I SA/Wr 215/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w dniu 9 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 2.000,00 zł, skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że posiada wiele nieruchomości, które jednak w jego przypadku traktowane są jako towar. Prowadzi bowiem działalność gospodarczą w zakresie obrotu nieruchomościami. Obecnie z powodu kryzysu zmniejszył się jego roczny dochód i płynność finansowa. Skutkowało to wypowiedzeniem skarżącemu kredytów i wszczęciem postępowań egzekucyjnych – sądowych i w administracji. Aktualnie wartość egzekwowanych wobec niego kwot wynosi około 2.000.000,00 zł, a egzekucją objęty jest także dom, w którym wnioskodawca mieszka z rodziną. W związku z tym, mając na utrzymaniu siedem osób (w tym byłą żonę, na rzecz której płaci alimenty), powyższe zobowiązania i brak kupców na nieruchomości, nie jest w stanie jednorazowo uiścić wpisu w kwocie 2.000,00 zł. Ze złożonych oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca mieszka wspólnie z konkubiną i czwórką dzieci (dwoje w wieku szkolnym i dwoje w wieku przedszkolnym). Posiada działki gruntu w D., działki rolne w L. (łącznie około [...] ha), [...] domu ([...]) oraz mieszkanie we W.– wszystkie nieruchomości objęte są egzekucją. Jako przedmioty wartościowe o wartości powyżej 3.000,00 euro zostały wymienione samochody: [...], rocznik 2008 i [...], rocznik 2009 – również zajęte w postępowaniu egzekucyjnym. Jedynym źródłem dochodów rodziny, które wynoszą brutto około 2.500,00 zł, jest działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącego. Wnioskodawca wskazał, że miesięczne wydatki rodziny obejmują alimenty na żonę i dwójkę dzieci w wysokości około 2.000,00 zł, raty kredytów – ponad 2.000,00 zł, utrzymanie – około 2.000,00 zł. Jako źródło finansowania powyższych wydatków podał pożyczki prywatne. Na wezwanie w części żądania do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej: p.p.s.a.), strona wniosła o przedłużenie zakreślonego terminu. Po udzieleniu informacji, że ostateczny termin został wyznaczony na [...] maja 2013 r., strona w dniu [...] maja 2013 r. złożyła ponownie wypełniony formularz wniosku, w którym wskazała odmienne kwoty miesięcznych wydatków – to jest na raty kredytów około 5.000,00 zł, na utrzymanie konkubiny i młodszych dzieci – około 4.000,00 zł. Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2013 r. Referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił stronie przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie strona zawarła polemikę z orzeczeniem referendarskim. Wskazał skarżący, iż utrzymuje się z pożyczek zabezpieczonych hipotecznie, których nie musi obecnie spłacać. Jak to ujął skarżący, przy takim potencjale majątkowym, jaki skarżący posiada w nieruchomościach, kiedy rynek sprzedaży zostanie odblokowany, będzie w stanie sprzedając działki spłacić wszystkie zobowiązania. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) bądź w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podkreślenia wymaga, że regulacja prawna art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powoływanej ustawy stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tak więc, przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Należy także pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Swoje prawo do przyznania ze strony Skarbu Państwa prawa pomocy uzasadniła niewielkim dochodem w całości przeznaczanym na utrzymanie rodziny. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Jak wyżej wskazano, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Wnioskodawca winien więc wykazać w sposób nie budzący wątpliwości, że zdobycie przez niego środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Skarżący nie przesłał zaś na wezwanie dokumentów w postaci zeznania podatkowego skarżącego i konkubiny za 2011 r., wydruku z księgi podatkowej z wykazanym przychodem i dochodem lub stratą z działalności gospodarczej za miesiące styczeń, luty i marzec 2013 r., szczegółowego - określonego kwotowo - zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków przez rodzinę skarżącego (opłaty, żywność, środki higieny, ubrania, lekarstwa, spłata kredytów, inne), ze wskazaniem źródeł ich finansowania, kopii historii rachunków bankowych, lokat bankowych oraz kart kredytowych posiadanych przez skarżącego i konkubinę za wskazane wyżej miesiące, dokumentów wykazujących zobowiązania, w tym alimentacyjne i egzekucje, oświadczenia o sposobie wykorzystywanie obecnie posiadanych nieruchomości, w tym mieszkania we W. przy ul. [...], innych oświadczeń i dokumentów, które uzasadniałyby przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Skarżący nie przesyłając żądanych dokumentów oraz wyjaśnień, faktycznie uniemożliwił więc ocenę swoich rzeczywistych możliwości finansowych. Na marginesie więc tylko wskazać należy, iż skarżący powinien czerpać zyski z posiadanych przez siebie nieruchomości, których nie wykorzystuje na własne cele mieszkaniowe. Nadto kwoty wydatków podane przez skarżącego w oświadczeniach z dnia [...] kwietnia 2013 r. (k. [...] akt sądowoadministracyjnych) i z dnia [...] maja 2013 r. (k. [...] akt sądowoadministracyjnych) znacznie się różnią i wynoszą odpowiednio 6.000,00 zł miesięcznie i 11.000,00 zł miesięcznie oraz przewyższają deklarowane dochody w kwocie 2.500,00 zł miesięcznie brutto. Skarżący nie przedłożył żadnych dowodów na fakt, iż utrzymuje się z udzielanych mu na bieżąco pożyczek. Nawet zaś przy uznaniu deklaracji skarżącego za wiarygodną, materiał dowodowy nie wyjaśnia, z jakiego powodu skarżący nie może również z tego źródła pokryć kosztów sądowych. Reasumując, prawo pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązków ponoszenia kosztów postępowania sądowego powinno się sprowadzać wyłącznie do przypadków, w którym zdobycie przez stronę środków do sfinansowania udziału w tym postępowaniu jest niemożliwe (tak też postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 9 marca 2009 r., sygn. akt II SAB/Wr 32/08, LEX nr 603148). Skarżący nie wykazał zaś, że nie jest w stanie zgromadzić środków na pokrycie kosztów sądowych, które w postępowaniu sądowoadministracyjnym zwykle ograniczają się do wpisu sądowego (w niniejszej sprawie – 2.000,00 zł) Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.