I SA/Wr 22/09

Wrocław, dnia 09 listopada 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Świetlikowski po rozpoznaniu w dniu 09 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. i J. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W sprawie J. i J. J. wnieśli o zwolnienie z kosztów sądowych oraz przyznanie pełnomocnika z urzędu, wskazując, że brakuje im pieniędzy na leczenie i utrzymanie. Dodali, że muszą ponadto spłacać kredyty zaciągnięte na remont niszczejącego od "gminnych ścieków" domu. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy z dnia 28 września 2009 r. małżonkowie oznajmili, że prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe, posiadają "walący się" dom o pow. 150 m2, część mieszkalna o pow. 100 m2, "zanieczyszczoną ściekami" nieruchomość rolną (0,74 ha) oraz niszczejące zabudowania gospodarcze. Nie posiadają oszczędności ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Wnioskodawcy osiągają wspólnie dochód w wysokości 3.075,93 zł miesięcznie, na który składa się emerytura J. J. oraz renta inwalidzka J. J. Skarżący wskazali, że od 1997 r. firma ubezpieczeniowa odmawia im ubezpieczenia posiadanych budynków, przez co nie mają środków na ich remont. Budynki te niszczeją na skutek uszkodzenia przez Gminę melioracji na ich działce. Podnieśli, że od 1997 r. spłacają kredyty zaciągnięte na remont domu. Miesięcznie wydają na utrzymanie kwotę 2.892 zł., na którą składają się raty miesięczne kredytów w kwocie 2.147 zł oraz opłaty w wysokości 745 zł. Na wezwanie o przedłożenie dodatkowych dokumentów i oświadczeń w postaci ostatnich odcinków świadczeń emerytalno-rentowych, szczegółowego zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków, dowodów spłat pożyczek i kredytów, wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, informacji o posiadanych środkach transportu, czy też innych dokumentów potwierdzających oświadczenia złożone na urzędowym formularzu wniosku, skarżący dostarczyli jedynie odcinki emerytury i renty, za sierpień i lipiec 2009 r. Sądowi znane jest z urzędu ( z akt sprawy o sygn. akt l SA/Wr 21/09, w której skarżący wnieśli o przyznanie prawa pomocy, przedkładając dodatkowe dokumenty w sierpniu 2009 r.), że wnioskodawcy posiadają ośmioletni inwalidzki samochód osobowy o wartości około 8.000 zł. Ich miesięczne opłaty wynoszą: za energię - 140 zł, telefon - 140 zł, Internet - 60 zł, gaz - 45 zł, lekarstwa -150 zł, częściowe utrzymanie samochodu - 200 zł. Ponadto spłacają raty sześciu kredytów, z których dwa zostały zaciągnięte w 2009 r. Postanowieniem z dnia 05 października 2009 r. referendarz sądowy przyznał skarżącym prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Pismem z dnia 19 października 2009 r. skarżący wnieśli sprzeciw twierdząc, że wydane orzeczenie nie jest zgodne z ich wnioskiem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, od którego został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, iż są one zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Rozpoznając niniejszy wniosek, pomimo nieprzedłożenia wszystkich żądanych dokumentów i oświadczeń, Sąd przyjął, jako znane z urzędu, informacje wynikające z dokumentów przedłożonych w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 21/09, w której wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy był rozpoznany w niewielkim odstępie czasu i można było przyjąć, że informacje te są aktualne. W oparciu o akta sprawy należy stwierdzić, że skarżący nie będą w stanie ponieść kosztów postępowania. Wynika to już z samego porównania miesięcznych przychodów skarżących do łącznej wysokości ponoszonych przez nich wydatków, odpowiednio kwot 3.075,93 zł i 2.892 zł. Oczywistym jest, że po odjęciu wszystkich wydatków, skarżącym pozostaje do dyspozycji kwota nieznacznie przekraczająca wymagany w sprawie wpis od skargi. Tym samym należy uznać, że spełnione zostały przesłanki uzyskania przez skarżących zwolnienia z kosztów sądowych w zakresie całkowitym, zwłaszcza, że skarżący prowadzą przed tut. sądem inne postępowania. Nie może budzić także wątpliwości, że skarżących nie stać w obecnej chwili na ustanowienie pełnomocnika z wyboru. Tym samym w oparciu o art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.