I SA/Wr 23/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ludmiła Jajkiewicz, Sędzia WSA Zbigniew Łoboda, Sędzia WSA Dariusz Skupień (sprawozdawca), Protokolant Michał Kazek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 czerwca 2005r. sprawy ze skargi B. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. z dnia 17 grudnia 2003r. Nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia odwołania oddala skargę Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G., odmawiające przywrócenia terminu do złożenia odwołania. W sprawie był następujący stan faktyczny. Decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia 23 września 2003 roku Nr [...] ustalająca za 2001 rok Pani B. R. zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów w wysokości 213.284,00 zł, została doręczona pełnomocnikowi odwołującej się - Panu S. G. - w dniu 25 września 2003 roku, o czym świadczy podpis złożony na urzędowym druku potwierdzenia odbioru przesyłki. A zatem termin do wniesienia odwołania upłynął dnia 9 października 2003 roku. Tymczasem odwołanie z dnia 14 października 2003 roku nadano w Urzędzie Pocztowym Nr [...] w B. Ś. przesyłką poleconą Nr [...] w dniu 14 października 2003 roku, a więc 5 dni po terminie. Równocześnie z odwołaniem złożony został wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Jako podstawę do złożenia wniosku podano art. 58 ustawy z dnia 14 marca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 roku Nr 98, poz. 1071), który nie obowiązuje w sprawach podatkowych od dnia 1 stycznia 1998 roku w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa.. Motywując przedmiotowy wniosek pełnomocnik Pani B. R. wyjaśnił, że w związku z wyjazdem do chorej matki, nie był w stanie złożyć odwołania w terminie. Z uwagi na konieczność nieprzewidzianego przedłużenia swojego pobytu w miejscowości odległej o 410 km od miejsca prowadzenia przez niego działalności, nie mógł nadzorować czynności odwoławczych dotyczących przedmiotowej decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia 23 września 2003 roku. Uwzględniając powyższe pełnomocnik Pani B. R. wniósł o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Dyrektor Izby Skarbowej we W. po przeanalizowaniu akt sprawy nie przyjął wyjaśnień pełnomocnika Pani B. R. za wystarczające i uzasadniające przywrócenie terminu do złożenia odwołania i postanowieniem z dnia 17 grudnia 2003 roku Nr [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia 23 września 2003 roku Nr [...] w sprawie ustalenia Pani B. R. zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów w wysokości 213.284,00 zł. Pani B. R. zaskarżyła w/w postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając, iż organ odwoławczy nieprawidłowo uznał, że wyjazd pełnomocnika nie był wyjazdem nagłym. Zdaniem skarżącej czynnością uzasadniającą przywrócenie terminu nie był sam fakt wyjazdu, lecz choroba matki jej pełnomocnika. Wyjazd pełnomocnika do chorej matki niespodziewanie opóźnił i uniemożliwił złożenie odwołania w terminie. Ponadto choroba bliskiej osoby jest przeżyciem powodującym wyłączenie z normalnego funkcjonowania. Choroba jest zdarzeniem nagłym i niezawinionym przez nikogo, a więc nie można mówić w takiej sytuacji o zaniedbaniu ze strony osoby ją reprezentującej. Skarżąca zarzuciła również, że organ odwoławczy w przypadku wątpliwości, czy istnieją dowody potwierdzające fakt wystąpienia okoliczności wskazanych we wniosku o przywrócenie terminu, mógł wezwać jej pełnomocnika do przedłożenia tych dowodów, czy też mógł go wezwać do uzupełnienia wniosku na podstawie art. 169 Ordynacji podatkowej. Pani B. R. nie zgadza się z przeniesieniem na nią odpowiedzialności za błędy reprezentującego ją pełnomocnika tym bardziej, że o fakcie nie złożenia odwołania w terminie skarżąca dowiedziała się wiele dni później, przy okazji złożenia uzupełnienia do odwołania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. po ponownym przeanalizowaniu zebranych w sprawie dowodów i materiałów oraz zarzutów zawartych w skardze strona przeciwna uważa, że nie zasługują one na uwzględnienie. Jak zaznaczono na wstępie decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia 23 września 2003 roku doręczono doradcy podatkowemu S. G. - pełnomocnikowi Pani B. R. - w dniu 25 września 2003 roku. A zatem odwołanie od przedmiotowej decyzji powinno być złożone do dnia 9 października 2003 roku. Tymczasem dopiero w dniu 14 października 2003 roku pełnomocnik skarżącej nadał w Urzędzie Pocztowym Nr [...] w B. Ś. wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Wg wyjaśnień pełnomocnika w dniu 7 października 2003 roku nastąpił jego wyjazd z B., w sprawach rodzinnych, do matki