I SA/Wr 210/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Radom, Asesor WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca), Protokolant Barbara Głowaczewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi D. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za lata 2004-2006. oddala skargę Przystępując do rozstrzygania, Sąd uwzględnił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Decyzją z [...] r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. (dalej: SKO), po rozpoznaniu odwołania D. D. (dalej także: podatnik, strona, skarżący), uchyliło decyzję Prezydenta Miasta L. z [...] r. (nr [...] ) i umorzyło postępowanie w sprawie. Zaskarżoną odwołaniem decyzją organ pierwszej instancji uchylił - w wyniku wznowienia postępowania podatkowego - wydane przez siebie decyzje ostateczne: z [...] r. (nr [...]), z [...] r. (nr [...] ) oraz z [...] r. (nr [...] ) ustalające stronie wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za lata 2004, 2005, 2006 i umarzające postępowanie w sprawie. Z uzasadnienia decyzji SKO wynika, że Prezydent Miasta L. wznowił postępowanie podatkowe zakończone w/w decyzjami ostatecznymi. W następstwie przeprowadzonego postępowania, decyzją z [...] r. (nr [...] ), organ ten uchylił decyzje wymiarowe i umorzył postępowanie w sprawie. Powyższe uzasadniał zaistnieniem przesłanki wznowieniowej, określonej w art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm. - dalej: O.p.), tj. wyjściem na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych i nowych dowodów, istniejących w dniu wydania decyzji, lecz nieznanych organowi, który wydał decyzje ostateczne. Znamiona wskazanej przesłanki wyczerpywało, zdaniem organu, rozwiązanie przez sąd – [...] r. - umowy użytkowania wieczystego objętej opodatkowaniem działki nr [...] o powierzchni [...] , położonej w L. przy ul. [...] , który to fakt wydającemu decyzje wymiarowe organowi nie był znany. Uznał organ, że wobec utraty tytułu do posiadania działki - końcem grudnia 2003 r. - u podatnika wygasł obowiązek w podatku od nieruchomości. Po rozpoznaniu sprawy w trybie instancyjnym, decyzją z [...] r. (nr [...] ), SKO uchyliło decyzję Prezydenta Miasta L. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolegium stwierdziło, iż w sprawie nie wykazano dostatecznie wystąpienia przesłanki do wznowienia postępowania. Organ odwoławczy wskazał także na konieczność oceny sytuacji strony w kontekście regulacji art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b/ ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r., Nr 121, poz. 844 ze zm. - dalej: u.p.o.l.). Decyzją z [...] r. (nr [...] ) Prezydent Miasta L. ponownie orzekł o uchyleniu decyzji ostatecznych ustalających D. D. wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za lata 2004, 2005, 2006 i umorzył postępowanie w sprawie. Wskazał, że w sprawie wystąpiły okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Mianowicie, z końcem grudnia 2003 r., po stronie podatnika ustał obowiązek w podatku od nieruchomości. Podniósł organ, iż [...] r. Wydział Finansowy Urzędu Miejskiego w L. otrzymał z Wydziału Gospodarki Gruntami tego Urzędu informację, że umowa użytkowania wieczystego zawarta z podatnikiem została sądownie rozwiązana a strona przestała być użytkownikiem działki nr [...] z dniem [...] r. Prezydent L. stwierdził ponadto, że po rozwiązaniu umowy użytkowania wieczystego Gmina Miejska L. przejęła od podatnika nieruchomość w dniu [...] r. Powyższe, w opinii organu, stanowi, iż D. D. przestał być także faktycznym - bez tytułu prawnego - posiadaczem spornej działki. Tym samym nie ciążył na nim obowiązek podatkowy wynikający z art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b/ u.p.o.l. W odwołaniu podatnik wniósł o uchylenie decyzji Prezydenta Miasta L., jako naruszającej przepisy prawa. Wskazał