I SA/Wr 2188/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Grzelak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz Asesor WSA Katarzyna Radom Protokolant: Katarzyna Motyl Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2004 roku sprawy ze skargi firmy: A S.A. w Ś. na decyzję Izby Skarbowej we W., Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999 r. w wysokości [...] wraz z odsetkami oddala skargę I SA/Wr 2188/01 UZASADNIENIE Zaskarżona decyzja utrzymywała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w Ś., wydaną [...] ([...]) w sprawie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999 r. Postępowanie wszczęte zostało na żądanie strony, która [...] wystąpiła z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowej z tym uzasadnieniem, że wskutek ustaleń kontroli skarbowej wykazujących zawyżenie w deklaracji podatkowej CIT - 8 za 1999 r. kosztów uzyskania przychodu pojawiła się zaległość podatkowa. Wydatki te dotyczyły kosztów remontów poniesionych w latach 1995,1997 i 1998. Strona podnosiła, że nie wystąpiły uszczuplenia podatkowe, ponieważ w przypadku 1995 r. podatek został zapłacony według wyższej stopy procentowej (40%), odliczone zostały niższe straty niż poniesione, zmniejszenie stóp procentowych podatku dochodowego z 40% w 1995 r. na 34% w 1999 r. w zaistniałym przypadku działało na korzyść budżetu państwa. W dalszych wywodach wniosku strona dodawała, iż terminowo wywiązuje się ze zobowiązań podatkowych wobec państwa i budżetów lokalnych oraz obowiązków wobec ZUS. Ponadto firma w okresie swej 12 - letniej działalności nie występowała o zaniechanie poboru podatku, umorzenie lub rozłożenie na raty. Odwrotnie - wcześniej uiszczała podatki. Z akt sprawy wynika nadto, że w drodze postanowienia ([...] -[...]) organ I instancji wezwał stronę o uzupełnienie wniosku o oświadczenie przewidziane w przepisach ustawy o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców. W odpowiedzi Spółka wyjaśniła, że nie korzystała dotąd z możliwości przewidzianych powołaną regulacją prawną. Podstawą odmowy pozytywnego załatwienia żądania strony stało się ustalenie, że zaległość powstała w wyniku błędu podatnika, wskutek przyjęcia nieprawidłowego sposobu między okresowego rozliczania kosztów remontów. Popełnianie błędów przez podatnika nie jest zaś okolicznością uprawniającą do ubiegania się o umorzenie powstałej w ten sposób zaległości podatkowej. W odwołaniu bardziej szczegółowo przedstawiono przyczyny powstania zaległości podatkowej, powołując się nawet na wystąpienie nadpłaty w kwocie [...], z której na 1995 r. przypada [...]. Strona deklarowała przy tym, że pomoc otrzymaną w postaci umorzenia zaległości przeznaczy na utrzymanie poziomu zatrudnienia i tworzenie nowych miejsc pracy i poszerzenie skali działania. I SA/Wr 2188/01 Organ odwoławczy powołał się na przesłanki zawarte w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej (Or.pod.) oraz na ugruntowane orzecznictwo NSA w sprawie ich interpretacji. Według przyjętego przez organ poglądu "ważny interes podatnika" zachodzi wówczas, gdy z powodu nadzwyczajnych, np. losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych, a przy tym przy zachowaniu minimum staranności nie mógł zapobiec negatywnym skutkom swojego działania, czyli nie miał na nie wpływu, gdyż były niezależne od sposobu jego postępowania. Taka sytuacja nie zaistniała w załatwianej sprawie. Poważną nieprawidłowością było łączenie poszczególnych lat podatkowych w celu rozliczenia zobowiązania w podatku dochodowym, gdyż ten właśnie podatek powinien być wymierzany za każdy rok. W skardze sądowej, pod zarzutem naruszenia art. 67 § 1 Or.pod. w zw. z art. 16 i 17 ustawy o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców, poprzez niezastosowanie tych przepisów mimo spełnienia przesłanek w nich przewidzianych, co spowodowało wydanie decyzji o odmowie umorzenia zaległości podatkowej - skarżący domagał się uchylenia decyzji obydwu instancji. Poza argumentacją powtarzającą wywody strony przedstawione w toku postępowania, podniesiono, iż działalność firmy w 1995 r. była kontrolowana przez inspektora kontroli skarbowej sporządzającego wynik kontroli, potwierdzającego prawidłowość uiszczania podatku dochodowego od osób prawnych. Zdaniem strony skarżącej wadliwe było pominięcie przez organ odwoławczy zapowiedzi firmy o zamiarze tworzenia miejsc pracy i rozwijania działalności. Strona kwestionowała stanowisko organu odwoławczego w sprawie łączenia poszczególnych lat podatkowych, powołując się na rozliczanie np.. strat, czy też kosztów uwzględnianych w roku wystąpienia przychodu, co oznacza, iż konsekwencje podatkowe mogą być rozliczane przez więcej niż jeden rok. Zapłacenie zatem niesłusznie podatku wyższego od należnego