I SA/Wr 227/10

Wrocław, dnia 19 lipca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Katarzyna Borońska po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W. O. we wniosku z dnia 06 kwietnia 2010 r. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie na jego rzecz adwokata). W uzasadnieniu wniosku wskazał, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza przynosiła w latach 2005-2009 straty bądź niewielkie dochody. Na jego utrzymaniu pozostaje zaś niepracująca żona, syn i matka. Skarżący podał ponadto, że w obecnej chwili przed Sądem toczą się cztery jego sprawy. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, żoną i 19-letnim synem. Podał, że jest właścicielem dwóch mieszkań o powierzchni [...] m² i [...] m² oraz nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha. Nie posiada żadnych oszczędności, ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3000 euro. Natomiast na dochód rodziny składa się niewielki dochód z prowadzonej działalności gospodarczej oraz emerytura matki w wysokosci 1.160 zł (brutto). Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 07 kwietnia 2010 r. W. O. został wezwany do przedstawienia: a) odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych skarżącego i jego żony za lata 2008-2009 (ewentualnie informacji o uzyskanych dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy za 2009 r.); b) zaświadczenia o wysokości deklarowanych przychodów za ostatnie trzy miesiące oraz odpisów deklaracji podatkowych w podatku od towarów i usług, dotyczących prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej ; c) szczegółowego zestawienia wydatków skarżącego i rodziny, a także wyciągów z posiadanych przez niego i jego żonę rachunków i lokat bankowych za ostanie trzy miesiące; d) informacji posiadanych przez skarżącego i jego żonę środkach transportu; e) informacji o korzystaniu ze świadczeń Pomocy Społecznej oraz innych formach wspierania przez państwo. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przesłał dokumenty z których wynika, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza przyniosła w 2008 r. przychód w kwocie 85.462,60 zł, natomiast koszty uzyskania tego przychodu wyniosły 82.041,15 zł. W pierwszych trzech kwartałach roku 2009 r. skarżący dokonał w ramach prowadzonej działalności gospodarczej dostawy towarów oraz świadczył usługi o wartości odpowiednio 23.073 zł, 29.901 zł i 20.163 zł. Natomiast w czwartym kwartale 2009 r. i pierwszym 2010 r. dokonał on sprzedaży towarów lub usług na kwotę 67.697 zł. Z nadesłanej dokumentacji wynika ponadto, że miesięczne wydatki skarżącego na utrzymanie obu mieszkań wynoszą 741,42 zł; ponosi on także wydatki na usługi telekomunikacyjne w zależności od miesiąca w kwotach od 64,79 zł do 588,82 zł. Skarżący przedstawił także dokumenty wskazujące, że jest właścicielem dwóch samochodów: marki [...] (rocznik 2002) o wartości 22.000 zł oraz [...] (rocznik 1997) o wartości 5.500 zł. Ceny obu pojazdów wyznaczył w oparciu o ceny podobnych samochodów na portalu aukcyjnym Allegro. Załączył ponadto zawiadomienie o dokonaniu na jego rachunku bankowym zajęcia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. praw majątkowych o wartości 12.481 zł (kwota należności głównej) oraz 5.070,22 z tytułu odsetek. Postanowieniem z dnia 09 czerwca 2010 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. W sprzeciwie z dnia 05 lipca 2010 r. skarżący podniósł, że posiadane przez niego samochody są w złym stanie faktycznym i ich ewentualna sprzedaż jest możliwa za bardzo małe pieniądze. Poza tym, jak dalej argumentował, ich sprzedaż nie poprawiłaby znacząco jego sytuacji finansowej, a wręcz ograniczyłaby prowadzoną działalność gospodarczą. Dalej skarżący wskazał, że fakt posiadania przez niego dwóch mieszkań wiąże się tylko z ponoszeniem przez niego dodatkowych wydatków. Podniósł, że z uwagi na kryzys gospodarczy nie może ich sprzedać. Odnośnie posiadanej nieruchomości rolnej, skarżący podał, że stanowi ona ugór, położony w lesie w odległości 50 km od W., z którym wiąże się jedynie obowiązek płacenia podatku rolnego. We wszystkich sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w łącznej kwocie 723 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, od którego został wniesiony sprzeciw, traci moc, a sprawa będąca jego przedmiotem podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przechodząc do oceny zasadności wniosku skarżącego, należy wskazać, że zgodnie z brzmieniem art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jak stanowi § 2 art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z kolei art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie fizycznej, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Do wskazanych kosztów zaliczyć należy także powierzenie profesjonalnemu pełnomocnikowi prowadzenia swojej sprawy. Z treści wskazanego wyżej przepisu wynika jednoznacznie, że ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy. Jest to uzasadnione tym, że tylko wnioskodawca zna w pełni swoją sytuację finansową i materialną. Instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem bądź też ich zgromadzenie będzie następowało kosztem utrzymania własnej rodziny. Jest to zatem wyjątek od ogólnej zasady, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a, zgodnie z którą, strony ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Należy pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. Stąd też, przed wystąpieniem z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, wnioskodawca powinien dopełnić wszelkich starań w celu zgromadzenia we własnym zakresie odpowiednich środków. Prawo pomocy nie może być bowiem wygodną formą kredytowania podmiotów, co naruszałoby w istocie zasadę równości podmiotów wobec prawa. Mając powyższe na uwadze, Sąd nie znalazł dostatecznych podstaw, by przyznać skarżącemu prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy przede wszystkim wskazać, że skarżący pomimo wezwania nie przedstawił informacji dotyczących dochodów uzyskanych w 2009 r., ani wysokości deklarowanych przez niego (i jego żonę) przychodów w okresie pierwszych miesięcy 2010 r. Tym samym brak jest podstaw do określenia jego faktycznych możliwości finansowych. Zwłaszcza, że uzyskanie niskiego dochodu w 2008 r. nie wyklucza osiągnięcia znacznie lepszych wyników gospodarczych w późniejszym okresie. Skarżący nie przedstawił także wyciągów z kont bankowych, co również należy ocenić podobnie. Wymaga także podkreślenia, że skarżący jest właścicielem dwóch mieszkań i nieruchomości rolnej o znacznej powierzchni, które stanowią, wbrew jego twierdzeniom, obiektywne źródło uzyskania przez niego środków pieniężnych na swoje utrzymanie. Skarżący w żaden bowiem sposób nie wykazał, ani nawet nie uprawdopodobnił, aby nieruchomości te były obarczone wadami, które czyniłyby je mało atrakcyjne na rynku nieruchomości, czy wykluczałyby możliwość ich wynajęcia czy wydzierżawienia. Trudno zwłaszcza uznać, że skarżący w żaden sposób nie korzysta z nieruchomości rolnej o powierzchni 160 ha. Nie wskazał bowiem, aby stanowiła ona nieużytek. Reasumując, uznać należy, że skarżący nie wykazał dostatecznie swojej złej sytuacji finansowej. Nie udowodnił zwłaszcza wysokości osiąganych przez siebie dochodów, co nie pozwala Sądowi ocenić, czy skarżący faktycznie nie może w niniejszej sprawie ponieść kosztów postępowania. Wobec czego Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.