m. in., że podatek od nieruchomości opłacał do 2006 r. Podniósł, iż w dalszym ciągu uważa się za użytkownika wieczystego działki. Dodał, że decyzja organu pierwszej instancji nie odnosi się istoty sprawy. Decyzją z [...] r. (nr [...] ) SKO uchyliło decyzję Prezydenta Miasta L. i umorzyło postępowanie w sprawie. Uznało, że odwołanie należy uwzględnić, aczkolwiek z przyczyn innych niż wywiedzione przez podatnika. Organ odwoławczy zauważył, iż możliwość zastosowania przesłanki wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. uzależniona jest od spełnienia następujących warunków. Po pierwsze, ujawnione - istotne dla sprawy - okoliczności faktyczne (dowody) muszą być nowe, po drugie, winny one istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej, po trzecie, okoliczności (dowody) te nie mogły być znane organowi, który wydał decyzję ostateczną. SKO stwierdziło, że opisanej wyżej przesłance nie czyni zadość fakt przekazania organowi podatkowemu, tj. Prezydentowi Miasta L., przez Wydział Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w L. informacji, iż wyrokiem Sądu Okręgowego w L. rozwiązana została - zawarta pomiędzy Gminą Miejską L. a D. D. - umowa użytkowania wieczystego spornej w sprawie działki (wyrok uprawomocnił się [...] r.). W ocenie organu, w rozpatrywanej sprawie, ujawnienie dowodu w postaci prawomocnego wyroku Sądu nastąpiło przed wydaniem ostatecznych decyzji ustalających wysokość podatku od nieruchomości za lata 2004, 2005 i 2006. Zdaniem SKO, użyty przez ustawodawcę w przepisie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. termin "wyjdą na jaw" nie oznacza momentu faktycznego zapoznania się pracownika organu z orzeczeniem sądu, lecz moment doręczenia tego orzeczenia organowi. Dlatego też - w opinii Kolegium - w sprawie nie można uznać, że wyjście na jaw nowego dowodu nastąpiło w momencie przekazania wyroku sądu z Wydziału Gospodarki Gruntami do Wydziału Finansowego tego samego Urzędu. Podkreślił organ, iż to z powództwa Gminy Miejskiej L. sąd orzekł o rozwiązaniu z D. D. umowy użytkowania wieczystego gruntu. O istnieniu dowodu w postaci wyroku sądu rozwiązującego niniejszą umowę organ podatkowy, tj. Prezydent Miasta L., musiał zatem wiedzieć, skoro - jako organ Gminy a zarazem reprezentant właściciela nieruchomości - występował z powództwem o rozwiązanie tej umowy. Reasumując Kolegium stwierdziło, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki dające podstawę do wznowienia postępowania, tzn. zarówno przesłanka określona w art. 240 § 1 pkt 5 O.p., jak również jakakolwiek inna przesłanka z art. 240 § 1 O.p. SKO uznało zatem, iż objętą odwołaniem decyzję należało uchylić, a postępowanie wznowieniowe, wszczęte postanowieniem z [...] r. - jako bezprzedmiotowe - umorzyć. Organ drugiej instancji zauważył ponadto, że analiza akt sprawy potwierdza, iż co prawda na podatniku z dniem uprawomocnienia się wyroku w sprawie rozwiązania umowy użytkowania wieczystego spornej działki przestał ciążyć obowiązek podatkowy na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., to jednak stanowiąca przedmiot opodatkowania nieruchomość w latach 2004, 2005 i 2006 w dalszym ciągu była w posiadaniu strony. D. D., w lutym 2006 r., złożył bowiem informację w sprawie podatku od nieruchomości, wykazując do opodatkowania grunt działki nr [...] oraz oświadczenie, w którym pomimo iż określa siebie, jako właściciela działki, faktycznie nim nie będąc, to jednak wskazuje na okoliczność jej posiadania. Powyższe - według organu - świadczy o tym, że także po rozwiązaniu umowy użytkowania wieczystego grunt był w latach 2004 - 2006 w posiadaniu odwołującego się, a zatem istnieją podstawy do uznania, iż D. D. był bez tytułu prawnego posiadaczem działki stanowiącej własność jednostki samorządu terytorialnego. To zaś daje podstawę do uznania go za podatnika podatku od nieruchomości na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b/ u.p.o.l. Kolegium zaakcentowało, iż Gmina przejęła nieruchomość dopiero [...] r. W skardze skarżący zarzucił decyzji SKO, że jest ona błędna. Wskazał, iż zaistniałe w sprawie nieprawidłowości związane są z uchybieniami, których dopuścił się Prezydent Miasta L. oraz sąd bezprawnie pozbawiając go prawa wieczystego użytkowania spornej działki. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga okazała się nieuzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), właściwość sądów administracyjnych obejmuje sprawowanie kontroli decyzji i innych rozstrzygnięć administracyjnych w oparciu o kryterium ich zgodności z prawem. Uchylenie przez sąd zaskarżonego aktu następuje tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub w wyniku naruszenia przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty oraz wspierające je argumenty, Sąd stwierdza, że brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska organu podatkowego wyrażonego w tej decyzji. Decyzja ta znajduje bowiem dostateczne podstawy w prawie materialnym, jej zaś wydanie poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom proceduralnym. Dokonując oceny poddanej kognicji Sądu decyzji należało ustalić, czy w sprawie zaistniały przesłanki do wznowienia postępowań zakończonych ostatecznymi decyzjami Prezydenta L., ustalającymi D. D. zobowiązanie w podatku od nieruchomości za lata 2004, 2005 i 2006, a w konsekwencji podstawy do uchylenia tychże decyzji. Sąd zauważa, że jedną z podstawowych zasad postępowania podatkowego jest - określona w art. 128 O.p. - zasada trwałości decyzji podatkowej. Zgodnie z tą zasadą, decyzje, od których nie przysługuje odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Przywołana zasada służy stabilizacji i pewności obrotu prawnego, zapewniając podmiotom stosunku prawno - podatkowego ochronę praw nabytych. Uchylenie lub zmiana decyzji posiadających atrybut ostateczności może nastąpić tylko w następstwie zainicjowania jednego z trzech postępowań, określanych mianem postępowań "nadzwyczajnych" i obejmujących: wznowienie postępowania (art. 240-246 O.p.), stwierdzenie nieważności decyzji (247-252 O.p.) oraz uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej (art. 253-256 O.p). Przystępując do rozstrzygania niniejszej sprawy, Sąd uznaje za konieczne odniesienie się do samej istoty instytucji procesowej, jaką jest wznowienie postępowania podatkowego. Instytucja wznowienia postępowania jest instytucją stwarzającą prawnie określoną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym została ona wydana, było dotknięte jedną z kwalifikowanych wad procesowych (przesłanek wznowienia), wyliczonych taksatywnie w art. 240 § 1 pkt 1-11 O.p. Wznawiając postępowanie (art. 243 § 1 O.p.) właściwy organ podatkowy, tj. organ, który wydał w sprawie "zwykłej" decyzję w ostatniej instancji, bada pierwotnie, czy zaistniały przesłanki wznowienia postępowania, określone w art. 240 § 1 O.p. (samo wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania o tym bowiem jeszcze nie przesądza). W przypadku, gdy organ ten stwierdzi zaistnienie jednej z przesłanek zawartych w art. 240 § 1 O.p., uchyla w całości lub w części decyzję dotychczasową i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub umarza postępowanie w sprawie (art. 245 § 1 pkt 1 O.p.). W sytuacji natomiast, kiedy organ ten nie stwierdzi wystąpienia przesłanek wskazanych w w/w przepisie, wydaje decyzję odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej (art. 245 § 1 pkt 2 O.p.). Trzecia ewentualność określona została w pkt 3 art. 245 § 1 O.p. Zgodnie z tym przepisem, organ odmówi uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1, lecz w wyniku uchylenia mogłaby zostać wydana wyłącznie decyzja