I SA/Wr 2105/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Wydziału I - Sędzia NSA Henryka Łysikowska po rozpoznaniu w dniu 3 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" sp. z o.o. z siedzibą w M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego oleju smarowego postanawia: umorzyć postępowaniew w sprawie z wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W sprawie, postanowieniem z 13 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę na opisaną w sentencji decyzję Dyrektor Izby Celnej we W.. Wraz ze skargą kasacyjną wywiedzioną od powyższego postanowienia odrzucającego skargę, skarżąca spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z 24 sierpnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wobec uprawomocnienia się tego postanowienia, pełnomocnik skarżącej spółki został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W terminie do uiszczenia wpisu, skarżąca spółka złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem z 12 lutego 2016 r. spółka, za pośrednictwem pełnomocnika procesowego, została wezwana do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podpisanie złożonego formularza urzędowego przez organ uprawniony do reprezentacji spółki lub złożenie prawidłowo podpisanego formularza przez tenże organ spółki, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W odpowiedzi na to wezwanie pełnomocnik spółki wskazał, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego wnioski o przyznanie prawa pomocy mogą być podpisywane również przez pełnomocnika. Postanowieniem z 21 marca 2016 r. referendarz sądowy pozostawił wniosek strony o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, z uwagi na nieuzupełnienie braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Postanowienie to zostało zaskarżone w drodze sprzeciwu. Postanowieniem z 25 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania i odrzucił skargę kasacyjną z powodu nieuiszczenia wpisu sądowego. Na skutek zażalenia spółki na ww. postanowienie Sądu z 25 kwietnia 2016 r., Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 19 lipca 2016 r. sygn. akt I GZ 414/16, uchylił zarządzenie o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania oraz oddalił zażalenie w pozostałej części. Sąd drugiej instancji wskazał, że żaden przepis nie wymaga, aby czynności w zakresie ubiegania się o przyznanie prawa pomocy dokonywane były osobiście przez stronę postępowania. Zauważył przy tym, że po 15 sierpnia 2015 r. zachowuje nadal aktualność uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r. sygn. akt I OPS 11/09, zgodnie z którą wniosek o przyznanie prawa pomocy składany na urzędowym formularzu może być podpisany także przez pełnomocnika strony. Uzasadniając natomiast oddalenie zażalenia w pozostałej części (na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej), Sąd drugiej instancji wskazał, że prawomocne postanowienie o odmowie zwolnienia strony z obowiązku ponoszenia kosztów oraz wezwanie do uiszczenia należnej opłaty, nie zwalniało strony od skutków niezastosowania się do tego wezwania, pomimo wystąpienia z kolejnym wnioskiem w tym przedmiocie. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zatem, że sąd pierwszej instancji zasadnie odrzucił skargę kasacyjną z powodu nieuiszczenia od niej wpisu sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje. Jakkolwiek Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 19 lipca 2016 r. sygn. akt I GZ 414/16, uchylił zarządzenie sądu pierwszej instancji o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, to ze względu na to, że tenże Sąd jednocześnie oddalił zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę, postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy podlegało umorzeniu. W sprawie znalazł bowiem zastosowanie przepis art. 249a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którym, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W tym kontekście zauważenia wymaga, że strona może wnosić o przyznanie prawa pomocy przed wszczęciem postępowania lub w jego toku (art. 243 § 1 p.p.s.a.). To zaś oznacza, że strona może wnosić o przyznanie prawa pomocy do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przed sądem administracyjnym. Tymczasem, w niniejszej sprawie trudno uznać, by postępowanie nadal się toczyło. Postępowanie w sprawie zakończyło się bowiem z chwilą uprawomocnienia się postanowienie Sądu o odrzuceniu skargi, tj. z dniem 19 lipca 2016 r., kiedy to Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że odrzucenie skargi kasacyjnej na to postanowienie nastąpiło zgodnie z prawem. Uznać więc należy, że z tą chwilą przestał ciążyć na stronie obowiązek ponoszenia kosztów sądowych, w związku z czym procedowanie w sprawie prawa pomocy stało się zbędne (zob. postanowienia NSA: z 24 maja 2016 r. I GZ 332/16, I GZ 334/16, I GZ 336/16; z 21 czerwca 2016 r. I GZ 387/16, I GZ 389/16; z 17 czerwca 2016 r. I GZ 388/16; wszystkie w CBOSA). W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 249a p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.