I SA/Wr 2263/02

Dnia 14 września 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Zbigniew Łoboda Asesor WSA Anetta Chołuj Protokolant Edyta Luniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2004 r. sprawy ze skargi M. T. na postanowienie Izby Skarbowej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Przedmiotem skargi M. T. jest postanowienie Izby Skarbowej we W. z dnia [...] Nr [...], którym na podstawie art. 216 oraz art. 162 § 1 w związku z art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku strony z dnia 25 marca 2002r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Urzędu Skarbowego W. - K. z dnia [...] Nr [...] w sprawie ustalenia podatku dochodowego od osób fizycznych z nieujawnionych źródeł przychodów za 2000 r. w wysokości [...] - odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia tego odwołania. W uzasadnieniu tego postanowienia stwierdzono, że Urząd Skarbowy W. - K. decyzją z dnia [...] Nr [...] ustalił M. T. podatek dochodowy od osób fizycznych z nieujawnionych źródeł przychodów za 2000 r. w wysokości [...]. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji pouczył stronę, iż od decyzji tej przysługuje prawo wniesienia odwołania do Izby Skarbowej we W. za pośrednictwem Urzędu Skarbowego w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. W związku z niemożnością doręczenia M. T. decyzji w sposób określony w art. 148 i art. 149 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) decyzja Urzędu Skarbowego została złożona - zgodnie z przepisem art. 150 ustawy - Ordynacja podatkowa - na okres siedmiu dni w urzędzie pocztowym. Termin 14-dniowy przewidziany do wniesienia odwołania upłynął 29 października 2001 r. natomiast pełnomocnik strony odwołanie wraz z zawartym w nim wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia tego odwołania wniósł dopiero w dniu 25 marca 2002 r., o czym świadczy data stempla pocztowego. We wniosku tym pełnomocnik strony zarzucił Urzędowi Skarbowemu naruszenie art. 150 § 2 ustawy - Ordynacja podatkowa, iż ten nie poinformował M. T. o wystosowaniu na jego adres zamieszkania jakiegokolwiek pisma. Pełnomocnik podniósł jednak, iż w razie uznania, iż nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia odwołania powołując się na art. 162 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa wniósł o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności utrzymując, że uchybienie terminu nastąpiło nie z winy M. T. Nieuwzględniający tego wniosku Izba Skarbowa stwierdziła, że zgodnie z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Natomiast § 2 tego artykułu wymaga od strony, aby w takim przypadku prośba o przywrócenie terminu była wniesiona w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Przepis art. 162 ustawy - Ordynacja podatkowa przewiduje zatem możliwość przywrócenie terminu w sytuacji, gdy zainteresowany uprawdopodobni przedstawiając wiarygodne okoliczności, że naruszenie terminu nastąpiło bez jego winy, a wniosek o przywrócenie terminu zostanie złożony w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu i gdy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zostanie dopełniona czynność, dla której termin był wyznaczony. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można więc mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Powyższe oznacza zatem, że jedynie łączne spełnienie przez stronę tych trzech warunków daje organowi podatkowemu podstawę do przywrócenia terminu do dokonania danej czynności. Uchybiając terminowi do wniesienia odwołania podatnik musi jednak uprawdopodobnić, że pomimo swej staranności nie mógł z uwagi na niezależną od niego przeszkodę dokonać w terminie tej czynności, zatem wystarczy wykazanie, iż istnienie tej przeszkody doprowadziło do uchybienia terminowi (choroba, inne zdarzenie losowe). W niniejszej sprawie natomiast nie wystąpiło żadne zdarzenie losowe, lecz zaniedbanie przez stronę terminu co faktycznie nie odpowiada wymogom art. 162 cytowanej ustawy - Ordynacja podatkowa. Nie jest bowiem taką okolicznością (zdarzeniem losowym) zarzut odwołania o naruszeniu przez organ pierwszej instancji postanowień art. 150 ustawy - Ordynacja podatkowa poprzez - jak twierdzi pełnomocnik strony -niepoinformowanie podatnika o pozostawieniu w urzędzie poczty decyzji. Zarzut ten zresztą jest w całości chybiony