I SA/Wr 2246/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Radom, Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska, Protokolant: Starszy specjalista Małgorzata Jakubiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 lutego 2014 r. sprawy ze skargi Z. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 18 października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie zaległości z tytułu podatku od darowizny oddala skargę. Skarżonym postanowieniem z dnia 18 października 2013 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej we W. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. – K. z dnia 2 sierpnia 2013 r. nr [...] odmawiające wszczęcia postepowania w sprawie wniosku Z. M. (dalej: podatnik/strona/skarżący) z dnia 18 lipca 2013 r. o umorzenie zaległości podatkowej z tytułu podatku od darowizny. Jak wynika z ustalonego przez organ stanu faktycznego sprawy, pismem z dnia 18 lipca 2013 r. strona zwróciła się do Prezydenta W. z prośbą o umorzenie podatku od darowizny. Pismem z dnia 24 lipca 2013 r. nr [...] Prezydent W., na podstawie art. 170 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. , poz. 749 ze zm.)-dalej O.p., przekazał powyższe pismo strony do rozpatrzenia zgodnie z właściwością Naczelnikowi Urzędu Skarbowego W.-K.. Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2013 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego W.-K., na podstawie art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku podatnika o umorzenie zaległości podatkowej z tytułu podatku od darowizny z uwagi na fakt, iż na stronie nie ciąży żadna zaległość podatkowa z tytułu podatku od darowizny. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji stwierdził brak podstaw do merytorycznego rozpatrzenia przedmiotowego wniosku. Pismem z dnia 13 sierpnia 2013 r. skierowanym do Dyrektora Izby Skarbowej we W. podatnik wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, wskazując, z punktu widzenia prawa teoretycznie nadal jest obciążony podatkiem. Dyrektor Izby Skarbowej we W. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, wskazując, że zgodnie z brzmieniem art. 165 a Ordynacji podatkowej, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub, z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przytoczony przepis ma zastosowanie wyłącznie do postępowań wszczynanych na wniosek, i rozwiązanie takie jest podyktowane ekonomiką postępowania. Jeżeli bowiem już w momencie wszczęcia postępowania na wniosek można przewidzieć, że zostanie wydana decyzja umarzająca postępowanie, mija się z celem nie tylko prowadzenie takiego postępowania, ale również jego wszczynanie. Jak stanowi art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Z treści przepisu 67a § 1 pkt 3 O.p wynika jednoznacznie, iż ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych w postaci umorzenia organ podatkowy może zastosować wyłącznie w przypadku istnienia zaległości podatkowych. Organ odwoławczy podkreślił, że z akt sprawy wynika, że na dzień złożenia wniosku o umorzenie, zobowiązanie w podatku od spadków i darowizn za 2003 rok ustalone decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-K. z dnia 26 lutego 2003 r., nie istnieje. Zobowiązanie zostało zaspokojone w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym; egzekucję zakończono w dniu 2 marca 2006 r. (tytuł wykonawczy nr [...]). Ściągnięcie zaległości podatkowej w drodze egzekucji administracyjnej mieści się w pojęciu zapłaty powodującej wygaśnięcie zobowiązania podatkowego (art. 59 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej), a przy tym nieistotne jest, czy zapłata została dokonana dobrowolnie czy na skutek przymusowego jej wyegzekwowania. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie wystąpiła przedmiotowa przesłanka niedopuszczalności wszczęcia postepowania, a w związku z czym nie mogło toczyć się postepowanie zmierzające do merytorycznego rozpatrzenia wniosku strony. W skardze z dnia 4 listopada 2013 r. skarżący wskazał, że nie zgadza się z zaskarżonym postanowieniem i wniósł o stwierdzenie, iż nadal jest obciążony podatkiem od darowizny oraz ma prawo wystąpić o umorzenie podatku. Skarżący stwierdził, że w następstwie postanowienia Prezydenta Wrocławia z dnia 9 maja 2003 r. znak [...] pobrany został od niego bezprawnie podatek od darowizny, bowiem do tej pory nie miał możliwości odwołania się. Zdaniem skarżącego organ powinien zwrócić mu podatek i całą procedurę zacząć od początku. Ponadto wskazał, że pismem z dnia 19 czerwca 2013 r. I KO/Wr 26/3 Wojewódki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wskazał, że wydanie nowego postanowienia przez Prezydenta Wrocławia, w żądanym przez skarżącego zakresie, jest możliwe jedynie w ramach procedury udzielenia ulgi w sprawie zaległości podatkowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w sprawie. W piśmie procesowym z dnia 13 stycznia 2014 r. skarżący podtrzymał stanowisko zaprezentowane w skardze. W odpowiedzi na to pismo strona przeciwna podtrzymała stanowisko zaprezentowane w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Rozważania w niniejszej sprawie należy rozpocząć od wskazania, że zgodnie z art. 67a § 1 O.p. organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b O.p., w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem tego podatnika lub interesem publicznym, może: 1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty; 2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a O.p.; 3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Analiza art. 67a § 1 O.p. prowadzi do wniosku, że zastosowanie w stosunku do podatnika ulgi podatkowej wymaga spełnienia jednego podstawowego warunku, jakim jest istnienie niezapłaconego zobowiązania podatkowego. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący miał w chwili orzekania przez organy zaległość podatkową w zakresie podatku od darowizny Tym samym nie jest możliwe uwzględnienie jego wniosku o udzielenie ulgi w podatku od darowizny. Na dzień złożenia wniosku o umorzenie, zobowiązanie w podatku od spadków i darowizn za 2003 rok ustalone skarżącemu decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-K. z dnia 26 lutego 2003 r., nie istnieje. Zobowiązanie zostało zaspokojone w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym; egzekucję zakończono w dniu 2 marca 2006 r. (tytuł wykonawczy nr [...]). Należy z całą mocą podkreślić raz jeszcze, że w dniu złożenia wniosku, tj. dnia 18 lipca 2013 r. strona nie posiadała przedmiotowej zaległości podatkowej, ponieważ zaległość ta wygasła w całości przez zapłatę, bowiem ściągnięcie zaległości podatkowej w drodze egzekucji administracyjnej również mieści się w pojęciu zapłaty, powodującej wygaśnięcie zobowiązania podatkowego.Jak słusznie podkreślił organ odwoławczy zasada istnienia zaległości podatkowej w dniu składania wniosku o jej umorzenie była i jest akceptowana w orzecznictwie sądów administracyjnych. Już w wyroku z dnia 19 października 2000r. (sygn. akt III SA 2246/99, LEX nr 47091) stwierdzono, że organ podatkowy może umorzyć zaległość podatkową lub odmówić jej umorzenia tylko wówczas, gdy zaległość ta istnieje w chwili złożenia wniosku. Także w późniejszym orzecznictwie omawiana zasada nie była kwestionowana. Konsekwentnie się w nim podkreśla, że jedną z przesłanek, która musi wystąpić w dacie składania wniosku o umorzenie zaległości podatkowej, jest istnienie tej zaległości. Zatem z powyższych względów ocena istnienia zaległości podatkowej winna się odnosić do stanu istniejącego w dacie zgłoszenia wniosku o jej umorzenie. Nie można zgodzić się zatem ze skarżącym, że nadal obciążony jest podatkiem od darowizny. Rację mają wobec tego organy podatkowe, odmawiając wszczęcia wobec skarżącego postępowania w zakresie zastosowania art. 67a § 1 O.p. w jego sprawie. Zgodzić się należy z nimi, że postępowanie podatkowe w tym zakresie byłoby bezprzedmiotowe. Zgodnie z art. 165 § 1 O.p. postępowanie podatkowe może być wszczęte między innymi na wniosek podatnika. Jednakże w myśl art. 165 a Ordynacji podatkowej, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub, z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przytoczony przepis ma zastosowanie wyłącznie do postępowań wszczynanych na wniosek, i rozwiązanie takie jest podyktowane ekonomiką postępowania. Jeżeli bowiem już w momencie wszczęcia postępowania na wniosek można przewidzieć, że zostanie wydana decyzja umarzająca postępowanie, mija się z celem nie tylko prowadzenie takiego postępowania, ale również jego wszczynanie. Przepis wyróżnia przesłankę podmiotową niedopuszczalności wszczęcia postępowania (gdy podanie wniosła osoba niebędącą stroną) oraz przesłankę przedmiotową niedopuszczalności wszczęcia postępowania (gdy postępowanie z jakichkolwiek innych przyczyn nie może być wszczęte). Rozstrzygnięcie przewidziane w części dyspozytywnej tego przepisu, tj. odmowa wszczęcia postępowania nie jest uzależnione od uznania organu administracji; stanowi obligatoryjne następstwo stwierdzenia przez organ przesłanek w tym przepisie wyszczególnionych. Odmowa wszczęcia postępowania stanowi obowiązek organu administracji w przypadku zaistnienia opisanej w tym przepisie sytuacji. Skoro bowiem skarżący nie ma obecnie żadnych zaległości w podatku od darowizny, to przyznanie mu ulgi w tym podatku jest bezcelowe. Takie postępowanie podlegałoby w efekcie umorzeniu, na podstawie art. 208 § 1 O.p. Umorzenie zaś postępowania, o którym z góry było wiadomo, że jego wszczynanie jest bezcelowe, stanowiłoby rażące naruszenie zasady ekonomiki postępowania podatkowego, wyrażonej w art. 125 § 1 O.p. Odnosząc się do zarzutu bezpodstawnego pobrania przez organ podatku należy wskazać, że kwestionowane przez skarżącego postanowienie Prezydenta W. z dnia 9 maja 2003 r. nr [...] nie wyrażające zgody na umorzenie zaległości z tytułu podatku od spadków i darowizn nie zostało uchylone przez sąd. Prawidłowość tego postanowienia oraz zgodność z obowiązującymi przepisami potwierdziła sądowa kontrola dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 1 czerwca 2005 r. sygn.. akt I SA/Wr 2529/03). Powołane zaś przez skarżącego pismo z dnia 19 czerwca 2013 r. nr I-KO/Wr 26/13 dotyczy złożonej do tutejszego Sądu skargi na Prezydenta W.. Z pisma tego nie wynika, aby skarżący został pouczony, że ma złożyć wniosek o umorzenie podatku od darowizny, który został przez niego zapłacony. Wobec powyższego, uznać należało zasadność stanowiska Dyrektora Izby Skarbowej we W. w niniejszej sprawie i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzec jak na wstępie.