rozstrzygająca istotę sprawy tak jak decyzja dotychczasowa, albo wydanie nowej decyzji orzekającej co do istoty sprawy nie mogłoby nastąpić z uwagi na upływ terminów przewidzianych w art. 68 lub art. 70. Postępowanie wznowieniowe nie jest kontynuacją "zwykłego" postępowania podatkowego, tj. kolejną jego instancją. W następstwie tego postępowania nie następuje merytoryczna kontrola ostatecznej decyzji podatkowej we wszelkich jej aspektach. Przedmiotem postępowania wznowieniowego nie może być tym samym powtórne merytoryczne rozpoznanie sprawy, gdyż w sposób oczywisty naruszyłoby to zasadę trwałości decyzji podatkowej. Instytucja wznowienia nie jest zatem środkiem, za pomocą którego można wzruszać każdą wadliwą decyzję ostateczną, abstrahując od stopnia tej wadliwości. Mający zastosowanie w rozpoznawanej sprawie przepis art. 240 § 1 pkt 5 O.p. stanowi, iż w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Brzmienie cytowanego przepisu wskazuje, że o zaistnieniu powołanej przesłanki wznowienia można mówić wtedy, gdy spełnione zostaną łącznie (podkreślenie Sądu) następujące warunki: 1) wyjdą na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody; 2) okoliczności (dowody) te nie były znane organowi, który wydał decyzję: 3) okoliczności (dowody) istniały w dniu wydania decyzji; 4) są one istotne dla sprawy. Przy czym należy zaznaczyć, iż okoliczności (dowody) dla sprawy istotne to te, które dotyczą przedmiotu sprawy i mają znaczenie prawne, a więc mogą mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie i zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych. W niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził zaistnienia okoliczności faktycznych czy też dowodów, które spełniałyby każdy ze wskazanych wyżej warunków. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko organu drugiej instancji. Zdaniem Sądu, uznana przez Prezydenta Miasta L. za spełniającą określone w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. warunki okoliczność faktyczna (rozwiązanie przez sąd umowy wieczystego użytkowania spornej w sprawie działki, zawartej pomiędzy Gminą Miejską L. a D. D.) oraz dowód (wyrok sądu) nie spełniały normatywnych kryteriów bycia nowymi, nieznanymi organowi, który wydał decyzje ostateczne w przedmiocie ustalenia skarżącemu zobowiązania w podatku od nieruchomości za lata 2004, 2005 i 2006. Zasadnie bowiem wywiodło SKO, iż zapoznanie się przez pracownika wydziału odpowiedzialnego za wymierzanie podatków lokalnych z informacją, która była w posiadaniu innego wydziału tego samego Urzędu nie stanowi o tym, że organ, jako taki, w posiadaniu danej informacji nie był. Za organem odwoławczym należy przyjąć, że na fakt, iż Prezydent Miasta L. był - przed wydaniem ostatecznych decyzji ustalających podatek od nieruchomości za w/w okresy - w posiadaniu informacji dotyczącej sądowego rozwiązania umowy wieczystego użytkowania działki wskazuje niewątpliwie to, że to właśnie Prezydent L., jako reprezentant właściciela nieruchomości, występował z powództwem o rozwiązanie tej umowy. Mając na uwadze powyższe oraz zebrany w sprawie materiał dowodowy Sąd stwierdza, iż w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna z określonych w art. 240 § 1 O.p. przesłanek, w tym przesłanka z pkt 5 art. 240 § 1 O.p., która uzasadniałaby wznowienie postępowania w sprawach zakończonych decyzjami ostatecznymi w przedmiocie ustalenia stronie zobowiązania w podatku od nieruchomości za lata 2004, 2005 i 2006. Skoro w sprawie nie zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania, organ odwoławczy zasadnie uchylił decyzję Prezydenta Miasta L., uchylającą - w wyniku wznowienia postępowania - ostateczne decyzje wymiarowe, i umorzył postępowanie w sprawie, z uwagi na brak przedmiotu sprawy. Abstrahując od powyższego Sąd zauważa, że w sprawie, pomimo