I SA/Wr 2206/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ludmiła Jajkiewicz, Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz, Sędzia NSA Andrzej Szczerbiński (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Gierczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2005r. sprawy ze skargi K.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie określenia wysokości nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 1996-2000 oddala skargę. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) w związku z art. 208 Ordynacji podatkowej uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] nr [...], określającą na podstawie art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej wysokość nadpłaty K. J. w podatku od nieruchomości za lata 1996-2000 w kwocie [...] wraz z odsetkami liczonymi od dnia złożenia wniosku [...] i umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia tej nadpłaty jako bezprzedmiotowe. Okazało się bowiem, że za poszczególne lata od 1996 do 2000 Wójt Gminy D. wydał ostateczne decyzje ustalającego wysokość tego podatku, które nie były przez stronę kwestionowane ani w zwykłym trybie odwoławczym, ani w którymś z trybów nadzwyczajnych. Nadto podniesiono, że wniosek w tej sprawie został już rozstrzygnięty wcześniejszą decyzją Wójta z dnia [...], odmawiającą stwierdzenia nadpłaty, utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] (skarga na tę decyzję rozpoznana była przez sąd w sprawie pod numerem I SA/Wr 2146/03, w której w dniu 23 czerwca 2005r. zapadł wyrok stwierdzający jej nieważność wraz z decyzją organu I instancji). W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik podatnika wniósł o uchylenie tej decyzji oraz decyzji organu I instancji zarzucając jej nieważność oraz naruszenie art. 234, 253 § 1 i § 4, 254 § 1 i § 2 oraz art. 258 § 2 w związku z art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej. Podniósł, że czym innym jest wymiar podatku, a czym innym sprawa nadpłaty podatku. Decyzje ustalające podatek za lata 1996-2000 zostały wykonane, a strona nie ma obowiązku występowania o unieważnienie wykonanych decyzji podatkowych. Strona nie ma też obowiązku znać ani procedur administracyjnych, ani nawet prawa materialnego, a sformułowane przez nią żądanie załatwić powinien zgodnie z prawem organ administracyjny. Obowiązki strony ograniczają się do wskazania jej adresu oraz sprecyzowania żądania poprzez podanie, jakiego praktycznego efektu oczekuje od organu. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty. Wyraził też pogląd, że uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2001r. sygn. FPK 4/00, na którą powoływał się skarżący w swoim wniosku o stwierdzenie nadpłaty podatku od nieruchomości, może wywierać wpływ na późniejsze orzecznictwo organów podatkowych, ale nie dawała podstaw do żądania zwrotu podatku od nieruchomości, zapłaconego w okresie wcześniejszym. W związku z wniesieniem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i niezakończeniem przed tym dniem postępowania sprawa zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) podlegała rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. W momencie wpłynięcia do Urzędu Gminy w D. w dniu [...] wniosku pełnomocnika K. J., datowanego [...]., o zwrot nienależnie zapłaconego podatku od nieruchomości za lata 1996-2000 wraz z należnymi odsetkami na podstawie tego przepisu i art.73 § 1 Ordynacji podatkowej w ówczesnym brzmieniu, zgodnie z którym wysokość nadpłaty określona jest przez organ podatkowy, istniały ostateczne decyzje wymiarowe za poszczególne lata, którymi ustalono K.J. wysokość podatku od nieruchomości za lata od 1996 do 2000 na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych, powołanej na wstępie oraz uchwał Rady Gminy D., ustalających stawki podatku od nieruchomości za kolejne lata. Te decyzje wymiarowe nie były nigdy przez stronę kwestionowane ani w zwykłym trybie odwoławczym, ani w którymś z trybów nadzwyczajnych, na przykład w drodze ewentualnego wnioskowania o stwierdzenie ich nieważności na podstawie odpowiednich przepisów Ordynacji podatkowej. Podatek wynikający z ostatecznej decyzji wymiarowej jest z założenia podatkiem należnym, zatem w chwili wpłynięcia wniosku o stwierdzenie nadpłaty przez zwrócenie nienależnie zapłaconego na podstawie decyzji administracyjnych podatku było oczywiste, że o żadnej nadpłacie w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej nie może być mowy bez wzruszenia tych decyzji. W tym momencie więc postępowanie wszczęte zgodnie z art. 165 § 3 Ordynacji podatkowej z dniem doręczenia organowi podatkowemu wniosku strony powinno być umorzone na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji jako bezprzedmiotowe. Nie istniały bowiem żadne okoliczności faktyczne ani prawne, które mogłyby stanowić podstawę do merytorycznego rozpoznawania tego wniosku i prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty podatku, ustalonego ostatecznymi decyzjami, których nie próbowano nigdy wzruszyć. Nie można w pełni zgodzić się z poglądem wyrażonym w skardze, że strona może ogólnikowo sformułować żądanie i nie musi się orientować w przepisach prawa podatkowego i procedurze administracyjnej, a organ podatkowy wszystko winien za nią załatwić. W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy wniosek o zwrot nadpłaty podatku od nieruchomości za lata 1996-2000 z dnia [...] sformułował powołując się na przepisy dotyczące stwierdzenia nadpłaty podatku, w szczególności art. 72 § 1 pkt 1 i art. 73 § 1 Ordynacji podatkowej i wniósł do Urzędu Skarbowego w D. w imieniu K. J. fachowy pełnomocnik – adwokat. We wniosku określił zatem podstawy prawne i zakres żądania, mimo iż było wiadome, że ostateczne decyzje wymiarowe, choć wykonane, ustaliły od strony prawnej wysokość podatku od nieruchomości za poszczególne lata od 1996 do 2000, który z założenia zatem traktowany być musiał jako podatek należny. Skoro decyzji tych nie próbowano wzruszyć, to prawidłowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję I instancji, stwierdzającą wysokość nadpłaty podatku i umorzyło postępowanie w tej sprawie jako bezprzedmiotowe. Postępowanie to bowiem powinno być umorzone po wpłynięciu wniosku, skoro z podanych powodów brak było podstaw do jego merytorycznego rozpoznawania. Jednocześnie sąd nie uznał za uzasadniony zarzutu naruszenia przy wydawaniu zaskarżonej decyzji art. 234 Ordynacji podatkowej, który mówi, że organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes publiczny. Skoro decyzja organu I instancji, stwierdzająca nadpłatę podatku bez wzruszenia wcześniej wydanych decyzji, które ustalały jego wysokość, nie miała w ogóle podstawy prawnej, organ odwoławczy miał obowiązek ją uchylić i umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe. Pozostałe przepisy powołane w skardze, w szczególności art. 253 § 1 i § 4, art. 254 § 1 i § 2 oraz art. 258 § 2 w związku z art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej, nie mają odniesienia do okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy. Ponieważ z podanych powodów wniesioną skargę uznano za nieuzasadnioną, oddalono ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, powołanej wyżej.