I SA/Wr 219/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie o wyznaczeniu terminu do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżąca, na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata uzasadniając, że jest na emeryturze od 3 listopada 2010 r. i od tej daty od pełni funkcję członka zarządu w A sp. z o.o. na zasadach non profit. Wysokość emerytury i spór z bankiem nie pozwalają na ponoszenie kosztów sporu z organem podatkowym. Dochody skarżącej pozwalają jej jedynie na skromną egzystencję i konieczne leczenie. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach strona zakreśliła rubrykę dotyczącą stanu rodzinnego. Wskazała, że posiada do we W., nie ma żadnych oszczędności i posiada 171 udziałów w spółce kapitałowej o wartości 17.100 zł. Jej emerytura wynosi po potrąceniach egzekucyjnych 3.726,07 zł netto. Ponosi bieżące wydatki w łącznej wysokości 3.795,30 zł, w tym m.in. na komornika 1.139,30 zł, podatek od nieruchomości 178 zł i obsługę pożyczek-chwilówek 600 zł. W wyniku wezwania do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów skarżąca oświadczyła, że nie ma żadnych osób na utrzymaniu, jest osobą samotną i mieszka sama. Nie ma czynnych rachunków bankowych, nie posiada samochodu ani innych pojazdów mechanicznych. Suma egzekwowanych wobec niej zobowiązań wynosi 1.500.000 zł, głównie z tytułu kredytów bankowych. Prowadzone są egzekucje z majątku skarżącej, w tym z emerytury. Z załączonych kopii dokumentów wynika, że w latach 2014 i 2015 strona uzyskiwała przychody tylko z emerytury i wynosiły one odpowiednio 53.981,66 zł i 54.483,72 zł. Potrącenie z emerytury, które netto wynosi 4.557,22 zł, wynosi 1.139,30 zł. Jako znane z urzędu wskazać należy, że skarżąca jest w tutejszym Sądzie stroną w czterech sprawach toczących się równocześnie, w których wpisy od skarg zostały wyznaczone na kwotę łączną 400 zł. Podstawą prawną rozpoznania przedmiotowego wniosku jest regulacja zawarta w art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, czyli w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zaznaczyć trzeba, że co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Mając na uwadze powyższe, zdaniem referendarza sądowego, strona jest w stanie opłacić koszty sądowe w niniejszej sprawie, nawet przy uwzględnieniu ich ponoszenia jednocześnie w czterech sprawach. Jak wynika bowiem z oświadczeń strony, spłaca ona tzw. pożyczki chwilówki po 600 zł miesięcznie. Tymczasem pamiętać należy, że koszty sądowe są formą daniny publicznej – winny zatem być traktowane priorytetowo w stosunku do zobowiązań o charakterze prywatnym. Zaznaczyć przy tym trzeba, iż ponoszenie kosztów sądowych nie jest równoznaczne ze stałym miesięcznym obciążeniem budżetu domowego tak, jak to jest w przypadku pożyczek – są to bowiem opłaty jednorazowe, które zwykle sprowadzają się do wpisu od skargi, opłaty kancelaryjnej i wpisu od skargi kasacyjnej. Zauważyć dodatkowo wypada, że strona winna się spodziewać ponoszenia kosztów swego udziału w sprawie najpóźniej z dniem wniesienia skargi i od tej daty czynić już oszczędności na ten cel. Skarga w niniejszej sprawie jest natomiast datowana na dzień 31 stycznia 2016 r. Przedmiotowy wniosek należało natomiast uwzględnić w części dotyczącej ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Opłacenie bowiem wynagrodzenia dla adwokata z wyboru wiązałoby się – w przypadku strony skarżącej – z koniecznością ograniczenia wydatków na podstawowe potrzeby socjalne. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest bowiem uzasadnione w przypadku osoby fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W związku z powyższym, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.