I SA/Wr 2185/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Wydziału I - Sędzia NSA Henryka Łysikowska po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W rozpatrywanej sprawie T. L. (dalej: strona, skarżący) wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie z żoną, nie ma żadnego majątku, w tym jakichkolwiek nieruchomości, oszczędności, ani papierów wartościowych powyżej 5.000 zł. Jego jedynym dochodem jest renta w wysokości 728 zł, gdyż żona wnioskodawcy obecnie ma zawieszoną działalność gospodarczą. Skarżący ponosi stałe wydatki na leki 200 zł, wyżywienie 400 zł i inne wydatki 120 zł. Mieszka w domu będącym współwłasnością żony i syna, w związku z czym nie jest zobowiązany do ponoszenia wydatków związanych z jego utrzymaniem. Na wezwanie referendarza sądowego do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów dotyczących stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego strony, pełnomocnik strony wniosła o przedłużenie terminu do wykonania ww. czynności, podnosząc że skarżący przebywa obecnie w szpitalu psychiatrycznym. Po ponownym wyznaczeniu terminu na dzień 26 listopada 2014 r., powtórnie wniesiono o przedłużenie terminu z uwagi na dalszy pobyt wnioskodawcy w szpitalu. Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2014 r. referendarz odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Powyższe orzeczenie stało się przedmiotem sprzeciwu, w którym pełnomocnik strony m.in. wyjaśniła, że skarżący w dalszym ciągu przebywa w szpitalu psychiatrycznym, co uniemożliwia mu dostarczenie dokumentów, o które wzywa referendarz, natomiast żona skarżącego wyjechała w celach zarobkowych za granicę, co wyklucza jej pomoc w zakresie skompletowania niezbędnej dokumentacji dotyczącej stanu finansowego małżonków. Do sprzeciwu pełnomocnik załączył zaświadczenie szpitalne potwierdzające fakt przebywania skarżącego w zakładzie psychiatrycznym w Z. oraz szereg dokumentów potwierdzających długoletnią chorobę [...] skarżącego. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 13 stycznia 2015 r. wezwano ponownie wnioskodawcę do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów dotyczących jego stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego. W odpowiedzi, wnioskodawca przesłał dokumenty, z których wynika, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką i - poza domem, w którym zamieszkuje, a którego jest współwłaścicielem (wraz z żoną i synem) - nie dysponuje żadnym majątkiem, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, wierzytelności ani przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 5.000 zł, a także kart kredytowych, ani lokat bankowych. Jedynym dochodem skarżącego jest obecnie renta w wysokości 728 zł. Małżonka skarżącego zawiesiła działalność gospodarczą (nie osiąga z tego tytułu od trzech lat żadnych dochodów), "dorabia" za granicą na umowach zlecenie opiekując się chorymi i starszymi, osiągając wynagrodzenie w wysokości 600 zł brutto; posiada w leasingu samochód osobowy [...] (rok produkcji 2010 r.) o wartości ok. 20.000 zł oraz konto bankowe (od [...] października 2014 r.), na które wpływa wynagrodzenie z umów zlecenie. Miesięcznie skarżący i jego małżonka wydatkują: ok. 120 zł na leki, ok. 700 zł na opłaty, 1000 zł na spłatę zaciągniętego przez skarżącego kredytu gotówkowego na cele konsumpcyjne. Pozostałe środki, jakie zaoszczędzą przeznaczają na wyżywienie i środki higieny (korzystając przy tym z pomocy rodziny). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przedmiotem postępowania po złożeniu sprzeciwu nie jest więc ocena postanowienia, czy też zarządzenia wydanego przez referendarza sądowego, lecz ponowne rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie wnioskowanym przez skarżącego. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Zaznaczyć także wypada, że prawo pomocy jest odstępstwem od generalnej reguły ponoszenia przez strony kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Odstępstwo to może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych, gdy strona nawet przy dołożeniu jak największych starań, nie jest w stanie zgromadzić środków pieniężnych niezbędnych na pokrycie wspomnianych kosztów. Mając na względzie powyższe, Sąd uznał, że z taką właśnie wyjątkową sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie i dlatego też wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie. W istocie bowiem wyżej opisana sytuacja majątkowa skarżącego, w szczególności uzyskiwany przez niego niewielki dochód z tytułu renty (728 zł), a także jego szczególna sytuacja życiowa, tj. fakt długoletniej choroby [...] oraz długotrwałej, wielokrotnej hospitalizacji (deklarowane przez stronę wydatki na leczenie to koszt 120 zł miesięcznie) oraz okoliczność braku stałego źródła dochodu małżonki skarżącego (pozostającej z wnioskującym we wspólnym gospodarstwie domowym) skłania Sąd do przyjęcia tezy, że skarżącego nie stać na poniesienie kosztów postępowania sądowego prowadzonego w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.