mieszkającej w Ż.. Powrót do B. miał nastąpić nazajutrz tj. w dniu 8 października 2003 roku. Z uwagi na zły stan zdrowia matki liczącej [...] lat pełnomocnik Pani B. R. zmuszony był odłożyć sprawy zawodowe i przesunął o trzy dni termin powrotu do B. tj. na dzień 10 października 2003 roku. Z wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania wynika, że Pan S. G. miał już przygotowane odwołanie w dniu jego wyjazdu, niemniej jednak nie było ono podpisane. Ponadto Pan S. G. nie zostawił swoim pracownikom dyspozycji co do dalszego postępowania w tej kwestii. Pracownicy biura przekazali skarżącej akta sprawy wraz z odwołaniem sądząc, że jest to kopia dokumentów przeznaczonych dla niej. Wg wyjaśnień pełnomocnika Pani B. R. przeświadczona, że sprawa została załatwiona, nie podjęła żadnych działań. Dopiero po powrocie do B. w trakcie weryfikacji rejestru spraw i korespondencji Pan S. G. zorientował się, że nie wysłano przedmiotowego odwołania. Zdaniem pełnomocnika niespodziewany wyjazd do chorej matki, zamieszkałej w Ż. odległym o ponad 410 km od B., spowodował opóźnienie w załatwieniu sprawy skarżącej. Strona przeciwna podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, że przedstawione wyżej okoliczności nie mogą stanowić podstawy do przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Przepis art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej przewiduje możliwość przywrócenia terminu w sytuacji, gdy zainteresowany uprawdopodobni, że naruszenie terminu nastąpiło bez jego winy. W wyroku z dnia 11 sierpnia 1999 roku sygn. akt [...] Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przewidziany w art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej warunek co do braku zawinienia w uchybieniu terminu, jako koniecznej przesłanki do przywrócenia terminu należy oceniać w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł starannego działania. W literaturze prawniczej dominuje pogląd, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona (bądź jej pełnomocnik) dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W odniesieniu do osób, które z uwagi na wykonywany zawód występują jako pełnomocnicy stron należy przyjąć, że osoby te są zobowiązane do szczególnej staranności podczas wykonywania zleconych im czynności. A zatem ocena, czy osoby te dochowały reguł starannego działania powinna być dokonywana na podstawie odpowiednio wysokich kryteriów. Z wniosku z dnia 14 października 2003 roku wynika, że w dniu wyjazdu pełnomocnika skarżącej odwołanie było gotowe do wysłania. Nie zawierało jedynie podpisu pełnomocnika. Strona przeciwna podtrzymuje swoje stanowisko, iż nic nie stało na przeszkodzie, aby doprowadzić powierzone zlecenie do końca tym bardziej, że wyjazd pełnomocnika nie był nagły. Z wniosku z dnia 14 października 2003 roku wynika, że decyzję o wyjeździe Pan S. G. podjął we wczesnych godzinach rannych w dniu 7 października 2003 roku, natomiast wyjazd z B. nastąpił we wczesnych godzinach popołudniowych, co umożliwiało choćby przekazanie załatwienia spraw nie zakończonych pracownikom biura przedłużenia pobytu w Ż., w dobie rozwoju szeroko pojętych usług telekomunikacyjnych, istniały możliwości kontaktu zarówno z pracownikami biura prowadzonego przez Pana S. G., jak również z samą podatniczką, w celu sfinalizowania zleconych pełnomocnikowi czynności dotyczących przedmiotowego odwołania. Wniesienie napisanego już odwołania nie wymagało osobistych czynności pełnomocnika Pana S. G., lecz mogło mieć miejsce także za pośrednictwem pracowników zatrudnionych przez pełnomocnika skarżącej. Strona przeciwna stoi na stanowisku, podobnie jak w zaskarżonym postanowieniu, że podpis pełnomocnika pod odwołaniem można było uzupełnić w terminie późniejszym na co zezwala art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, z czego zresztą pełnomocnik skorzystał, uzupełniając o swój podpis wniosek z dnia 14 października 2003 roku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Uwzględniając powyższe strona przeciwna stwierdza, że sam fakt wyjazdu do chorej matki pełnomocnika skarżącej, wykonującego zawód doradcy podatkowego w sytuacji, gdy przedstawione okoliczności nie były tego rodzaju, że uniemożliwiły wysłanie w terminie przygotowanego odwołania, nie może być równoznaczny z uprawdopodobnieniem braku winy w uchybieniu terminu. