I SA/Wr 221/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Gawlak – Nowakowska po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu strony skarżącej od postanowienia referendarza sądowego z dnia 1 czerwca 2016 r., I SA/Wr 221/16, o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A.Ch. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie o wyznaczeniu terminu do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego postanawia: zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 1 czerwca 2016 r., I SA/Wr 221/16, i przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Skarżący, na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata uzasadniając, że jest bezrobotny, bez prawa do zasiłku. Utrzymuje się z prac dorywczych, z których ma niskie nieregularne dochody, nie zawsze wystarczające na przeżycie. Możliwości zbycia majątku są zablokowane przez banki, sądy i komorników. Dodatkowo, w związku z [...] , wnioskodawca zmuszony jest do ciągłych kontroli lekarskich i zażywania lekarstw. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca zakreślił rubrykę dotyczącą stanu rodzinnego. Wskazał, że posiada ½ domu w O. i dom jednorodzinny w K. (objęte zajęciem komorniczym), nie ma żadnych oszczędności i posiada 33% udziałów w spółce kapitałowej o wartości 17.100 zł. Z prac dorywczych uzyskuje 500-700 zł miesięcznie i ponosi bieżące wydatki w łącznej wysokości około 770 zł, w tym na leczenie 250 zł, środki czystości 20 zł, wyżywienie 300 zł, na komunikację miejską i inne 100 zł. W wyniku wezwania do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów wnioskodawca oświadczył, że w jego części domu w O. mieszka jego matka, która utrzymuje siebie i nieruchomość ze swojej emerytury oraz brat z rodziną – do niego należy druga połowa domu. Wnioskodawca jest osobą samotną. Nie składał zeznania podatkowego za 2015 r. ze względu na brak dochodów. Nie posiada rachunków bankowych poza kontem walutowym, którego saldo wynosi 4,66 USD. Nie ma samochodu. Zobowiązania, które są egzekwowane, głównie z tytułu kredytów, wynoszą 1.400.000 zł. Skarżący przedłożył, poza wydrukiem rachunku walutowego, kopie zeznania podatkowego za 2014 r. z zeznanym przychodem ze stosunku pracy w kwocie 10.080 zł. Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2016 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Jak stwierdził referendarz, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. W opinii referendarza, informacje udostępnione przez skarżącego są niepełne i niewiarygodne. Referendarz wskazał w szczególności na wątpliwości co do miejsca zamieszkania skarżącego, jak i miejsca prowadzenia działalności gospodarczej. Oprócz tego referendarz zauważył, że wnioskodawca nie podał żadnych kwot związanych z utrzymaniem domu, które faktycznie zajmuje. Z kolei wymienione wydatki w łącznej wysokości 770 zł przewyższają kwoty zdeklarowane jako dochód z prac dorywczych. Dodatkowo referendarz zauważył, że wnioskodawca posiada nie tylko dom w O., ale i dom jednorodzinny w K. Z udostępnionych danych nie wynika, że zajmuje go rodzina. Zaś fakt zajęcia tej nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym nie wyłącza – według referendarza – możliwości pozyskiwania z niej dochodów choćby poprzez wynajem. W sprzeciwie od postanowienie referendarza skarżący zawarł polemikę z wydanym rozstrzygnięciem. Według skarżącego, udzielił on wyczerpujących informacji, zaś referendarz oparł się na hipotetycznych wartościach. Podkreślił, że jest osobą bezrobotną, wobec której prowadzona jest egzekucja. Na wezwanie Sądu skarżący przedstawił decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] r. o zarejestrowaniu jako bezrobotny oraz o odmowie przyznania zasiłku. Oprócz tego skarżący wyjaśnił, że wobec niego prowadzona jest egzekucja na ok. 1.400.000 zł. Jako znane z urzędu wskazać należy, że wnioskodawca jest w tutejszym Sądzie stroną w czterech sprawach toczących się równocześnie, w których wpisy od skarg zostały wyznaczone na łączną kwotę 400 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie zaś do treści art. 260 § 2 p.p.s.a. w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, czyli w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd, po ponownym zbadaniu akt sprawy, stwierdził, że wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy zasługiwał w całości na uwzględnienie. Z przedłożonych w niniejszej sprawie dokumentów wynika, że skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Nie ma także stałego dochodu. Oprócz tego wobec skarżącego prowadzone są liczne postępowania egzekucyjne. Wskazane zaś przez referendarza wątpliwości co do miejsca zamieszkania skarżącego oraz wysokości wydatków nie mogły mieć – w ocenie Sądu – żadnego wpływu na rozpoznanie niniejszego wniosku. W sprawie nie ma bowiem wątpliwości, że skarżący jest osobą ubogą. Wnioskodawca nie posiada żadnych oszczędności, ani przedmiotów wartościowych. Wszystkie środki finansowe, którymi dysponuje w miesiącu przeznaczane są na pokrycie kosztów bieżącego utrzymania. Ponadto wnioskodawca posiada dom, który został zajęty. Nie można przy tym zgodzić się z referendarzem sądowym, że zajęcie nieruchomości pozwala na pozyskiwanie z niej dochodów. Po pierwsze, przy tak znacznym poziomie zadłużenia organ egzekucyjny (komornik sądowy) na pewno w przypadku najmu dokona zajęcia wierzytelności przysługującej zobowiązanemu (dłużnikowi). W takim układzie nadal skarżący nie będzie mógł ponieść kosztów postępowania. Po drugie, możność uzyskania dochodu z ww. nieruchomości ma charakter jedynie hipotetyczny. Nie wiadomo bowiem, czy rzeczywiście znalazłby się najemca, ewentualnie nabywca, i w jakiej wysokości skarżący mógłby uzyskać dochód z tejże nieruchomości. W orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka zgodnie zaś się przyjmuje, że niedopuszczalne jest podważanie wiarygodności informacji o stanie majątkowym strony w oparciu o hipotetyczne twierdzenia (Kreuz przeciwko Polska, wyrok ETPC z dnia 19 czerwca 2001 roku, skarga nr 28249/95). Reasumując, zdaniem Sądu, w sprawie skarżący niewątpliwie wykazał, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. W konsekwencji Sąd postanowił zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 1 czerwca 2016 r. i przyznać stronie prawo pomocy we wnioskowanym zakresie, o czym orzeczono na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.