I SA/Wr 226/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Ciołek po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2012r. na posiedzeniu niejawnym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące I-III 2005 r. i V-VII 2005r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W sprawie w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500,00 zł skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podała, że Urząd Skarbowy w W. zablokował jej rachunek bankowy. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazała wnioskująca spółka kwotę 52.000 zł jako wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych, kwotę 5.229 zł – jako wartość jej środków trwałych oraz kwotę (-) 1.752.831,88 zł jako stan rachunku bankowego oraz kwotę zajęcia na tym rachunku. Argumentowała także strona, że na dzień złożenia wniosku bilans za ostatni rok obrotowy nie został sporządzony. Z dokumentów przesłanych na wezwanie wynika, ponad dane wskazane we wniosku, że w latach 2010 i 2011 skarżąca spółka nie uzyskała żadnego przychodu, natomiast w styczniu i lutym 2012 r. dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości odpowiednio 122.519 zł i 226.710 zł oraz nabyła towary i usługi o wartości odpowiednio 129.289 zł i 116.161 zł. Z wyciągu rachunku bankowego skarżącej z dnia 18.04.2012r. wynika, że w okresie od 08.03.2010r. do 22.12.2011r. na rachunku dokonano 7 blokad środków z różnych tytułów na łączną kwotę 1.757.262,82 zł. Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2012 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. Powyższe orzeczenie referendarskie stało się przedmiotem wniesionego w terminie sprzeciwu. Sprzeciw nie zawierał uzasadnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, od którego został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2) p.p.s.a.). Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej, a zwolnienie strony z ponoszenia kosztów postępowania sądowego winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, Sąd stwierdził, iż skarżąca spółka nie wykazała, że nie posiada obecnie i nie jest zdolna wygospodarować dostatecznych środków na opłacenie należnych w sprawie kosztów sądowych. Z załączonych do wniosku dokumentów (deklaracji VAT-7) wynika, że skarżąca w 2012r. prowadzi działalność gospodarczą, z której osiąga znaczne i rosnące przychody (122.519 zł i 226.710 zł odpowiednio w styczniu i lutym 2012r., przy deklarowanym braku przychodów w latach 2010 i 2011). Z powyższego wynika, że podnoszony przez skarżącą fakt dokonania jej na rachunku bankowym w latach 2010 i 2011 licznych blokad, nie utrudnia jej obecnie prowadzenia działalności gospodarczej w stopniu, który uniemożliwiałby jej wygospodarowanie środków koniecznych do uiszczenia kosztów sądowych. W kontekście osiąganych przez skarżącą przychodów, koszty sądowe, które na obecnym etapie postępowania stanowi wpis w wysokości 500,00 zł (który zwykle stanowi najwyższy koszt sądowy w postępowaniu sądowoadministracyjnym), stanowią kwotę znikomą i niewątpliwie przez skarżącą możliwą do poniesienia. W istocie rzeczy prawo pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązków ponoszenia kosztów postępowania sądowego powinno się sprowadzać wyłącznie do przypadków, w którym zdobycie przez stronę środków do sfinansowania udziału w tym postępowaniu jest niemożliwe (tak też postanowienie z 9 marca 2009r. WSA we Wrocławiu sygn. akt II SAB/Wr 32/08, LEX nr 603148). Niemożliwość uiszczenia wpisu w wysokości 500,00 zł oznaczałaby, iż spółka obecnie nie posiada żadnych przychodów lub zdolności kredytowej na minimalnym poziomie i nie jest w stanie prowadzić żadnej działalności z powodu utraty płynności finansowej. Z treści dokumentów oraz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wynika, że spółka prowadzi działalność gospodarczą relatywnie dużych rozmiarów. Dla tych względów, na podstawie powołanych przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł jak w sentencji.