I SA/Wr 2146/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ludmiła Jajkiewicz, Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz, Sędzia NSA Andrzej Szczerbiński (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Gierczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2005r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 1996-2000 I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...] nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego K. J. kwotę 2.715 zł (dwa tysiące siedemset piętnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu [...] wpłynął do Urzędu Gminy w D. datowany [...] wniosek pełnomocnika K. J. o zwrot jako nadpłaty na podstawie art. 72 § 1 pkt 1 i art. 73 § 1 Ordynacji podatkowej nienależnie zapłaconego podatku od nieruchomości za lata 1996-2000 w łącznej wysokości [...] oraz odsetek od nadpłaconego podatku. Podatnik wynajmował od Gminy grunty i lokale sklepowe, które nie były wydzielone prawnie, nie były zatem nieruchomościami w rozumieniu art. 46 § 1 k.c. Powołano się na orzecznictwo sądowe w tej kwestii, w szczególności na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2001r. sygn. FPK 4/00 (ONSA 2001/4/164), zgodnie z którą posiadacz lokalu niewyodrębnionego prawnie, będącego częścią nieruchomości stanowiącej własność jednostki samorządu terytorialnego, nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości na podstawie art. 2 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. nr 9, poz. 31 ze zm.). Wysokość podatku za poszczególne lata ustalona była ostatecznymi decyzjami Wójta Gminy D. Decyzją z dnia [...] nr [...],[...] Wójt Gminy D. odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 1996-2000. W decyzji wymieniono decyzje wymiarowe za poszczególne lata, wynikające z nich kwoty i wyrażono pogląd, że pojęcie nieruchomości w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych jako przedmiotu podatku od nieruchomości nie jest tożsame z pojęciem nieruchomości określonym w art. 46 k.c., a samo orzecznictwo sądowe, w szczególności uchwała NSA z dnia 25 czerwca 2001r. sygn. FPK 4/00 nie może stanowić podstawy do uznania, że decyzje wymiarowe oparte na dotychczasowej interpretacji przepisów były nieprawidłowe. Brak zatem było podstaw do stwierdzenia nadpłaty. W odwołaniu z dnia [...] od tej decyzji pełnomocnik podatnika wniósł o jej uchylenie i stwierdzenie nadpłaty powołując się na to, że uchwała składu pięciu sędziów NSA z dnia 21 czerwca 2001r. ma wyższą rangę, niż dotychczasowe orzecznictwo, w związku z czym organ I instancji nie powinien się na nie powoływać. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] nr [...] uchyliło decyzję Wójta Gminy D. w całości i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia stwierdzając, że takie samo stanowisko odnośnie interpretacji przepisów, jakie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 25 czerwca 2001r., wyraziło również Ministerstwo Finansów w piśmie z 21 kwietnia 2001r. Należy zatem przyjąć, że miała miejsce nadpłata podatku od nieruchomości za lata 1996-2000, gdyż podatek ten był nienależnie zapłacony w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Lokale handlowe wynajmowane przez podatnika od gminy nie są nieruchomościami w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a więc nie podlegały opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. W ponownym postępowaniu Wójt Gminy D. decyzją z dnia [...] nr [...],[...] powołując się na art. 72 § 1 pkt 1 i § 2, art. 73 § 1 pkt 1, art. 74a, 77 § 1 pkt 2 i art. 78 § 1, § 3 pkt 3 lit. b) i § 4 Ordynacji podatkowej określił wysokość nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 1996-2000 na kwotę [...] wraz z odsetkami od dnia złożenia wniosku, to jest [...]. W odwołaniu z dnia [...] pełnomocnik podatnika zakwestionował wysokość stwierdzonej kwoty nadpłaty wyliczając, że powinna ona być wyższa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] powołując się na art. 247 § 1 pkt 3 i art. 248 § 1 i § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności swojej decyzji z dnia [...], bowiem decyzje Wójta Gminy D. ustalające podatek od nieruchomości za ten okres nie zostały uchylone, ani nie stwierdzono ich nieważności, po czym decyzją z dnia [...] nr [...] stwierdziło z urzędu nieważność swojej decyzji z dnia [...]. Następnie Kolegium uznało się za uprawnione do ponownego rozpoznania odwołania strony z dnia [...] od decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...]