I SA/Wr 2098/13

Wrocław, dnia 06 październik 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marek Olejnik po rozpoznaniu w dniu 06 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku zmianę o postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 02 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 2098/13 odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi " A" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia oleju smarowego postanawia: oddalić wniosek. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 31 lipca 2014 r., sygn. akt I GZ 224/14 oddalił zażalenie "A" sp. z o.o. w M. (dalej jako spółka) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 02 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA /Wr 2098/13, odmawiające przyznania spółce prawa pomocy. W odpowiedzi na kolejne wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi wniosła ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podała, że jej sytuacja majątkowa jest wyjątkowo trudna z uwagi na to, że wszystkie jej rachunki bankowe i przysługujące jej wierzytelności zostały zajęte. Ponadto prowadzone jest przeciwko niej, bezskutecznie wobec braku składników majątkowych, postępowanie egzekucyjne, w którym dochodzone są należności publiczno-prawne na kwotę około 6.000.0000 zł Spółka podniosła, że z uwagi na toczące się postępowanie egzekucyjne i rezygnujących z tego powodu ze współpracy z nią kontrahentów, nie może prowadzić działalności gospodarczej w pełnym zakresie. Wskazała także, że w 2011 r. doszło do zajęcia przez organy celne jej towaru o wartości co najmniej 300.000 zł. Końcowo zaznaczyła, że w sprawach zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu (sygn. akt I SA/Wr 457-466/13, I SA/Wr 511-517 oraz I SA/Wr 2084-2110/13) zobowiązana jest włącznie do uiszczenia 49.640 zł z tytułu wpisu od skarg. W oświadczeniu o majątku i dochodach spółka podała, że jej kapitał zakładowy wynosi 400.000 zł, nie posiada środków trwałych a w 2013 r. osiągnęła zysk w kwocie 444.147,38 zł. Przy czym, jak zaznaczyła, w 2010 r. osiągnęła zysk w kwocie 195.307,98 zł, w 2011 r. - 185.537,46 zł, w 2012 r. odnotowała stratę w kwocie 72.117,31 zł, z kolei w 2013 r. ponownie zysk w wysokości 444.147,38 zł. Zgodnie z przedłożonymi wcześniej dokumentami (do sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 14 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 2098/13 oraz zażalenia od postanowienia tutejszego Sądu z dnia 02 czerwca 2014 r.) - bilansem na dzień 31 grudnia 2013 r. oraz sprawozdaniem na dzień 31 grudnia 2013 r., - spółka osiągnęła w 2013 r. zysk w kwocie 444.147,38 zł. przy przychodzie przychód w kwocie 2.158.659,37 zł. Ponadto przedstawiła sprawozdania na dzień 31 stycznia 2014 r. i 28 lutego 2014 r., w których wykazała przychód netto w kwotach 208.682,06 zł i 249.823,34 zł. Z kolei w sprawozdaniach na dzień 31 marca 2014 r. i dzień 30 kwietnia 2014 r. przychód netto spółki wyniósł odpowiednio 228.637,81 zł. i 201.573,22 zł. Spółka załączyła także pismo Izby Celnej we W. z dnia 26 marca 2014 r., zawierające zestawienie tytułów egzekucyjnych obciążających spółkę, Wpis w niniejszej sprawie od skargi kasacyjnej wynosi 996 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Na wstępie wskazać należy, że spółka skorzystała już w toku niniejszego postępowania z możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 02 czerwca 2014 r. odmówiono jej przyznania prawa pomocy. Zatem ponowny wniosek w tym zakresie potraktować należy jako wniosek o zmianę tego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone a nawet prawomocne. Jednakże warunkiem przyznania prawa pomocy w określonej sprawie jest wyczerpujące udokumentowanie stanu majątkowego wnioskodawcy, wskazującego na zasadność uwzględnienia wniosku. Zmiana prawomocnego orzeczenia musi wiązać się z zmianą okoliczności sprawy, która to zmiana powinna była zaistnieć po tym, jak Sąd rozstrzygnął pierwszy wniosek strony w tej materii, czyli po dniu 02 czerwca 2014 r. Podkreślić należy, że zmiana okoliczności winna dotyczyć stanu majątkowego strony i jej możliwości płatniczych a ponadto wskazane kwestie muszą być udokumentowane w tak samo rzetelnym stopniu, jak w pierwotnym wniosku o prawo pomocy. Jest to niezmiernie istotne, ponieważ zmiany stanu faktycznego lub prawnego uzasadniające zmianę lub uchylenie postanowienia w trybie art. 165 p.p.s.a. muszą dotyczyć okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy tak, by uzasadniały zmianę lub uchylenie postanowienia (tak postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2012 r., I GZ 9/12, LEX 1108666). Dalej stwierdzić należy, że myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym osobom prawnych i innym jednostkom organizacyjnym nieposiadających osobowości prawnej, gdy podmioty te wykażą, że nie mają dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przepis ten musi być odczytywany w kontekście treści art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Bezspornym jest, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku. Przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą więc być interpretowane rozszerzająco, a zwolnienie strony z ponoszenia kosztów postępowania sądowego winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Osoba prawna wnioskująca o udzielenie prawa pomocy jest