iż w wyniku uprawomocnienia się wyroku rozwiązującego umowę użytkowania wieczystego gruntu, skarżący utracił przymiot podatnika podatku od nieruchomości w oparciu o przepis art. 3 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. to jednak status podatnika pozyskał on na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b/ tej ustawy. W sprawie ustalono bowiem, iż sporną nieruchomość Gmina Miejska L. przejęła od skarżącego dopiero [...] r. Do tego czasu, w tym także w latach 2004, 2005 i 2006, podatnik dysponował (posiadał) będącą własnością w/w Gminy nieruchomość bez tytułu prawnego. Dowodzi tego okoliczność składania przez niego za w/w okresy informacji w sprawie podatku od nieruchomości, w której wykazywał on sporny grunt do opodatkowania oraz oświadczeń potwierdzających posiadanie tychże gruntów już po rozwiązaniu przez sąd umowy wieczystego użytkowania. Tym samym skarżący w latach 2004 - 2006 był podatnikiem podatku od nieruchomości na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b/ u.p.o.l. Powyższe stanowi, iż okoliczność rozwiązania ze skarżącym umowy wieczystego użytkowania gruntu nie miała wpływu na zmianę ostatecznych decyzji w kwestii zasadniczej gdyż za wskazane okresy na stronie i tak ciążyłby obowiązek opłacania podatku od nieruchomości, tyle że na podstawie innego przepisu. Dlatego też okoliczność ta nie mogła być uznana za istotną dla sprawy. Podsumowując Sąd stwierdza, że zasadnie postąpiło SKO w L. uchylając decyzję organu pierwszej instancji i umarzając postępowanie w sprawie wznowienia postępowania. Podkreślenia wymaga, iż także skarżący, zarówno w prowadzonym w sprawie postępowaniu podatkowym, jak i w skardze, nie podnosił zarzutów, które kwestionowałyby rozstrzygnięcie Kolegium w tym zakresie. Odnosząc się wprost do zarzutów skargi Sąd zauważa, że nie mają one związku ze sprawą i nie dotyczą zaskarżonej decyzji SKO. I tak, w ramach niniejszej sprawy nie podlega ocenie m. in. bezczynność organów Gminy Miejskiej L., które nie rozpoznały wniosku strony o uwłaszczenie, wniosku o ustanowienie drogi koniecznej i ograniczników. Bez znaczenia dla przedmiotu sprawy pozostaje także spór, jaki strona toczy z organami gminy w kwestii rozwiązania umowy użytkowania wieczystego objętej przedmiotem opodatkowania działki. Tutejszy Sąd nie posiada również kompetencji do wzruszenia wyroku Sądu Okręgowego w L. rozwiązującego niniejszą umowę. Nie dostrzegając związku pomiędzy niniejszą sprawą a toczącymi się przed prokuraturą postępowaniami w kwestii pozbawienia skarżącego prawa do dysponowania sporną nieruchomością Sąd postanowił także oddalić zgłoszony na rozprawie wniosek strony o odroczenie terminu rozprawy. Niezależnie od powyższego stwierdza Sąd, iż wnioski skarżącego zawarte w datowanych na [...] r. pismach, tj. zażaleniach na postanowienie oddalające wniosek o odroczenie terminu rozprawy, nie mogą być rozpoznane, gdyż zostały one złożone już po zamknięciu rozprawy i wydaniu w sprawie wyroku (wniosek o zasądzenie kosztów sądowych, o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi). Pozostałe natomiast wnioski (o wydanie wyroków w sprawie ustanowienia drogi koniecznej, uwłaszczenie, ustanowienia granic i uzbrojenie terenu, wniosek o wznowienie sprawy dowodowej w powyższym zakresie, wniosek o zawieszenie innych spraw przeciwko Prezydentowi Miasta L., Gminie Miejskiej L. i SKO w L.) nie są związane z niniejszą sprawą. Podkreślenia wymaga, iż w sprawie skarżący został już zwolniony od kosztów sądowych. O uchylenie wydanego w sprawie wyroku strona będzie mogła wnioskować w skardze kasacyjnej. Wobec braku stwierdzenia w sprawie wad procesowych oraz naruszeń przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 151 powołanej na wstępie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę, jako nieuzasadnioną, oddalił.