. odmawiającej Kazimierzowi Jasińskiemu stwierdzenia nadpłaty podatku od nieruchomości za lata 1996-2000 i decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało tę decyzję w mocy. W uzasadnieniu podniesiono, że dopóki w obrocie prawnym funkcjonują decyzje ustalające podatek od nieruchomości za te lata, to jest on podatkiem należnym do zapłaty, a nie nadpłatą podatkową, o której mowa w art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Dopiero wyeliminowanie tych decyzji z obrotu prawnego spowoduje, że powstaną prawne możliwości żądania stwierdzenia nadpłaty. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik podatnika wniósł o uchylenie decyzji obu instancji, zarzucając zaskarżonej decyzji nieważność w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 2 i 3 Ordynacji podatkowej, bowiem wydano ją pomijając fakt, że w międzyczasie Wójt Gminy D. wydał w dniu [...] decyzję, w której określono wysokość nadpłaty w podatku od nieruchomości K.J. za lata 1996-2000, od której również wniesiono odwołanie, a którego nie rozpoznano. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową swoją argumentację i dodając tym razem, że uchwała NSA z dnia 25 czerwca 2001r. sygn. FPK 4/00 mogła wywierać wpływ na orzecznictwo organów podatkowych dopiero od daty jej podjęcia i opublikowania, nie stanowiła natomiast podstawy do podważenia zasadności wcześniej wydanych decyzji w sprawie podatku od nieruchomości. W związku z wniesieniem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i niezakończeniem przed tym dniem postępowania sprawa zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) podlegała rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. W momencie wpłynięcia do Urzędu Gminy w D. w dniu [...]. wniosku pełnomocnika K. J., datowanego 21 czerwca 2002r., o zwrot nienależnie zapłaconego podatku od nieruchomości za lata 1996-2000 wraz z należnymi odsetkami na podstawie tego przepisu i art.73 § 1 Ordynacji podatkowej w ówczesnym brzmieniu, zgodnie z którym wysokość nadpłaty określona jest przez organ podatkowy, istniały ostateczne decyzje wymiarowe za poszczególne lata, którymi ustalono K. J. wysokość podatku od nieruchomości za lata od 1996 do 2000 na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych, powołanej na wstępie oraz uchwał Rady Gminy D., ustalających stawki podatku od nieruchomości za kolejne lata. Te decyzje wymiarowe nie były nigdy przez stronę kwestionowane ani w zwykłym trybie odwoławczym, ani w którymś z trybów nadzwyczajnych, na przykład w drodze ewentualnego wnioskowania o stwierdzenie ich nieważności na podstawie odpowiednich przepisów Ordynacji podatkowej. Podatek wynikający z ostatecznej decyzji wymiarowej jest z założenia podatkiem należnym, zatem w chwili wpłynięcia wniosku o stwierdzenie nadpłaty przez zwrócenie nienależnie zapłaconego na podstawie decyzji administracyjnych podatku było oczywiste, że o żadnej nadpłacie w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej nie może być mowy bez wzruszenia tych decyzji. W tym momencie więc postępowanie wszczęte zgodnie z art. 165 § 3 Ordynacji podatkowej z dniem doręczenia organowi podatkowemu wniosku strony powinno być umorzone na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji jako bezprzedmiotowe. Nie istniały bowiem żadne okoliczności faktyczne ani prawne, które mogłyby stanowić podstawę do merytorycznego rozpoznawania tego wniosku i prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty podatku, ustalonego ostatecznymi decyzjami, których nie próbowano nigdy wzruszyć. Ponieważ wniosek w imieniu strony wniósł fachowy pełnomocnik – adwokat, trudno byłoby też twierdzić, że organ podatkowy mógłby mieć wątpliwości co do jego treści, które powinien ze stroną wyjaśnić. Skoro zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja Wójta Gminy D. z dnia [...] wydane były bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (postępowanie odwoławcze dotyczące decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...] wyłączono, choć niezbyt prawidłowo, do odrębnego prowadzenia), należało stwierdzić ich nieważność na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, powołanej wyżej. Ponieważ w ten sposób skarga została w istocie uwzględniona, choć z zupełnie innych powodów, niż w niej podniesiono, na podstawie art. 200 i 209 wymienionej ustawy zasądzono na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania, obejmujących zwrot uiszczonego od skargi wpisu w kwocie [...], koszty zastępstwa prawnego w wysokości [...] oraz [...] z tytułu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. O wykonalności decyzji na podstawie art. 152 tej ustawy nie orzekano, ponieważ z uwagi na swój charakter nie podlegała ona wykonaniu.