obowiązana wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że ich nie posiada, mimo że podjęła wszelkie niezbędne działania, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Ponadto ciężar dowodu, co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa każdorazowo na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa. Powinno się więc sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Trzeba wskazać, że ocena możliwości płatniczych w przypadku osób prawnych sprowadza się wyłącznie do ustalenia, czy strona dysponuje środkami finansowymi wystarczającymi na opłacenie kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Mając powyższe na uwadze wniosek spółki należy uznać za niezasadny. Spółka nie wykazała bowiem, aby jej sytuacja majątkowa pogorszyła się względem ustaleń dokonanych postanowieniem z dnia 02 czerwca 2014 r. tutejszego Sądu i w związku z tym nie była wstanie uiścić wpisu w niniejszej sprawie. I to nawet przy uwzględnieniu konieczności poniesienia podobnego wydatku jednocześnie w kilku innych sprawach. Wymaga bowiem podkreślenia, że spółka w latach 2010 i 2011 odnotowywała znaczne zyski (według bilansu za 2012 r. zyski z lat poprzednich wyniosły 620.972,10 zł) a dopiero w 2012 r. poniosła stratę, jednakże stosunkowo niewielką w porównaniu do wartość osiągniętego przychodu (ponad 1.600.000 zł). Natomiast za 2013 r. odnotowała z powrotem znaczny zysk w kwocie 444.147,38 zł (str. 3 wniosku oraz str. 2 bilansu za 2013 r.). Odnośnie straty za 2012 r wskazać należy, że jej odnotowanie nie jest jednoznaczne z brakiem środków finansowych – wartości takie jak koszty uzyskania przychodu, dochód lub strata są bowiem powiązane wyłącznie z rozliczeniami w podatku dochodowym i zwykle nie stanowią odzwierciedlenia rzeczywistej sytuacji finansowej przedsiębiorcy. W niniejszej zaś sprawie, spółce na koniec 2012 r. przysługiwały należności krótkoterminowe w wysokości ponad 1.800.000 zł i co istotne, przewyższały one wartość zobowiązań krótkoterminowych o ponad 600.000 zł. Spółka powołuje się we wniosku na toczące się przeciwko niej postępowanie egzekucyjne, w ramach którego dochodzone maja być zaległości publicznoprawne w kwocie blisko 6.000.000 zł. Pomimo jednak przedstawienia przez nią zestawienia tytułów wykonawczych nie jest wiadome jakie środki egzekucyjne zostały zastosowane w przedmiotowym postępowaniu. Wiadomo jedynie, z dokumentów przedstawionych przez spółkę, że miało miejsce zajęcie towaru o wartości powyżej 300.000 zł. Jednakże zdarzenie to nastąpiło w 2011 r., czyli trzy lata temu. Z twierdzeń wniosku oraz przedłożonych dokumentów nie wynika, żeby tak odległe w czasie zdarzenie miało realny wpływ na obecną kondycję finansową spółki. Z przedłożonego obecnie wykazu postępowań egzekucyjnych wynika, że część z tych postępowań została umorzona z powodu braku składników majątkowych. Jednak przedstawione dokumenty dotyczące wyników finansowych świadczą, że okoliczność prowadzenia wobec spółki egzekucji nie miała istotnego wpływu na jej funkcjonowanie. Z przedłożonego bilansu – sprawozdania aktualnego na dzień 31 stycznia 2013 r. wynika bowiem, że spółka posiadała na wskazany dzień aktywa obrotowe w kwocie 1.479.224,74 zł. Po stronie aktywów znajdowały się także należności krótkoterminowe w kwocie 1.429.553,96 zł. Spółka zatem nadal prowadzi działalność gospodarczą relatywnie znacznych rozmiarów. Powyższe znajduje dodatkowe potwierdzenie w przedłożonych przez nią deklaracjach VAT-7 i za kolejne miesiące 2014 r., z których wynika, że spółka dokonuje nadal opodatkowanej dostawy towarów i usług, niekiedy na znaczne kwoty. Ze wskazanego wyżej bilansu za 2013 r. wynika również, że mimo toczącego się wobec niej postępowania egzekucyjnego, dysponuje ona środkami finansowymi pozwalającymi jej na regulowanie wymagalnych należności związanych z bieżącymi kosztami (należności krótkoterminowe w kwocie 1.035.077,32 zł) w tym dokonuje zakupów (należności z tytułu dostaw i usług o okresie wymagalności do dwunastu miesięcy – 883.334,89 zł). Wreszcie wskazać trzeba, że według zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za rok podatkowy 2013 r. spółka wykazała przychód na poziomie 2.216.908,26 zł, przy kosztach uzyskania przychodu w kwocie 1.772.760, 88 zł. Wskazane wyżej dane, w ocenie Sądu, potwierdzają, że spółka dysponuje środkami, które może przeznaczyć na uiszczenie należnych kosztów sądowych. Jak wcześniej wskazano, spółka podała także, że suma wszystkich należnych wpisów od skarg przed sądami administracyjnymi bliska jest kwocie 50.000 zł. Jednakże, kwoty tej nie sposób uznać za znaczną w relacji do zysku spółki w 2013 r. jak i w stosunku do środków obrotowych, którymi spółka dysponowała na koniec 2013 r. Wreszcie wymaga wskazania, że występując o zwolnienie od kosztów spółka nie podnosiła braku zdolności kredytowej w celu zaciągnięcia zobowiązania na opłacenie kosztów sądowych. Wobec powyższego nie sposób stwierdzić, aby koszty związane z prowadzeniem postępowania sądowego w niniejszej sprawie przekraczały możliwości płatnicze skarżącej spółki. Zdaniem Sądu, ocena sytuacji spółki w oparciu o przedłożoną dokumentacją nie daje podstaw do uznania, że spełniła ona przesłanki do przyznania jej prawa pomocy. Tym samym nie ma podstaw do zmiany postanowienia Sądu z dnia 02 czerwca 2014 r. w oparciu o art. 165 p.p.s.a.