w poprzednich latach i to w wyższej skali podatkowej powinno być okolicznością przemawiającą za uwzględnieniem wniosku o umorzenie aktualnej zaległości podatkowej. W odpowiedzi wniesiono o oddalenie skargi z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W rozważaniach nad stanem faktycznym i prawnym sprawy objętej skargą firmy A S.A. - Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do następujących wniosków i stwierdzeń: Skarga nie może być uwzględniona, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Umorzenie - podobnie jak przedawnienie - stanowi nieefektywny sposób wygasania zobowiązań podatkowych. Stanowi możliwość zrezygnowania na I SA/Wr 2188/01 rzecz jednostki z wierzytelności publicznej. W związku z takim charakterem umorzenia podatkowego wierzyciel nie ma swobody w dysponowaniu wierzytelnością podatkową na podobieństwo wierzyciela w cywilnoprawnych stosunkach zobowiązaniowych. Może to uczynić tylko ściśle w zakresie i na zasadach przewidzianych przez prawo. Zgodnie z art. 67 Ordynacji podatkowej (Ord.pod.) w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległość podatkową, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. W przypadku, gdy wniosek składany jest przez podatnika będącego przedsiębiorcą, umorzenie następuje zgodnie z przepisami zawartymi w ustawie z 30 czerwca 2000 r. o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców (Dz U Nr 60, poz. 704 ze zm.). W orzecznictwie sądowym od zarania (wyrok z 15.05.1991 r. - SA/Gd 295/91) przyjmuje się, że umorzenie jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie podatków, nie zaś zwalnianie podatników z tego obowiązku. Wykładając sens przesłanek art. 67 Ord.pod. orzecznictwo NSA wskazuje zazwyczaj na konieczność wystąpienia znacznego obniżenia zdolności płatniczej podatnika, spowodowanej klęską lub innym wypadkiem losowym, albo też wystąpienie groźba upadku zakładu w wyniku spłaty lub wyegzekwowania zaległości podatkowych. W gruncie rzeczy więc przesłanki, o których mowa w powołanym przepisie prowadzą organ do podejmowania decyzji o umorzeniu zaległości podatkowej, czy też jego odmowie w oparciu o ustalenia natury słusznościowej, natomiast kontrola Sądu sprowadza się w takich okolicznościach w rzeczywistości do sprawdzenia poprawności tych ustaleń oraz przebiegu postępowania wyjaśniająco - dowodowego. Przedmiotem wniosku jest kwota [...] wraz z odsetkami, której umorzenie - jak podnosi strona skarżąca - umożliwi utworzenie nowych stanowisk pracy oraz rozwój działalności (4-5 placówek sprzedaży detalicznej i zatrudnienia 10 osób). Strona nie podnosi, że uiszczenie owej kwoty spowoduje zagrożenie dla egzystencji przedsiębiorstwa. Byłby to zresztą argument mało wiarygodny w odniesieniu do sytuacji firmy mającej plany raczej rozwojowe. Skala pomocy jaką uzyskała by spółka w ten sposób w zestawieniu z owymi planami uzasadnia wątpliwości organu co do tego, że czy mamy w tym wypadku do czynienia z ważnym interesem podatnika. Niewątpliwie nie jest też w interesie publicznym umarzanie tej skali zaległości podatkowej przedsiębiorstwu, powołującemu, jako powód umorzenia błędne samo określenie w przeszłości zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych, wskutek przyjęcia złej metody rozliczenia kosztów remontów. I SA/Wr 2188/01 Zarzut wobec organów kontroli skarbowej, które podczas kontroli w 1995 r. nie dostrzegły nieprawidłowości w obliczeniu należności w podatku dochodowym od osób prawnych, pozbawiony jest doniosłości prawnej wobec faktu, iż błąd ów co do istoty nie jest kwestionowany. Nieprawidłowości w obliczeniu podatku, o ile są niewątpliwe, nie mogą być sanowane przez niedbałą kontrolę. Błąd spółki nawet poparty błędem organu kontrolującego nie może stanowić podstawy umorzenia zaległości podatkowej, dla którego przesłanką jest kategoria interesu (podatnika lub publicznego), a nie wymóg bezbłędnego działania. Wywołanie przez stronę skarżącą ustawy o...pomocy publicznej dla przedsiębiorców oraz w tej sytuacji kwestii zastosowania art. 67 § la Ord.pod. jest nietrafne, skoro stan faktyczny sprawy nie obejmuje uwarunkowań w niej przewidzianych. Argumentacja strony skarżącej jest w gruncie rzeczy pozbawiona doniosłości prawnej, albowiem kwestie o domniemanej nadwyżce w regulowaniu należności podatkowych powinny być badane w innym postępowaniu. Przepisy przewidują w takich wypadkach możliwość wystąpienia o stwierdzenie nadpłaty. "W zastępstwie" nie można posługiwać się tu instytucją umorzenia zaległości podatkowych i dążyć tą drogą do "rozliczeń wzajemnych". Dotąd powiedziane prowadzi do wniosku, ze skarga firmy A nie podlegała uwzględnieniu, co oznaczało konieczność jej oddalenia na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz U Nr 153, poz. 1270).