I SA/Wr 215/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że wprawdzie posiada wiele nieruchomości, które jednak w jego przypadku traktowane są jako towar, gdyż prowadzi działalność gospodarczą w zakresie obrotu nieruchomościami. Obecnie, z powodu kryzysu zmniejszył się jego roczny dochód i płynność finansowa. Skutkowało to wypowiedzeniem skarżącemu kredytów i wszczęciem postępowań egzekucyjnych – sądowych i w administracji. Aktualnie wartość egzekwowanych kwot wynosi około 2.000.000 zł, a egzekucją objęty jest nawet dom, w którym wnioskodawca mieszka z rodziną. W związku z tym, mając na utrzymaniu w zasadzie siedem osób (w tym byłą żonę, na rzecz której płaci alimenty), powyższe zobowiązania i brak kupców na nieruchomości, nie jest w stanie jednorazowo uiścić wpisu w kwocie 2.000 zł. Ze złożonych oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca mieszka wspólnie z konkubiną i czwórką dzieci (dwoje w wieku szkolnym i dwoje w wieku przedszkolnym). Posiada działki gruntu w D., działki rolne w Ł. (łącznie około 7 ha), ½ domu (bliźniaka) oraz mieszkanie we W. – wszystkie nieruchomości objęte są egzekucją. Jako przedmioty wartościowe o wartości powyżej 3.000 euro zostały wymienione samochody: Nissan Rouge, rocznik 2008 i BMW F800 GS, rocznik 2009 – również zajęte w postępowaniu egzekucyjnym. Jedynym źródłem dochodów rodziny, które wynoszą brutto około 2.500 zł, jest działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącego. Wnioskodawca wskazał, że miesięczne wydatki rodziny obejmują alimenty na żonę i dwójkę dzieci w wysokości około 2.000 zł, raty kredytów – ponad 2.000 zł, utrzymanie – około 2.000 zł. Jako źródło finansowania powyższych wydatków podał pożyczki prywatne. Na wezwanie w części żądania do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej: p.p.s.a.), strona wniosła o przedłużenie zakreślonego terminu. Po udzieleniu informacji, ze ostateczny termin został wyznaczony na 10 maja 2013 r., strona w dniu 14 maja 2013 r. złożyła ponownie wypełniony formularz wniosku, w którym wskazała odmienne kwoty miesięcznych wydatków – to jest na raty kredytów około 5.000 zł, na utrzymanie konkubiny i młodszych dzieci – około 4.000 zł. Przedstawione wyżej okoliczności nie dają podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w części lub w całości), a więc w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem niezbędnego utrzymania własnej rodziny. Przytoczona wyżej regulacja stanowi bowiem odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tak więc, przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia, ale wręcz formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a prawo pomocy [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, "Polski model sądownictwa administracyjnego", Oficyna Wydawnicza VERBA s.c., Lublin 2003). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne, leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", LexisNexis, Warszawa 2004). Rola Sądu/ referendarza sądowego ogranicza się do wezwania do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, gdy informacje udzielone na urzędowym formularzu wniosku, dotyczące stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego wnioskodawcy okażą się niewystarczające lub budzą wątpliwości, stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. Tymczasem wnioskodawca wezwany w oparciu o powołany wyżej przepis nie nadesłał wydruków z księgi podatkowej z wykazanym przychodem z działalności gospodarczej za pierwsze trzy miesiące 2013 r., wydruków historii rachunków bankowych za ww. okres, zeznania podatkowego za 2012 r., czy dokumentów wykazujących obowiązek alimentacyjny, czy prowadzone egzekucje. Z kolei dane udzielone na urzędowym formularzu trudno uznać za wiarygodne. Przede wszystkim skarżący udziela rozbieżnych informacji co do miesięcznie ponoszonych wydatków, które zresztą, wraz ze źródłami ich finansowania, budzą wątpliwości. Zauważyć wypada, że łączna wartość miesięcznych opłat wynosi około 6.000 -11.000 zł, w tym na utrzymanie konkubiny, i dwójki młodszych dzieci 2.000-4.000 zł. Nie zostało jednak wyjaśnione, jakie wydatki mieszczą się w tej ostatniej kwocie, co jest istotne choćby z tego względu, że kwoty wydatkowane miesięcznie przez rodzinę skarżącego (zakładając podane wyższe wartości) co najmniej dwukrotnie przewyższają przeciętny dochód gospodarstw domowych w Polsce. Poza tym, trudno dać wiarę, że cała ta kwota (niezależnie, czy to 6.000 zł, czy 11.000 zł) pokrywana jest z prywatnych pożyczek, gdy wnioskodawca nie ma ich z czego spłacać, skoro wysokość dochodu brutto wynosi 2.500 zł. Tej ostatniej kwoty z kolei nie można było zweryfikować z uwagi na brak dokumentów źródłowych. Nie wiadomo, jak wykorzystywane są posiadane nieruchomości, zwłaszcza mieszkanie położone we W., niemalże w samym centrum miasta – skarżący pomimo wezwania nie udzielił i w tym względzie żadnej informacji. Natomiast fakt zajęcia lokalu w postępowaniu egzekucyjnym nie wyklucza pozyskiwania z niego pożytków, przykładowo poprzez wynajem. O braku środków finansowych nie świadczą również liczne zobowiązania o znacznej wartości, które są ściągane w drodze egzekucji. Potwierdzeniem tego jest choćby fakt wysokości bieżących wydatków, jakie wnioskodawca ponosi co miesiąc. Wobec tak wielu wątpliwości co do możliwości płatniczych wnioskodawcy nie można było uznać przedmiotowego wniosku za zasadny. W związku z tym, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.