bowiem dyspozycje zawarte w tym przepisie zostały przez Urząd Skarbowy wykonane. Z tych względów Izba Skarbowa uznała, iż wniosek pełnomocnika strony należało załatwić odmownie. W skardze na to postanowienie pełnomocnik skarżącego wniósł o jego uchylenie. W skardze podniesiono, że Izba Skarbowa bezzasadnie przyjęła, iż w sprawie nin. nastąpiło zaniedbanie przez stronę terminu, bowiem brak winy w dopełnieniu obowiązku musi wynikać z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której istnienie doprowadziło w rezultacie do uchybienia terminowi. W tym zakresie wskazano, iż z treścią decyzji Urzędu Skarbowego z dnia [...], skarżący miał możliwość zapoznania się dopiero w dniu [...], w której to dacie osobiście odebrał jej duplikat z Urzędu. Dopiero w tym dniu możliwym stało się zajęcie przez skarżącego merytorycznego stanowiska odnośnie treści decyzji i skorzystanie przez niego z środków odwoławczych przewidzianych przez ustawę. Przepis art. 149 i 150 ustawy Ordynacja podatkowa ustala zasady w zakresie doręczania przez organ podatkowy pism. Z uregulowań tych wynika, iż w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu, pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy domu umieszcza się zawiadomienie na drzwiach mieszkania adresata. Przepis ten dotyczy zatem takiej sytuacji, gdy doręczyciel faktycznie usiłuje doręczyć pismo w mieszkaniu adresata. W sytuacji, gdy nie jest możliwe doręczenie pisma w sposób wskazany wyżej, należy zawiadomić adresata o próbie doręczenia, wraz z informacją o miejscu i czasie jej odebrania w placówce pocztowej, a zawiadomienie to umieszczone zostać powinno w skrzynce do doręczania korespondencji lub przekazane w inny powszechnie uznawany sposób. Skarżący podniósł, iż od czasu wszczęcia przez Urząd Skarbowy W. K. postępowania podatkowego, do dnia wniesienia skargi, nie opuszczał on miejsca swego zamieszkania - za wyjątkiem krótkotrwałych nieobecności wywołanych zwykłymi okolicznościami. Przez cały ten okres nie otrzymał jednak żadnego zawiadomienia, dlatego tkwił w błędnym przekonaniu, iż Urząd Skarbowy nie zakończył postępowania w sprawie i nie wydał stosownej decyzji. Trudno zatem zgodzić się ze stanowiskiem Izby Skarbowej, że skarżącemu można przypisać winę za uchybienie terminowi do złożenia odwołania od decyzji, o istnieniu której nie miał pojęcia. Podniesiono również, iż jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu, skarżący dopełnił czynności przewidzianych w art. 162 § 2 ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie, wywodząc jak w zaskarżonym postanowieniu. Po rozpatrzeniu zarzutów skargi stwierdziła, że pokrywają się one z zarzutami zawartymi w odwołaniu, strona skarżąca nie wniosła do sprawy żadnych nowych okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na zmianę stanowiska Izby Skarbowej. Wręcz przeciwnie, jak wynika z treści skargi pełnomocnik próbując przerzucić odpowiedzialność na organy podatkowe potwierdza prawidłowość stanowiska zajętego w zaskarżonym postanowieniu bowiem wprost stwierdza, że M. T. "(...) nie opuszczał miejsca swego zamieszkania -za wyjątkiem krótkotrwałych nieobecności wywołanych zwykłymi okolicznościami, że przez cały ten okres nie otrzymał jednak żadnego zawiadomienia, dlatego tkwił w błędnym przekonaniu, iż Urząd Skarbowy nie zakończył postępowania w sprawie i nie wydał decyzji". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Po rozpoznaniu niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie brak jest bowiem podstaw do stwierdzenia, aby przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia orzekający organ dopuścił się naruszenia prawa, które uzasadniałoby wyeliminowanie tego postanowienia z obrotu prawnego. Przede wszystkim odnośnie zarzutu nieprawidłowości w doręczeniu skarżącemu decyzji organu I instancji, stwierdzić należy, że przepis art. 150 ustawy Ordynacja podatkowa, który w niniejszej sprawie znalazł zastosowanie w stosunku do doręczenia tej przesyłki skarżącemu, od 5 czerwca 2001 r. miał następujące brzmienie: "Art. 150. § 1. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 lub art. 149: 1) poczta przechowuje pismo przez okres 7 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę, 2) pismo składa się na okres 7 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę. § 2. Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy". Z dowodów znajdujących się w aktach sprawy (k. 32 i 33) wynika, że przesyłka z decyzją organu I instancji była awizowana przez pracownika poczty w dniu 8 października 2001 r. poprzez pozostawienie zawiadomienia o jej złożeniu w urzędzie pocztowym, w oddawczej skrzynce pocztowej M. T. Zgodnie z powyżej cytowanym przepisem, z upływem siódmego dnia od złożenia pisma na poczcie, doręczenie uznaje się za dokonane (w tym przypadku [...]) i od tego czasu płynął skarżącemu termin 14-dniowy do złożenia odwołania, który upłynął w dniu 29 października 2001 r. Przepis art. 150 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym od 5 czerwca 2001 r. do 31 sierpnia 2003 r. nie został zakwestionowany pod względem jego zgodności z Konstytucją wobec czego jego dyspozycja w tym okresie czasu była obowiązująca dla organów podatkowych. Jego zastosowanie przez te organy nie może zatem być uznane przez sąd administracyjny za naruszające ten przepis prawa. Odnośnie natomiast zarzutu naruszenia art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej stwierdzić należy, że trafnie w niniejszej sprawie Izba Skarbowa stwierdziła, że stosownie do ww. przepisów tego artykułu, w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego wówczas gdy : 1) uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, 2) podanie o przywrócenie terminu zostanie wniesione w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, 3) jednocześnie z wniesieniem podania dopełniono czynności, dla której był określony termin. W niniejszej sprawie strona skarżąca nie wykazała na pewno pierwszej z tych przesłanek, gdyż nie uprawdopodobniła, aby uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. O braku winy można mówić wyłącznie, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (por. wyrok NSA z dnia 5 grudnia 1997 r., sygn. akt I SA/Po 495/97, niepublikowany). Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest zatem możliwe, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa. W niniejszej sprawie podatnik nie wniósł odwołania od ww. decyzji z powodu -jak podał - iż nie wiedział o wydaniu w niniejszej sprawie decyzji podatkowej. Jednakże w sytuacji gdy zgodnie z przepisami prawa stwierdzono skuteczne pod względem prawnym doręczenie tej decyzji podatnikowi w dniu 15 października 2001 r., w wyniku złożenia stosownego zawiadomienia w jego oddawczej skrzynce pocztowej w dniu 8 października 2001 r., która to okoliczność nie została podważona przez stronę skarżącą nie ma podstaw do twierdzenia, że podatnik nie został skutecznie powiadomiony o fakcie złożenia tej decyzji w urzędzie pocztowym, a zatem i o jej wydaniu. Fakt jej nieodebrania przez podatnika z urzędu pocztowego nie może obciążać organy podatkowe, lecz samego podatnika. Nieodebranie zatem przez podatnika przesyłki, o złożeniu której został powiadomiony, wskazuje na brak należytej staranności ze strony adresata przesyłki. Ponadto pomimo świadomości skarżącego o toczącym się wobec niego postępowaniu, dopiero po 5 miesiącach od wydania decyzji przez organ podatkowy I instancji, podjął on starania o zaskarżenie tej decyzji i przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Ponieważ to na osobie zainteresowanej przewróceniem terminu spoczywa ciężar uprawdopodobnienia braku jej winy w uchybieniu tego terminu, skarżący powinien uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność w toczącym się postępowaniu podatkowym, czego w niniejszej sprawie strona skarżącą nie uczyniła. Na zakończenie stwierdzić należy, że strona skarżąca w swoich poczynaniach jest w pewnym sensie niekonsekwentna. Z jednej strony kwestionuje skuteczność doręczenia decyzji podatkowej organu I instancji zgodnie z art. 150 Ordynacji podatkowej z dniem 15 października 2001 r., z drugiej zaś strony wnosi o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji. Wskazać zatem należy, że przewrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji może nastąpić gdy przedmiotowa decyzja została zgodnie z przepisami prawa doręczona stronie, która po terminie ustawowym do wniesienia odwołania od tej decyzji, składa wniosek o przywrócenie Z powyższych względów skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w niniejszej sprawie naruszenia przepisów prawa - na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - oddalono skargę.