I SA/Wr 213/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska Sędziowie: Sędzia WSA Marta Semiczek Asesor WSA Malwina Jaworska-Wołyniak – spr. po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 listopada 2023 r. sprawy ze skargi M. sp. jawna z siedzibą w S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 2 lutego 2023 r. nr 0201-IOV-13.4103.4.2023 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę w całości. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 lutego 2023 r. (nr 0201-IOV-13.4103.4.2023) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej organ), na podstawie art. 163 § 2 w zw. z art. 162 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r., poz. 2651, dalej o.p.) po rozpatrzeniu wniosku M. Spółka Jawna z/s w Ś. (dalej skarżąca) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Świdnicy z 1 grudnia 2022 r. nr 0220-SPVl-1.4103.21.2020 w przedmiocie podatku od towarów i usług za I i II kwartał 2016 r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że decyzja organu I instancji została doręczona pełnomocnikowi skarżącej w dniu 7 grudnia 2022 r. za pomocą środków komunikacji elektronicznej (za pośrednictwem systemu teleinformatycznego ePUAP), na wskazany przez pełnomocnika adres elektroniczny, co potwierdza Urzędowe Poświadczenie Doręczenia. Termin do złożenia odwołania upłynął wraz z dniem 21 grudnia 2023 r. Pełnomocnik skarżącej wniósł w dniu 22 grudnia 2022 r. odwołanie od tej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Wskazał, że niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn niezawinionych i spowodowane było pierwotnie przez problemy techniczne, a w dniach późniejszych przez problemy zdrowotne pełnomocnika (wysoka gorączka). W tym kontekście pełnomocnik wyjaśniła, że w dniu 19 grudnia 2022 r. miała przygotowane odwołanie, jednak ze względu na trudne warunki pogodowe brak było dostępu do internetu i nie mogła przesłać odwołania elektronicznie. Stało się to możliwe dopiero 22 grudnia 2022 r., kiedy ustąpiła wysoka gorączka pełnomocnika. Odmawiając przywrócenia terminu organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 162 § 1 o.p. w razie uchybienia terminowi należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (art. 162 § 2 o.p.). Zdaniem organu strona w żaden sposób nie uprawdopodobniła, że niedopełnienie czynności związanej ze złożeniem odwołania w ustawowym terminie, nie było związane z jej winą. W ocenie organu strona nie wykazała, że przyczyny uchybienia terminowi, tj. choroba pełnomocnika (wysoka gorączka) jak również problemy techniczne pełnomocnika były przeszkodą nie do przezwyciężenia przy zachowaniu należytej staranności. Świadczy o tym bowiem m. in. fakt składania pism do organu podatkowego przez pełnomocnika skarżącej w sprawach dotyczących innych podatników. W tym kontekście organ wyjaśnił, że pełnomocnik strony odebrała w dniu 15 grudnia 2022 r. korespondencję przesłaną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Świdnicy w innej sprawie na podany przez nią adres elektroniczny ePUAP. Ponadto, w dniu 19 grudnia i 21 grudnia 2022 r. przesłała korespondencję w innych sprawach podatkowych drogą elektroniczną. Oznacza to, że wskazane przez stronę przyczyny uchybienia terminowi do złożenia odwołania nie uniemożliwiały terminowego wykonania czynności. Motywując dalej zasadność wydanego orzeczenia organ wskazał również, że profesjonalny pełnomocnik, którym jest doradca podatkowy, należycie dbający o ochronę interesów klienta, winien tak zorganizować pracę kancelarii, aby zapewnić w terminie sporządzanie pism oraz ich składanie do organu podatkowego, dla zachowania praw klientów w prowadzonych przez siebie sprawach. W razie niemożności prowadzenia tych spraw osobiście, pełnomocnik powinien tak zorganizować działalność przez siebie prowadzoną, by była możliwość posłużenia się pełnomocnikiem substytucyjnym. Jak wynika z akt sprawy pełnomocnik strony miała możliwość ustanowienia pełnomocnika substytucyjnego. Na podstawie pełnomocnictwa ogólnego, została bowiem umocowana do udzielenia dalszego pełnomocnictwa i skorzystała z tego uprawnienia w toku postępowania podatkowego przed organem I instancji. Zatem w przypadku niedyspozycji pełnomocnika ogólnego, spółkę mógł reprezentować pełnomocnik substytucyjny. Ponadto - zdaniem organu - nic nie stało na przeszkodzie, by odwołanie od decyzji organu I instancji z 1 grudnia 2022 r. zostało złożone w formie papierowej za pośrednictwem operatora pocztowego. