I SA/Wr 22/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. H. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca, zastępowana przez radcę prawnego, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że wraz z partnerem wychowuje dwoje małoletnich dzieci i nie jest w stanie uiścić kwoty 21.850 zł (wartość przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie). W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach strona podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z partnerem i dwójką dzieci ur. w 2012 i 2017 r. Rubryki dotyczące posiadanych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł zostały zakreślone. Łączna wysokość dochodów z tytułu zasiłku socjalnego, rodzinnego i wynagrodzenia wynosi 1.634 euro. Jako zobowiązania i stałe wydatki wymienione zostały: kredyt 100 euro, czynsz 460,52 euro, media 128 euro, leczenie 100 euro. W odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] lutego 2018 r. przedłożone zostały dokumenty w języku niemieckim, gdyż – jak wyjaśnił pełnomocnik – skarżąca wraz z rodziną mieszka w Niemczech i nie była w stanie w wyznaczonym terminie 7 dni uzyskać tłumaczenia przysięgłego. Pełnomocnik strony wskazał, że skarżąca dysponuje tylko rozliczeniem podatkowym partnera za rok 2015, gdyż zgodnie z prawem niemieckim rozliczenie za 2016 r. uzyska on na koniec roku 2018. Skarżąca natomiast od 2015 r. nie jest zatrudniona, w związku z czym nie ma obowiązku rozliczania się, nie ma zatem zeznań za lata 2015 i 2016. Wyjaśniono, że załączone do pisma niemieckie dokumenty potwierdzają wynagrodzenie partnera strony w wysokości 600 euro (co drugi miesiąc 675 euro), a także zasiłek socjalny w kwocie 556,62 euro, zasiłek rodzinny po 194 euro na każde dziecko, zasiłek wychowawczy przyznany na okres jednego roku w związku z urodzeniem drugiego dziecka w kwocie 300 euro miesięcznie i alimenty na córkę w wysokości 154 euro. Z przedstawionego szczegółowego zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków wynika, że wynoszą one łącznie 1.897,52 euro, w tym na lekarstwa i środki higieny 150 euro, odzież 100 euro, nieprzewidziane wydatki (zabawki dla dzieci, zabawki edukacyjne, farbki, pędzelki kredki, bloki, zeszyty, książki z bajkami, wycieczki z przedszkola) 200 euro. Źródłem finansowania tych wydatków są dochody oświadczone we wniosku. Wyjaśniono, że partner skarżącej nie posiada rachunku bankowego w Niemczech, a skarżąca w Polsce. Oboje nie posiadają lokat ani kart kredytowych. Nie mają też żadnego środka transportu. Strona podała, że nie jest w stanie poczynić jakichkolwiek oszczędności, w związku z tym wynagrodzenie dla pełnomocnika zastępującego stronę zostało pokryte przez jej matkę utrzymującą się z wynagrodzenia za pracę. Na wezwanie z dnia [...] marca 2018 r. do przedłożenia tłumaczenia na język polski dokumentów źródłowych pełnomocnik wniósł o przedłużenie terminu do [...] maja 2018 r. Do dnia wydania niniejszego postanowienia nie udzielono odpowiedzi. Z historii rachunku bankowego skarżącej wynika, że w grudniu 2017 r. oraz w styczniu i lutym 2018 r. wpływy na ten rachunek z różnych źródeł wyniosły odpowiednio: 1.644,52 euro, 1.940,09 euro oraz 2.136,07 euro. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że wpis od skargi w niniejszej sprawie został wyznaczony na kwotę 483 zł. Mając na uwadze powyższe dane, w ocenie referendarza sądowego, przedmiotowy wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, iż co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Zauważyć bowiem trzeba, że warunkiem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie, że poniesienie kosztów postępowania w całości może skutkować koniecznością ograniczenia wydatków na konieczne utrzymanie, przez które należy rozumieć najbardziej niezbędne, podstawowe potrzeby socjalne. Jednocześnie wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanego wniosku w pierwszej kolejności wskazać należy, iż referendarz sądowy nie mógł zweryfikować oświadczeń złożonych przez stronę w oparciu przedłożone dokumenty w języku niemieckim. Stosownie do treści art. 4 pkt 3 ustawy z 7 października 1999 r. o języku polskim (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 931), język polski jest językiem urzędowym terenowych organów administracji publicznej. Z art. 5 ust. 1 tej ustawy wynika natomiast, że podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych oraz składają oświadczenia woli w języku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Zgodnie z ust. 2, przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do oświadczeń woli, podań i innych pism składanych organom, o których mowa w art. 4. Zaznaczenia wymaga, iż pełnomocnik strony zobligował się do przedłożenia stosownych tłumaczeń już w piśmie z dnia [...] marca 2018 r. Następnie na wezwanie do ich nadesłania wniósł o przedłużenie terminu do [...] maja 2018 r. Termin ten upłynął bezskutecznie, gdyż do daty niniejszego orzeczenia, to jest [...] maja 2018 r. żadnych tłumaczeń dokumentów przedłożonych do sprawy dokumentów nie nadesłano. Z kolei już ze złożonych oświadczeń w piśmie z dnia 8 marca 2018 r. wynika, że strona miała możliwość zgromadzenia środków na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, z których najwyższym jest zwykle w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wpis od skargi, wynoszący 483 zł, czyli niewiele ponad 100 euro. Pozostałe koszty sądowe to opłata kancelaryjna w kwocie 100 zł za sporządzenie uzasadnienia wyroku (jeżeli skarga zostanie oddalona, gdyż w przypadku jej uwzględnienia uzasadnienie sporządzane jest z urzędu) oraz wpis od skargi kasacyjnej wynoszący równowartość połowy wpisu od skargi. Powtórzyć należy, że nałożenie obowiązku poniesienia kosztów sądowych nie może skutkować koniecznością ograniczenia wydatków przez stronę na podstawowe potrzeby bytowe. Do takich należy zaliczyć opłaty za mieszkanie, wydatki na wyżywienie, przedszkole, środki higieny, lekarstwa. Absolutnie nie są niezbędne do koniecznego utrzymania wymienione przez skarżącą wydatki na "zabawki dla dzieci, zabawki edukacyjne, farbki, pędzelki kredki, bloki, zeszyty, książki z bajkami, wycieczki z przedszkola", których ponoszenie zresztą nie jest konieczne w każdym miesiącu. Poza tym trudno dać wiarę, że kwota takich wydatków sięga 200 euro. Również wydatki na odzież, które z pewnością są niezbędne, jednak nie są konieczne regularnie co miesiąc. Jak wynika z historii rachunku bankowego strony, miesięczne wpływy w okresie od grudnia 2017 r. do lutego 2018 r. wyniosły średnio około 2.000 euro. Strona natomiast winna była spodziewać się ponoszenia koszów swego udziału w sprawie najpóźniej z dniem wniesienia skargi (15 grudnia 2017 r.), a nawet wcześniej, skoro zleciła działanie w jej imieniu profesjonalnemu pełnomocnikowi. W tym też celu powinna była poczynić oszczędności ograniczając wydatki na cele, które nie są niezbędne dla konicznego utrzymania. W tym stanie, wniosek należało ocenić jako nieuzasadniony, w związku z czym postanowiono jak w sentencji, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a.