I SA/Wr 229/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj po rozpoznaniu w dniu 19 września 2011 r., na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, na skutek sprzeciwu strony skarżącej od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 4 lipca 2011 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ś. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia 30 grudnia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2004 rok oraz odsetek za zwłokę za miesiące styczeń, marzec i kwiecień 2004 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W sprawie w następstwie oddalenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 28 stycznia 2011 r. skargi A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ś. (zwana dalej skarżącą) na decyzję wskazaną w osnowie niniejszego postanowienia, skarżąca spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, powołując się na swoją ciężką kondycję finansową. W oświadczeniu o majątku i dochodach spółka podała kwotę 105.000,00 zł jako wysokość jej kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych oraz kwotę 60.640,44 zł straty za ostatni rok obrotowy według bilansu. Referendarz sądowy uznał, że oświadczenie zawarte we wniosku okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony i wykonaniu jego zarządzenia, w dniu 9 czerwca 2011 r. doręczono skarżącej spółce wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jej sytuacji finansowej, w tym opisu systemu rachunkowości (polityki rachunkowości) skarżącej spółki, odpisu zeznania skarżącej spółki o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej starty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za ostatnie dwa lata podatkowe, za które takie zeznanie spółka złożyła (CIT-8), uwierzytelnionego odpisu deklaracji podatkowych VAT skarżącej spółki za ostatnie trzy okresy rozliczeniowe, za które spółka je złożyła, szczegółowych wyciągów lub wykazów z posiadanych przez skarżącą spółkę rachunków bankowych, za ostatnie trzy miesiące, kserokopii umowy spółki, odpisu aktualnego bilansu spółki, rachunku zysków i strat spółki oraz innych dokumentów i informacji, których treść może mieć znaczenie dla oceny wniosku spółki. Strona skarżąca w odpowiedzi na to wezwanie przesłała kserokopie zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych (CIT-8) za lata 2008, 2009 i 2010, aktu założycielskiego spółki oraz nieczytelną kserokopię deklaracji dla podatku od towarów i usług (VAT-7). Jak z dokumentów tych wynika, w latach 2008, 2009 i 2010 spółka osiągnęła stratę w kwocie odpowiednio 55.615,91 zł, 27.607,54 zł i 60.640,44 zł (przy przychodach w kwocie odpowiednio 229.828,74 zł, 319.456,32 zł i 355.298,28 zł). Nadto w piśmie procesowym strony z dnia 15 czerwca 2011r. zawarta została informacja o osiągnięciu przez nią straty w pierwszych czterech miesiącach roku 2011 r. w kwocie 13.289,25 zł, przy przychodach w kwocie 117.192 zł, oraz o stanie konta bankowego spółki na koniec lutego, marca i kwietnia 2011 r. w kwocie odpowiednio 1.309,21 zł, 303,79 zł i 4.518,90 zł. Postanowieniem z dnia 4 lipca 2011 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sadzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił spółce przyznania prawa pomocy. We wniesionym w dniu 15 lipca 2011 r. sprzeciwie strona skarżąca oświadczyła, że posiadana na rachunku bankowym kwota nie wystarcza na zatankowanie użytkowanych pojazdów, na co potrzeba ok. 20.000,00 zł. Terminy płatności należności na rzecz spółki wynoszą od 60 do 90 dni. Sąd z urzędu wskazuje, że w sprawach o sygn. akt I SA/Wr 229/10 i I SA/Wr 230/10 zainicjowanych skargą A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Ś., strona skarżąca uiściła opłaty sądowe w łącznej kwocie 697 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu sprzeciw został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd. Takie rozwiązanie normatywne oznacza, że kwestię przyznania prawa pomocy uznaje się za nierozstrzygniętą i jest ona ponownie rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, jako sąd pierwszej instancji. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej następuje: w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jak wynika z treści podania, strona skarżąca wnioskuje o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zdaniem Sądu udokumentowanie sytuacji majątkowej przez spółkę nie można uznać za wyczerpujące. Poza wskazanymi już dokumentami, praktycznie nie przedstawiła żadnych dokumentów uprawdopodabniających twierdzenia zawarte w podaniu, a tym samym nie sposób zatem przyjąć, że wykazała okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku. Zwracając się o przyznanie prawa pomocy, wnioskodawca zobowiązany jest do sporządzenia wniosku w sposób rzetelny. Powinny się w nim znaleźć wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy a nadto okoliczności te – na żądanie Sądu – powinny być należycie udokumentowane (art. 255 p.p.s.a.). Mimo wezwania Sądu, strona skarżąca nie wyjaśniła i nie udokumentowała wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jej sytuację finansową. Informacje te stanowią dla Sądu punkt odniesienia do stwierdzenia, że spółka wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Dokonując analizy sytuacji materialnej strony skarżącej – na podstawie załączonych dokumentów – nie można dokonać weryfikacji oświadczenia co do jej stanu majątkowego. Jednocześnie zauważyć należy, że jak wskazuje autor sprzeciwu, spółka uzyskuje środki w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Skoro bowiem samo cotygodniowe tankowanie samochodów to koszt ok. 20.000,00 zł, to sumy te muszą być niebagatelne w odniesieniu do wysokości ewentualnych kosztów po mocy prawnej, które wg Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163 poz. 1348) wyniosłyby w obu sprawach toczących się ze skargi spółki 1.800,00 zł. Tymczasem strona skarżąca wezwana w dniu 3 czerwca 2011 r. (wezwanie doręczono w dniu 9 czerwca 2011 r.) do nadesłania do m. in. szczegółowych wyciągów lub wykazów z posiadanych przez skarżącą spółkę rachunków bankowych, za ostatnie trzy miesiące, przesyła jedynie własnoręcznie sporządzoną informację o wysokości środków zgromadzonych na rachunku bankowym w Banku N. na koniec lutego, marca i kwietnia. Wyraźnego podkreślenia wymaga, że takiej informacji nie sposób uznać za szczegółowy wykaz z rachunków bankowych. Dodatkowo należy wskazać, że sporządzając informację w dniu 15 czerwca 2011 r. należało co najmniej podać dane (szczegółowe) za miesiące od marca do maja 2011 r. Ustawodawca konstruując przesłankę przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym osobie prawnej postanowił, że nie dość, że spółka, czy innym posiadający legitymację podmiot, nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, to jeszcze ma to wykazać przez rozpoznającym wniosek sądem. W interesie strony skarżącej jest zatem, aby już do samego wniosku dołączyć wszelką dokumentację pozwalającą na ocenę jej sytuacji finansowej. Jeśli zaś wnioskodawca nie czyni tego nawet na dodatkowe wezwanie sądu, to nie sposób dokonać obiektywnej oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Należy zauważyć, że regulacja zawarta w art. 246 § 1 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 tej ustawy, stosownie do którego strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku fakty jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać okoliczności, o których mowa w omawianym art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Ocena, czy takie okoliczności zachodzą, należy do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy. Postawa strony, która wybiórczo prezentuje dokumentację mającą potwierdzać jej sytuację majątkową uniemożliwia uzyskanie pewności co do jej rzeczywistej sytuacji finansowej, przy czym to na niej spoczywa ciężar dowodu o braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I GZ 147/08, LEX nr 479137). Zdaniem Sądu wskazane okoliczności nie pozwalają na stwierdzenie, czy poniesienie kosztów pomocy prawnej jest dla strony skarżącej niemożliwe, albowiem z winy samego wnioskodawcy nie sposób stwierdzić jak jest rzeczywista sytuacja finansowa strony skarżącej, a tym samym nie sposób zweryfikować twierdzeń zawartych we wniosku. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.