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyła skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia odwołania. W uzasadnieniu podtrzymała swoje stanowisko co do zasadności przywrócenia terminu z uwagi na wystąpienie z wnioskiem w przewidzianym terminie, a nadto uprawdopodobnienie braku winy w jego uchybieniu. Pełnomocnik ponownie wskazała, na trudności techniczne związane z wysłaniem odwołania w dniu 19 grudnia 2022 r. skutkujące tym, że część korespondencji została skutecznie wysłana a część, w tym sporne odwołanie nie. Dalej wskazała również na swoją chorobę, której towarzyszyła wysoka gorączka uniemożliwiająca podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej w dniach 20-21 grudnia 2022 r., w tym wydawania poleceń pracownikom. Z tego też względu nie mogła zlecić ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi substytucyjnemu wysłania odwołania. W załączeniu do skargi przedłożono zwolnienie lekarskie wystawione w dniu 22 grudnia 2022 r. z datą niezdolności do pracy od dnia 20 grudnia 2022 r. do 27 grudnia 2022 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Należy przede wszystkim wyjaśnić, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022, poz. 2492) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji, postanowienia (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb ich wydania lub tryb podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Jego uchylenie albo stwierdzenie nieważności następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na względzie wskazane kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych nie znalazł podstaw dla stwierdzenia naruszenia prawa w rozpoznawanej sprawie, mimo rozważenia w toku dokonywanych czynności przepisu z art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023, poz. 1634, dalej p.p.s.a.), z którego wynika, że Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontroli tut. Sądu podlegało postanowienie organu z dnia 2 lutego 2023 r. (nr 0201-IOV-13.4103.4.2023) odmawiające skarżącej spółce przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 1 grudnia 2022 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za I i II kwartał 2016 r. Z brzmienia art. 162 § 1 o.p., który stanowił podstawę do wydania zaskarżonego postanowienia, wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek, tj.: 1) uchybienie terminowi, 2) złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie, 3) uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi oraz 4) dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany. W realiach badanej sprawy nie jest sporne i nie ma wątpliwości co do tego, że pełnomocnik skarżącej złożyła odwołanie z uchybieniem terminowi, wystąpiła jednak z wnioskiem o jego przywrócenie w zakreślonym ww. przepisem terminie dopełniając jednocześnie czynności, której uchybiła. W ocenie organu, a także tut. Sądu nie uprawdopodobniła już jednak braku winy w zaniechaniu terminowego podjęcia czynności. O braku winy można mówić tylko wówczas, gdy zaistniała rzeczywista przyczyna, która spowodowała uchybienie terminowi i przyczyna ta była niezależna od strony, przy czym strona nawet przy dołożeniu najwyższej staranności nie była w stanie owej przeszkody przezwyciężyć. Jednocześnie przyjmuje się, że od strony postępowania można oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw, a jakiekolwiek niedbalstwo strony dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu (por. np. wyrok NSA z 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt I FSK 533/12, CBOSA). Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się przykładowo stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe, czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Chodzi zatem o okoliczności całkowicie niezależne i nieprzewidywalne. Co więcej - przy ocenie winy lub jej braku należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 1040/22, CBOSA). Za brakiem winy w uchybieniu terminowi może więc przemawiać choroba, ale nie każda, a wyłącznie taka, która miała nagły i obłożny charakter, obiektywnie całkowicie uniemożliwiająca podjęcie działań albo wyręczenie się inną osobą. Sam fakt choroby, a nawet dysponowanie zwolnieniem lekarskim nie świadczy jeszcze o braku winy. W ocenie Sądu przywołana przez pełnomocnika skarżącej okoliczność stanu chorobowego, któremu towarzyszyła wysoka gorączka nie stanowi w realiach