I SA/Wr 2131/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. wraz odsetkami oraz odsetek stałych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że zawiesił działalność gospodarczą i obecnie nie uzyskuje żadnych dochodów. Nie ma też majątku ruchomego, akcji, obligacji ani oszczędności gotówkowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i synem w wieku szkolnym (ur. w 2003 r.). Posiada mieszanie własnościowe o powierzchni 33 m2, poza tym nie dysponuje żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Dochody w rodzinie uzyskuje tylko żona z działalności gospodarczej w kwocie brutto 3.500 zł. Skarżący podał, że miesięczne wydatki jego rodziny to czynsz 300 zł, gaz 200 zł, energia elektryczna 220 zł, telefony z Internetem 400 zł, kablówka 60 zł, spłata kredytów około 550 zł miesięcznie, wyżywienie dla 3-osobowej rodziny 2.500 zł. W piśmie z dnia 21 października 2014 r., za którym przesłany został wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący wniósł o połączenie sprawy z przedmiotowego wniosku do rozpoznania wspólnie ze sprawami I SA/Wr 2091/14 i I SA/Wr 2021/14. Z dokumentów przedłożonych do akt ww. spraw wynika, że w działalności prowadzonej przez żonę skarżącego w 2013 r. odnotowane zostały przychody o wartości 138.046,81zł i dochód – 22.901,97 zł. Do sierpnia bieżącego roku przychody te wyniosły 99.969,38 zł przy kosztach ich uzyskania w wysokości 40.566,55 zł. W maju, czerwcu, lipcu i sierpniu 2014 r. żona wnioskodawcy dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości odpowiednio 15.729 zł, 17.791 zł, 11.916 zł i 18.419 zł oraz nabyła towary i usługi o wartości 7.600 zł, 6.409 zł, 4.915 zł i 3.570 zł. Przedłożone zostały też (do ww. sprawy I SA/Wr 2021/14) wydruki historii rachunków bankowych z działalności gospodarczej w EUR i PLN oraz wspólnego rachunku małżonków, a także dowody bieżących opłat rodziny wnioskodawcy, w tym wydruki przelewów tytułem rat kredytowych w łącznej kwocie około 3.000 zł. Przedstawione wyżej dane, które zostały przyjęte do rozpoznania przedmiotowego wniosku zgodnie z żądaniem skarżącego wyrażonym w piśmie z dnia 19 listopada 2014 r., nie do dają podstaw do uwzględnienia żądania wniosku. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż wniosek dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie, w której wpis od skargi wyznaczony został na kwotę 500 zł. Zwykle jest to najwyższy koszt sądowy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z tym zasadne jest przyjęcie tej kwoty jako punktu odniesienia dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Podstawą prawną rozpoznania przedmiotowego wniosku są przepisy art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z ich brzmieniem, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Z treści przytoczonej wyżej regulacji wynika, że wniosek należy uznać za uzasadniony, gdy poniesienie kosztów sądowych skutkowałoby ograniczeniem wydatków na konieczne utrzymanie, a więc na zaspokojenie podstawowych potrzeb socjalnych. Powyższe wymogi, które uzasadniałyby zwolnienie od kosztów sądowych, nie zostały spełnione przez wnioskodawcę. Przede wszystkim zauważyć trzeba, że wydatki miesięczne rodziny skarżącego, które zostały przez niego zdeklarowane oraz te, które wynikają z przedłożonych dowodów opłat, znacznie przewyższają dochód rodziny wskazany w oświadczeniu na urzędowym formularzu wniosku. Te, które wymienione zostały we wniosku, w tym raty w kwocie 550 zł, łącznie wynoszą 4.230 zł. Z dowodów opłat wynika zaś, że same raty kredytowe wynoszą około 3.000 zł, w tym między innymi na spłatę termomiksu. Dodać tutaj wypada, że do wydatków bieżących gospodarstwa domowego zostały wliczone opłaty za telefony, które są zarejestrowane na firmę. Co za tym idzie, są to koszty uzyskania przychodu w działalności gospodarczej, a nie wydatki rodziny. W każdym razie już powyższe okoliczności wskazują, iż skarżący jest w stanie bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania rodziny opłacić koszty sądowe w niniejszej sprawie. Podkreślić bowiem należy, że koszty te są formą daniny publicznej, zaś zobowiązania o tym charakterze należy zawsze traktować priorytetowo w stosunku do zobowiązań prywatnoprawnych. Dlatego też nie można żądać w tym zakresie dofinansowania przez Skarb Państwa w sytuacji, gdy raty kredytowe dotyczą dóbr, które nie są niezbędne dla zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny. Wskazać też trzeba na wysokość dochodów rodziny skarżącego z działalności gospodarczej jego żony, z której przychody w 2013 r. wyniosły ponad 130.000 zł, a w bieżącym roku do sierpnia prawie 100.000 zł. Bez znaczenia pozostaje tutaj fakt odnotowania niskiego dochodu czy nawet straty. Na wielkości te bowiem mają wpływ kwoty zaliczane do kosztów uzyskania przychodu (do których jest np. wliczana amortyzacja, będąca jedynie kosztem księgowym, a nie realnym). Są to też wartości, które wykazywane są na potrzeby rozliczeń w podatku dochodowym i zazwyczaj nie odzwierciedlają faktycznej sytuacji finansowej przedsiębiorcy. Poza tym na wysokość kosztów podatkowych w dużej mierze ma wpływ sam przedsiębiorca, świadczy to też o dysponowaniu środkami na ich poniesienie. Końcowo wskazać trzeba, iż jakkolwiek powyższe uwagi oparte zostały o dane wynikające z dokumentów obejmujących miesiące lipiec i sierpień 2014 r., to jednak należy mieć na uwadze, że ponoszenia kosztów sądowych trzeba się spodziewać najpóźniej z dniem wniesienia skargi i czynić już na ten cel oszczędności. Skarga w niniejszej sprawie jest natomiast datowana na 18 sierpnia 2014 r. Wobec powyższego stwierdzić należało, iż wnioskodawca nie wykazał okoliczności uzasadniających jego żądanie. W związku z tym postanowiono jak w sentencji, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.