I SA/Wr 227/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tkacz- Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 8 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" Sp. z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. O/Z w L. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2003 r. postanawia I. przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi; II. w pozostałym zakresie oddalić wniosek. W rozpoznawanej sprawie "a" Spółka z o. o. z siedzibą w L. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek skarżąca podniosła, że bardzo trudna sytuacja finansowa spółki uniemożliwia jej poniesienie kosztów sądowych. Ponadto oświadczyła, że prowadzona przez nią działalność gospodarcza przynosi straty, a spółka posiada zaległości w wysokości 73.131,04 zł z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne. Ponadto dodała, że zajęto rachunek bankowy spółki, zaś posiadane przez nią nieruchomości obciążone zostały hipoteką przymusową na rzecz Skarbu Państwa reprezentowanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L.. Wobec tego strona wyjaśniła, że ma ograniczone możliwości zaciągania zobowiązań, w tym kredytów i pożyczek. Na poparcie wskazanych okoliczności przedłożono informację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 lutego 2008 r. dotyczącą nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne oraz zawiadomienia z ksiąg wieczystych. Kontynuując, wskazano, iż wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 50. 000 zł, wartość środków trwałych - 147.004 zł, natomiast na rachunku bankowym strony (według stanu konta na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku) nie zgromadzono żadnych środków. W świetle przedłożonych zawiadomień o wpisach w księgach wieczystych środki trwałe należące do spółki obciążone są hipoteką przymusową. Z przedłożonych przez stronę zeznań podatkowych wynika, iż w roku 2006 r. przychód spółki wyniósł 7.092.871,08 zł, koszty jego uzyskania 7.282.240,57 zł, co skutkowało stratą w wysokości 189.369,49 zł. Zaś w 2007 r., zgodnie z przedstawionym zeznaniem podatkowym, strona uzyskała przychód w kwocie 238.925,26 zł, poniosła koszty jego uzyskania w kwocie 283.819,10 zł w rezultacie czego poniosła stratę w wysokości 44.893,84 zł. Spółka oświadczyła również, iż w pierwszych dwóch miesiącach 2008 roku nie osiągnęła dochodu. Postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 9 czerwca 2008 r. odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że nie jest w stanie zgromadzić wystarczających środków na opłacenie kosztów sądowych. Ponadto zwrócono uwagę na rozbieżności w składanych przez stronę oświadczeniach, wskazując na nieujawnienie przez stronę wszystkich posiadanych rachunków bankowych oraz przedłożenie zeznania podatkowego za 2007 r. w następstwie ponownego wezwania Sądu, po wcześniejszych zapewnieniach o jego nie złożeniu. Od tego postanowienia spółka złożyła sprzeciw, wnosząc o przyznanie prawa pomocy zgodnie z wnioskiem. W ocenie skarżącej wskazane przez nią okoliczności potwierdzają brak możliwości poniesienia przez spółkę jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Zarzuciła ponadto błędną ocenę stanu faktycznego, poprzez przyjęcie że spółka nie ujawniła posiadanych przez siebie rachunków bankowych. Skarżąca wyjaśniła, że powszechną praktyką komorników jest zawiadamianie banków o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego dłużnika bez wskazywania numeru tego rachunku i bez posiadanych sprawdzonych informacji co do posiadanych przez dłużnika rachunków w danym banku. Odnośnie rozbieżności w oświadczeniach spółki związanych z przedłożeniem zeznania podatkowego za rok 2007 skarżąca podniosła, iż stosowne zeznanie złożyła w dniu 31 marca 2008 r., stąd w odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 29 stycznia 2008 r. nie miała możliwości przedłożenia go w Sądzie, co uczyniła w odpowiedzi na wezwanie z dnia 25 marca 2008 r. Ponadto spółka podniosła, iż drugi z jej wspólników – A. K. – nie posiada środków finansowych wystarczających na pokrycie kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p. p. s. a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 p. p. s. a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Z wniosku spółki jednoznacznie wynika, iż wnosi ona o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba lub jednostka ta wykaże, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1) a w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Regulacja ta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p. p. s. a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać jego żądanie. Oznacza to, iż na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa, przy czym do Sądu należy uznanie tych dowodów za dostateczne do zwolnienia od kosztów. Podkreślić trzeba, że koszty sądowe zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców. Zwolnienie z kosztów sądowych – będących dochodem budżetu państwa – stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów gospodarczych i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania powinności finansowych. Orzekając zatem w zakresie przyznania prawa pomocy, obowiązkiem Sądu jest wyważenie zarówno interesu Państwa, a więc ogółu obywateli, jak i skarżącej. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż okoliczności wykazane przez skarżącą uzasadniają przyznanie jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. Nie sposób zaś przyjąć, że spółka, która pomimo trudnej sytuacji finansowej nadal prowadzi działalność gospodarczą, nie będzie mogła w przyszłości partycypować w kosztach postępowania sądowego. Z tych też względów, na podstawie art. art. 246 § 2 pkt 2 p. p. s. a., Sąd orzekł jak w sentencji.