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, strona przeciwna nie miała wątpliwości przy rozpatrywaniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, iż brak jest dowodów potwierdzających fakt wystąpienia wskazanych przez pełnomocnika okoliczności. Strona przeciwna uznała, że wskazane okoliczności tj. wyjazd do chorej matki w sytuacji, gdy odwołanie było już napisane, nie są wystarczającym powodem uniemożliwiającym dochowanie terminu do złożenia przedmiotowego odwołania. Pani B. R. nie zgadza się z przeniesieniem na nią odpowiedzialności za błędy reprezentującego ją pełnomocnika. Strona przeciwna stwierdza, że to Skarb Państwa nie może ponosić konsekwencji tego, iż pełnomocnik skarżącej nie poinformował jej o niedotrzymaniu terminu do wniesienia odwołania oraz o fakcie złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Kwestie powinności pełnomocnika wobec skarżącej powinny być uzgodnione między stronami tj. Panią B. R. oraz Panem S. G. przy zawieraniu umowy o reprezentowanie skarżącej przez pełnomocnika, a ewentualne spory wynikłe z nieprawidłowo wykonanej usługi rozstrzygają sądy cywilne. Uwzględniając powyższe strona przeciwna wnosi o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Na wstępie należy zauważyć, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej obejmującą m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym (art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), które oceniane są z punktu widzenia ich legalności, a więc zgodności z prawem, zarówno materialnym jak i formalnym. Tak rozumiejąc rolę Sądu w niniejszej sprawie, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa procesowego. Przedmiotem rozstrzygnięcia jest czy uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy pełnomocnika skarżącej, albowiem nie tylko wina podatnika, lecz również innych osób, w tym pełnomocnika, gdy pełnomocnik reprezentuje stronę w postępowaniu, wyłącza możliwość przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2002r., sygn. [...]. Przewidziany w art. 162 § 1 ordynacji podatkowej warunek braku zawinienia w uchybieniu terminu, jako konieczną przesłankę do ewentualnego przywrócenia terminy, należy oceniać w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł starannego działania. W odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron należy przyjąć, że osoby te są zobowiązane do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia, a zatem ocena, czy dochowali reguł starannego działania winna być dokonywana w oparciu o odpowiednio wysokie kryteria (wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1999r. sygn. [...]nie publ.). Przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy osoby, która uchybiła terminowi. Zatem jeśli uchybienie to nastąpiło z winy osoby zainteresowanej, termin nie może zostać przywrócony. Przy czym możliwość przywrócenia terminu niweczy choćby lekkie niedbalstwo zainteresowanego. Organ podatkowy powinien więc odmówić przywrócenia terminu, jeżeli stwierdzi że strona dopuściła się nawet lekkiego niedbalstwa (wyrok NSA z 22.05.1997r. [...] niepublikowany). O braku winy można mówić, jeśli uchybienie terminowi nastąpiło z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Nie jest to możliwe ustalenie katalogu okoliczności uniemożliwiających dokonanie czynności w terminie. Może to być na przykład powódź, pożar, czy też inne zdarzenie, które uniemożliwiło zainteresowanemu dochowanie terminu, a którego zainteresowany nie wywołał i któremu nie mógł zapobiec, ani też którego nie mógł przezwyciężyć. Zatem usprawiedliwia uchybienie terminowi niemożność usunięcia przeszkody przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (wyrok NSA z 11.04.1997r. [...]). W rozpoznawanej sprawie termin do wniesienia odwołania minął z dniem 9 października 2003r., odwołanie natomiast zostało wniesione 14 października 2003r. W złożonym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania pełnomocnik skarżącej wskazał powody które uniemożliwiły mu wniesienie odwołania w zakreślonym ustawowym terminie. Okoliczności te nie były kwestionowane przez organy podatkowe, nie zachodziła więc konieczność prowadzenia w tym zakresie postępowania, wskazana przyczyna podlegała ocenie zgodnie z warunkami wskazanymi w art. 162 § 1 ordynacji podatkowej. Organy podatkowe prawidłowo uznały, iż pełnomocnikowi skarżącej można co najmniej zarzucić lekkie niedbalstwo w uchybieniu terminu, albowiem przed nagłym wyjazdem do chorej matki, posiadał już jak twierdzi napisane chociaż nie podpisane odwołanie. Nie było więc przeszkód, które uniemożliwiałyby mu podpisanie i wysłanie odwołania przed wyjazdem lub zlecenie pracownikom biura a nawet wysłanie nie podpisanego odwołania. takie dyspozycje mógł również wydać 9 października 2003r. przy pomocy takich środków przekazu jak telefon, czy fax, które w dobie obecnego rozwoju techniki należą do powszechnych urządzeń. Mając więc na uwadze powyższe na podstawie art. 151 Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi skargę należało oddalić.