I SA/Wr 22/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 5 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J.J.J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata uzasadniając, że brakuje im pieniędzy na leczenie (5 operacji), oraz spłatę kredytów zaciągniętych na remont domu niszczejącego od ścieków gminnych i powodzi. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy wskazali, że prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe, posiadają dom nauczycielski (150 m2), część mieszkalną domu (100 m2), nieruchomość rolną (0,74 ha – zabagnioną ściekami) oraz zabudowania gospodarcze. Nie dysponują żadnymi zasobami pieniężnym ani przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Dochody uzyskują z tytułu emerytury – 1.153,89 zł netto i renty inwalidzkiej – 1.922,04 zł netto, na potwierdzenie czego przedłożyli odcinki z tych świadczeń za lipiec i sierpień 2009 r. Dodatkowo wskazali, że od 1997 r. firma ubezpieczeniowa odmawia im ubezpieczenia posiadanych budynków, którym grozi zawalenie. Podali, że również od 1997 r. spłacają kredyty, których raty aktualnie wynoszą miesięcznie 2.147 zł, natomiast opłaty miesięczne 745 zł, co łącznie daje kwotę 2.892 zł. Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń, mianowicie ostatnich odcinków ze świadczeń emerytalno-rentowych, szczegółowego – określonego kwotowo – zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków, dowodów spłat pożyczek i kredytów, wyciągów z posiadanych przez skarżących rachunków bankowych, informacji o posiadanych środkach transportu i innych dokumentów potwierdzających oświadczenia złożone na urzędowym formularzu wniosku, wnioskodawcy przedłożyli jedynie wymienione wyżej odcinki z emerytury i renty. Jako znane z urzędu ( z akt sprawy o sygn. I SA/Wr 21/09, w której ci sami skarżący wnosili o przyznanie prawa pomocy, w związku z czym przedłożyli dodatkowe dokumenty w sierpniu 2009 r.) wskazać trzeba, że wnioskodawcy posiadają 8-letni inwalidzki samochód osobowy o wartości około 8.000 zł. Ich miesięczne opłaty wynoszą: za energię – 140 zł, telefon – 140 zł, Internet – 60 zł, gaz – 45 zł, lekarstwa – 150 zł, częściowe utrzymanie samochodu – 200 zł. Ponadto spłacają raty sześciu kredytów, z których dwa zostały zaciągnięte w 2009 r. Zgodnie z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, czyli w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżący nie wykazali jednak, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie, w której wpis od skargi został wyznaczony na kwotę 100 zł. Po pierwsze wskazać należy, że w niniejszej sprawie odmówiono już wnioskodawcom przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2009 r., ze względu na niedopełnienie obowiązku przedłożenia żądanych w wezwaniu dokumentów. Powyższe rozstrzygnięcie podtrzymał Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 26 czerwca 2009 r. (II FZ 183/09), oddalając zażalenie. W uzasadnieniu Sąd II instancji zwrócił uwagę, że "uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności a tym samym prawa pomocy w żądanym zakresie". Rozpoznając niniejszy wniosek, pomimo nieprzedłożenia wszystkich żądanych dokumentów i oświadczeń, przyjęto jako znane z urzędu informacje wynikające z dokumentów przedłożonych w innej sprawie, w której wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy był rozpoznany w niewielkim odstępie czasu i można było przyjąć, że informacje te są aktualne. Tym samym zasadne jest powtórzenie uzasadnienia postanowienia z dnia 24 sierpnia 2009 r. Wprawdzie jedynym dochodem skarżących są świadczenia emerytalno-rentowe, które w całości są przeznaczone na miesięczne opłaty i spłatę sześciu kredytów. Należy jednak zwrócić uwagę, że z przedłożonych dowodów spłat kredytów wynika, że niektóre z nich dopiero co zostały zaciągnięte już po wniesieniu skargi zarówno w niniejszej sprawie (I rata na kwotę 388,58 zł została wpłacona w dniu 9 lipca 2009 r., kredyt w Banku Spółdzielczym, gdzie rata wynosi 311,08 zł, został zaciągnięty w 2009 r.). Niewątpliwie skarżący mają prawo zaciągania kredytów w granicach swoich możliwości finansowych, jednakże zaciąganie kolejnych tego rodzaju zobowiązań nie może powodować obniżenia zdolności płatniczych do uiszczania kosztów w postępowaniu sądowym. Tym bardziej, że przed tutejszym Sądem toczy się łącznie jeszcze trzy z dziesięciu spraw wszczętych w wyniku wniesionych przez wnioskodawców w 2009 r. skarg na akty i czynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w rezultacie mieli oni świadomość konieczności ponoszenia tych kosztów. Podkreślenia też wymaga, że w pięciu z toczących się spraw przyznane zostało skarżącym prawo pomocy w zakresie całkowitym. Nie stanowi to bynajmniej argumentu do jego przyznania w tym samym zakresie w kolejnych sprawach. Ponoszenie kosztów ze swym udziałem w sprawie stanowi bowiem zasadę, a odstępstwo od niej poprzez przyznanie prawa pomocy może nastąpić tylko w sytuacjach wyjątkowych, co wynika z treści art. 199 p.p.s.a. Skoro zatem wnioskodawcy zostali już odciążeni od obowiązku opłacania kosztów w pięciu sprawach, powinni mieć możliwość poczynienia rezerw na ich uiszczenie w niniejszej sprawie. Poza tym, informację o ich zdolności płatniczej stanowi fakt przyznania w bieżącym roku (2009) kredytów, których raty wynoszą ponad 300 zł. O ile jednak skarżący byliby w stanie ponosić w koszty sądowe w niniejszej sprawie, o tyle wynagrodzenie dla profesjonalnego pełnomocnika z wyboru może stanowić nawet równowartość ich miesięcznych dochodów. Tym samym jego opłacenie znaczenie przekracza możliwości płatnicze wnioskodawców. Mając zatem na uwadze powyższe, na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.