodziny [...] zł. Z dokumentów nadesłanych na wezwanie skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) oraz przedłożonych do sprawy o sygn. akt I SA/Wr 2021/14, na które skarżący się powołał wynika, że w działalności prowadzonej przez jego żonę w 2013 r. odnotowane zostały przychody o wartości [...] zł i dochód [...] zł. Do sierpnia bieżącego roku przychody te wyniosły [...] zł przy kosztach ich uzyskania w wysokości [...] zł. W maju, czerwcu, lipcu i sierpniu 2014 r. żona wnioskodawcy dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości odpowiednio [...] zł, [...] zł, [...] zł i [...] zł oraz nabyła towary i usługi o wartości [...] zł, [...] zł, [...] zł i [...] zł. Przedłożone zostały też (do sprawy I SA/Wr 2021/14) wydruki historii rachunków bankowych z działalności gospodarczej w EUR i PLN oraz wspólnego rachunku małżonków, a także dowody bieżących opłat rodziny wnioskodawcy, w tym wydruki przelewów tytułem rat kredytowych w łącznej kwocie około [...] zł. Postanowieniem z dnia 22 października 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W sprzeciwie od ww. postanowienia referendarza sądowego, skarżący podniósł – nie zgadzając się z zaprezentowaną tam argumentacją – że przedłożona dokumentacja potwierdza fakt nieprowadzenia przez niego działalności gospodarczej i brak osiągania dochodu z tego tytułu. Ponadto zwrócił uwagę, że oprócz sprawy niniejszej, zainicjował inne postępowania przed tut. Sądem. Z urzędu wskazać należy, że przed tut. Sądem skarżący zainicjował trzy postępowania w sprawach o sygn. akt I SA/Wr 2021/14, I SA/Wr 2091/14 i I SA/Wr 2131/14, w których wpis sądowy od skargi wynosi odpowiednio: 100 zł, 100 zł i 500 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc się do istoty sprawy wskazać należy, że skarżący wniósł o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych). Zastosowanie mają zatem niżej przytoczone regulacje prawne. Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy musi uwzględniać treść art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Bezspornym jest zatem, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku. Przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą więc być interpretowane rozszerzająco, a zwolnienie strony z ponoszenia kosztów postępowania sądowego winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Tym samym, wnioskodawca obowiązany jest wykazać, tj. udowodnić w sposób wystarczająco przekonujący, istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie go z obowiązku uiszczania występujących w sprawie kosztów sądowych. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanego wniosku Sąd stwierdził w oparciu o dokumenty i oświadczenia strony znajdujące się w aktach niniejszej sprawy oraz sprawy o sygn. akt I SA/Wr 2021/14 i mając na uwadze ciążący na skarżącym obowiązek uiszczenia łącznej kwoty wpisów sądowych ze skarg w trzech sprawach (700 zł), że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać bowiem należy, że podkreślany przez skarżącego fakt zaprzestania prowadzenia przez niego działalności gospodarczej w sytuacji, gdy jego żona, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, osiąga z działalności gospodarczej znaczny przychód – w 2013 r. ponad [...] zł a do sierpnia 2014 r. [...] zł, nie oznacza braku możliwości ponoszenia kosztów sądowych w sprawie. Wynika to z tego, że dla oceny zdolności ponoszenia kosztów sądowych istotne znaczenie ma nie tylko sytuacja majątkowo-finansowa wnioskodawcy, lecz wszystkich osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, co chociażby potwierdza urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. W formularzu tym wymagane jest bowiem wskazanie w tym zakresie informacji również co do osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie. Ponadto, w przypadku małżonków, zastosowanie ma art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, z którego wynika ogólny obowiązek wspierania się i pomocy małżonków, odnoszący się także do sfery finansowej. Dalej wskazania wymaga, że przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy znaczenie mają nie tylko dochody ale także ponoszone wydatki, gdyż zestawienie tych wartości pozwala na stwierdzenie, czy uiszczenie kosztów sądowych będzie miało istotny (negatywny) wpływ na wydatki przeznaczone na utrzymanie konieczne. Analizując zatem wydatki wynikające z oświadczenia skarżącego oraz z przedłożonych dowodów opłat Sąd stwierdza, że owe wydatki znacznie przewyższają dochód rodziny wskazany w formularzu wniosku, tj. [...] zł brutto. I tak, z formularza wniosku wynika, że wnoszą one łącznie [...] zł (w tym spłata kredytów w kwocie [...] zł). Z kolei dowody opłat wskazują, że same raty kredytowe wynoszą [...] zł, w tym spłata kredytu na robot kuchenny termomiks. Zauważyć również należy, że skarżący do wydatków gospodarstwa domowego zaliczył opłaty za telefony. Tymczasem telefony są zarejestrowane są na firmę, co oznacza, że owe wydatki stanowią koszt uzyskania przychodów w działalności gospodarczej. Powyższe okoliczności, zdaniem Sądu, świadczą o tym, że przedstawiona przez skarżącego sytuacja majątkowo-finansowa budzi wątpliwości, co z kolei oznacza, że skarżący nie może w skuteczny sposób domagać się ponoszenia ciążących na nim kosztów sądowych przez Skarb Państwa, które w niniejszej sprawie wynoszą [...] zł. Podkreślenia ponadto wymaga, że spłata zobowiązań cywilnoprawnych wynikających z udzielonych kredytów na zakup dóbr, które nie są niezbędne dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, np. termomiks, nie mogą być traktowane jako mające pierwszeństwo przed daniną publiczną, do której zaliczane są niewątpliwie koszty sądowe. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należało, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść należnych w sprawie kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, w związku z czym nie wystąpiły przesłanki dla uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.