badanej sprawy okoliczności uprawdopodobniającej brak winy. Z akt sprawy wynika po pierwsze, że w dniach, w których biegł termin do złożenia odwołania pełnomocnik skarżącej z powodzeniem podejmowała aktywność zawodową w innych sprawach. Odbierała i wysyłała korespondencję w dniach 7 grudnia, 14 grudnia, 15 grudnia, 19 grudnia, 21 grudnia 2022. Po drugie swoje obowiązki zawodowe wypełniała również w dniach, w których – jak dowodzi – była już chora na tyle, że nie była "w stanie pamiętać ani myśleć o jakichkolwiek czynnościach związanych z pracą". Z informacji bowiem będących w posiadaniu Naczelnika Urzędu Skarbowego, które zostały dołączone przy przekazaniu wniosku o przywrócenie terminu wynika, że pełnomocnik strony skarżącej w dniu 21 grudnia 2022 r. przesłała do tegoż organu podatkowego drogą elektroniczną korespondencję w innej sprawie. Tym samym niniejsza okoliczności budzi wątpliwości względem podnoszonych we wniosku oraz skardze twierdzeń co do braku możliwości podjęcia jakiejkolwiek aktywności ze strony pełnomocnika, w tym chociażby zlecenia określonych czynności ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi substytucyjnemu. Skoro bowiem stan zdrowia pełnomocnika skarżącej był na tyle dobry, że mogła ona wysłać z powodzeniem korespondencję do organu w dniu 21 grudnia 2022 r., to przyjąć trzeba, że równie dobrze nie było przeszkód aby także w tym dniu dopełnić czynności związanej z wysłaniem odwołania w niniejszej sprawie. Twierdzenie to jest tym bardziej słuszne w kontekście podnoszonej przez stronę w skardze oraz wniosku okoliczności, iż przedmiotowe odwołanie zostało sporządzone i było gotowe do wysłania już w dniu 19 grudnia 2022 r., a tylko warunki techniczne udaremniły jego nadanie w tym dniu. W treści skargi próżno przy tym szukać jakiejkolwiek argumentacji przeciwnej względem przywołanej okoliczności nadania w dniu 21 grudnia 2022 r. korespondencji w innej sprawie. Z przywołanych względów Sąd podzielił twierdzenie organu co do braku uprawdopodobnienia przez stronę braku winy w uchybieniu terminowi. Tym samym postanowienie odmawiające przywrócenia terminu odpowiada prawu. Kwalifikacji tej nie zmienia również druga z okoliczności, na którą powołuje się pełnomocnik skarżącej, a mianowicie trudności techniczne. W tym zaś względzie należy przede wszystkim zauważyć stosowne rozbieżności w argumentacji przedstawionej we wniosku i skardze. W pierwszym pełnomocnik wskazuje na brak dostępu do internetu, zaś w skardze, że internet "nie był stabilny, łączność ciągle była zrywana". Niniejszy brak spójności w uprawodpodabnianiu braku winy przez pełnomocnika strony przy jednocześnie dowiedzionej przez organ okoliczności skutecznego przesłania korespondencji w dniu 19 grudnia 2022 r. w innej sprawie czyni podniesione w tym zakresie twierdzenia mało wiarygodnymi. Dodać jeszcze tylko można, że zmiana argumentacji w tym zakresie nastąpiła po skutecznym podniesieniu w zaskarżonym postanowieniu twierdzeń co do aktywności zawodowej pełnomocnika w dniach, w których biegł termin do wywiedzenia odwołania. Wreszcie, należy zauważyć, że w orzecznictwie nie ma wątpliwości co do tego, że w odniesieniu do profesjonalnych pełnomocników (adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych) należy oczekiwać większej staranności w podejmowaniu przez nich czynności procesowych, zwłaszcza surowiej ocenia się przesłanki braku winy w kontekście przywrócenia terminu do dokonania czynności. Działanie pełnomocnika będącego adwokatem, radcą prawnym czy też doradcą podatkowym ma bowiem charakter profesjonalny, rodzący odpowiedzialność za działanie w imieniu swojego mocodawcy, a jednocześnie oparty na zaufaniu mocodawcy wobec pełnomocnika. Nie sposób w związku z tym oceniać stopnia zaniedbań profesjonalisty na równi z takimi samymi zaniedbaniami, które poczyniłaby osoba samodzielnie dochodząca swoich interesów w postępowaniu przed organami podatkowymi (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2022 r., sygn. akt I FSK 376/19, CBOSA). Skoro zatem sądowa kontrola potwierdziła, że zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem to wywiedziona skarga podlegała oddaleniu w całości, co też orzeczono w sentencji kierując się brzmieniem art. 151 p.p.s.a. Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na mocy art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Powołany przepis stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.